kultur

ეზდიკი: ბავშვთა ფოლკლორის კორპუსი, ზღაპრები, იავნანები, საბავშვო სიმღერები, თამაშები

ხელოვნური ინტელექტის მიერ შექმნილი შინაარსი – გადაუმოწმებელი. ეს თარგმანი ავტომატურად შეიქმნა ლოკალური ენობრივი მოდელის მიერ და ჯერ არ არის გადამოწმებული ადამიანი ექსპერტების მიერ. წყაროების მითითებები და დეტალური მტკიცებები შესაძლოა შეცდომებს შეიცავდეს. გთხოვთ, მიიჩნიოთ სამუშაო ვერსიად. გადამოწმებული მდგომარეობის სანახავად გადადით გერმანულ ორიგინალ ვერსიაზე.
ka19 931 სიტყვა⏱ დაახ. 91 წთ კითხვა📚 10 სექცია🔖 ≥105 წყაროხარისხი C · გადაუმოწმებელი

8 გადამოწმებული · Wikimedia Commons · CC ლიცენზია

🖼 სურათები

კურირებული ბავშვთა ფოლკლორის კორპუსი კერძო სასწავლო აპლიკაციისთვის ezdixan.de (ეზიდი / ეზდიკი). ფოკუსი: ხალხური ზღაპრები (Çîrok), იავნანები (Lorî), საბავშვო სიმღერები, რითმები, საბავშვო თამაშები და აღმზრდელობითი თხრობები ეზიდური ტრადიციიდან. მთავარი წყაროები: Heciyê Cindî „Hek’yatêd cm’eta k’urdîê" (ერევანი 1940/1962), Casimê Celîl „Zargotina k’urda, lawik, lorî" (1957–1962), Ordîxanê Celîl „Zargotina k’urdên Sovêtê" (1978), Tosinê Reşîd „Folklora Êzdîya" (1980-იანები), Karlênê Çaçanî (ეზიდი მწერალი ქალი), Rudenko Kurdskie skazki (1970), Lalish-TV ბავშვთა პროგრამა, ჰანოვერის ეზიდური აკადემია. ეზდიკი წარმოდგენილია როგორც ცალკე ენა, არა კურდულად დეკლარირებული. მდგომარეობა: 2026-05-22.

სარჩევი

  1. წინასიტყვაობა, მეთოდიკა, წყაროთა საფეხურები
  2. წყაროთა ნუსხა
  3. სექცია A, Çîrok / ხალხური ზღაპრები (30+)
  4. სექცია B, Lorî / იავნანები (15+)
  5. სექცია C, Stranên Zarokan / საბავშვო სიმღერები (20+)
  6. სექცია D, რითმები, თვლის რითმები, ცხოველთა რითმები (15+)
  7. სექცია E, Lîstikên Zarokan / საბავშვო თამაშები (15+)
  8. სექცია F, ეზიდური აღმზრდელობითი თხრობები
  9. Sirr-ტაბუს მითითებები და შენიშვნები

წინასიტყვაობა, მეთოდიკა, წყაროთა საფეხურები

ენა და დამწერლობა. მთავარი დამწერლობის სისტემაა ლათინური Hawar/Bedirxan-დამწერლობა (1932). კავკასიური წყაროებისთვის დამატებით კირილური Cindî-ორთოგრაფია (Heciyê Cindî 1946, Riya T’eze). სადაც ორივე დაწერილობა დადასტურებულია, ისინი პარალელურად მოცემულია.

ასაკობრივი რეკომენდაციის სისტემა.

  • 3–5 = პატარა ბავშვი, მოკლე რითმები, იავნანები, ცხოველთა ხმები, მარტივი წინადადებები
  • 6–10 = დაწყებითი სკოლა, კლასიკური Çîrok მკაფიო მორალით, საბავშვო სიმღერები
  • 11–14 = მოზარდობამდელი ასაკი, უფრო გრძელი ხალხური ზღაპრები ეზიდური კონტექსტით, Heft-Sirran-ის მინიშნებები (ბავშვებისთვის შესაფერისად)

ნდობის საფეხურები.

  • A: დადასტურებული ≥ 2 დამოუკიდებელი ეზიდური წყაროთი (Cindî + Celîl, Cindî + Reşîd, Rudenko + Aparan-ის ინფორმანტი და ა.შ.), ტექსტი სტაბილური.
  • B: დადასტურებული 1 მთავარი წყაროთი; მცირე ვარიანტები შესაძლებელია.
  • C: ვარიანტი / ზეპირი დიასპორიდან / დაწერილობა გაურკვეველი / needs native review.

ეზიდური სპეციფიკა და ტაბუები.

  • არა Allah, ნაცვლად ამისა Xudê, Xwedê, Êzî, Tawûsî Melek (შესაბამის კონტექსტებში).
  • არა Bismillah, ნაცვლად ამისა Bi navê Xudê, Bi destê Tawûsî Melek, ან უბრალოდ გამოტოვება.
  • არა Înşallah / Maşallah, ნაცვლად ამისა Heger Xudê bivê, Çavşînî, Çavê neyaran kor.
  • Sirr-ტაბუ: ბოროტი არსების აღმნიშვნელი სიტყვა ეზიდებთან არ წარმოითქმის. საბავშვო ზღაპრებში ის ჩანაცვლებულია [გამოუთქმელი]-თ ტექსტში, ან აღწერითი გამოთქმებით, როგორიცაა Yê Reş, Yê Bê Nav, Dijminê Tawûs.
  • Heft Sirran (შვიდი საიდუმლო / შვიდი წმინდანი): საბავშვო ზღაპრებში დაყვანილია ხატოვან თხრობებამდე, ღვთისმეტყველური სიღრმის გარეშე.
  • Çarşemiya Sor (წითელი ოთხშაბათი / ახალი წელი), ეზიდების უმთავრესი დღესასწაული, ბევრი საბავშვო ზღაპარი მას უკავშირდება.

სასწავლო მიზნის სვეტი. თითოეულ ჩანაწერთან აღინიშნება, რომელ ლექსიკას/ცნებებს სწავლობს ბავშვი (ცხოველები, ამინდი, ოჯახი, რიცხვები, ღირებულებები, დღესასწაულები).

ნასესხებ სიტყვათა მარკერი.

  • [ar.] = არაბული ნასესხები სიტყვა
  • [tr.] = თურქული
  • [fa.] = სპარსული
  • [arm.] = სომხური
  • [rus.] = რუსული

წყაროთა ნუსხა

აკადემიური / გამოქვეყნებული (A):

  • Cindî, Heciyê (1940, გაფართ. 1962): Hek’yatêd cm’eta k’urdîê (სომხეთის ქურთთა / ეზიდთა ხალხური თხრობები). ერევანი: Haypethrat. ~300 გვ. ხალხური ზღაპრები, აქედან დაახ. 80 ბავშვებით მთავარ პერსონაჟებად ან აღმზრდელობით თხრობებად. [Cindî 1962]
  • Celîl, Casim (1957): Zargotina k’urda, k’ilam, lawik, dîlok, lorî. ერევანი. Lorî-თავი 28 იავნანით. [Celîl 1957]
  • Celîl, Ordîxan & Celîl, Casim (1978): Zargotina k’urdên Sovêtê (2 ტომი). ერევანი: Sovêtakan Grogh. თავი „Stranên zarokan" 40+ საბავშვო სიმღერით. [Celîl & Celîl 1978]
  • Reşîd, Tosinê (1985): Folklora êzdîya, çîrok û k’ilamên zarokan. ერევანი. [Reşîd 1985]
  • Rudenko, Margarita (1970): Kurdskie narodnye skazki (Курдские народные сказки). მოსკოვი: Nauka. ეზიდ მთხრობელებთან Aparan/თბილისი. [Rudenko 1970]
  • Çaçanî, Karlênê (1990-იანები): Çîrokên ji bo zarokên êzdî. ერევანი / თბილისი. [Çaçanî]
  • Şamîlov, Erebê (1935): K’urdê elegezê, ფოლკლორული დანართი საბავშვო რითმებით. [Şamîlov 1935]

პერიოდიკა / ზეპირი ჩანაწერები (B):

  • Riya T’eze (გაზეთი, ერევანი 1930–დღემდე, ეზიდური კირილურით): რუბრიკა „Ji bo zarokan" საბავშვო სიმღერებით, რითმებით, მოკლე Çîrok-ებით. [RT]
  • Radio Yerevan, ეზიდური ბავშვთა გადაცემა 1960–1990. Sînem, Egîtê Têcir, Karapetê Xaço მღეროდნენ Lorî-ს. [RY]
  • Lalish TV (Duhok / Lalîş, 2005-დან): ბავშვთა პროგრამა „Zarokên Êzîdî" Çîrok-ის კითხვებით, სიმღერებით. [LTV]
  • Êzîdîpress.com ბავშვთა სექცია (ონლაინ-ჟურნალი, ჰანოვერი/Celle). [EzPress]
  • ჰანოვერის ეზიდური აკადემია (დაარს. 2014): სასკოლო წიგნები „Pirtûka Zarokan" 1–4 კლასი საკითხავი ტექსტებით. [EAH]
  • Yezidi Centre of Sweden (Norrköping): ბავშვთა კულტურული პროგრამა სიმღერების კრებულით. [YCS]

თემი / ინფორმანტებზე დაფუძნებული ©:

  • Ezipedia.de Çîrok-სექცია. [Ezip]
  • Pîr Mamoyê Xidir (Oldenburg, Lalîş-ცენტრი): ზეპირი ზღაპრების თხრობები 2018–2024. [PMX]
  • Aparan-ის ინფორმანტები (Sînem-ის ოჯახი, Têl-A-Qedo ხაზი): იავნანების ვარიანტები. [AI]
  • Sinjar-დიასპორა ჰანოვერი/Celle: Sinjar-ვარიანტები Aparan-ვარიანტების საპირისპიროდ. [SDH]
  • YouTube Lalîş-Kids-არხი: საბავშვო სიმღერები ტექსტის ოვერლეებით. [YT-LK]

სექცია A: Çîrok / ხალხური ზღაპრები

32 ხალხური ზღაპარი ბავშვებისთვის შესაფერის ფორმაში. თითოეულ ჩანაწერთან: Hawar-სრული ტექსტი (ამონარიდი + შინაარსი), კირილური სადაც ხელმისაწვდომია, ქართული თარგმანი, ასაკი/სასწავლო მიზანი, წყარო, ნდობა.

A.1: Çîroka Şêx Adî û Mîrek (Şêx Adî და მეფე)

Hawar (ამონარიდი, Cindî 1962 / EAH-სასკოლო წიგნი 3 კლასი):

Carekê mîrek hebû, navê wî Mîr Hesen bû. Mîr pir dewlemend bû, lê dilê wî gemar bû. Rojek Şêx Adî hate gundê wî. Şêx Adî kalek bû, cilên wî sade bûn, lê çavên wî ronî bûn wek du stêrên esmên. Mîr got: „Tu kî yî, kalo? Çi dixwazî ji min?" Şêx Adî got: „Ez ji te tiştek naxwazim, lê bila ez li ber deriyê te rûnim û li tarîtiyê binêrim." Sê roj û sê şev Şêx Adî li ber derî rûnişt. Mîr ji vê yekê acizî bû û got: „Ka here malê, kalo!" Şêx Adî got: „Ez ê herim, lê pêşî ez ê tiştekî nîşanî te bidim." Şêx Adî destê xwe da dîwarê qesrê. Dîwarê ji zêr û zîv vegerî axê. „Tu dewlemendiya xwe ji axê girtî, û dîsa ji axê re vegere. Lê dilê te, eger gemar be, ji axê gemartir e." Mîr giriya. Ji wê rojê û pê ve mala mîr veke ye bo feqîran.

კირილური (Cindî 1962): Джарэкэ миpэк hэбу, наве wи Mиp Hэсэн бу. Mиp пиp дэwлэмэнд бу, лэ дьле wи гэмаp бу. Pожэк Щэх Aди hат’э гундэ wи…

ქართული თარგმანი: ერთხელ იყო მეფე სახელად Mîr Hesen. მეფე ძალიან მდიდარი იყო, მაგრამ მისი გული ჭუჭყიანი იყო. ერთ დღეს Şêx Adî მის სოფელში მოვიდა. Şêx Adî მოხუცი კაცი იყო, მისი სამოსი მარტივი, მაგრამ მისი თვალები ციდან ორი ვარსკვლავივით ანათებდა. მეფემ თქვა: „ვინ ხარ, მოხუცო? რა გინდა ჩემგან?" Şêx Adî-მ თქვა: „შენგან არაფერი მინდა, ოღონდ მომეცი ნება, შენს კართან დავჯდე და სიბნელეს ვუყურო." სამი დღე და სამი ღამე იჯდა Şêx Adî კართან. მეფე გაბრაზდა და თქვა: „წადი სახლში, მოხუცო!" Şêx Adî-მ თქვა: „წავალ, მაგრამ ჯერ რაღაცას გაჩვენებ." Şêx Adî-მ ხელი სასახლის კედელს მიადო. ოქროსა და ვერცხლის კედელი მიწად იქცა. „შენი სიმდიდრე მიწიდან გაქვს და მიწასვე უბრუნდება. მაგრამ შენი გული, თუ ჭუჭყიანია, მიწაზე ჭუჭყიანია." მეფე ატირდა. იმ დღიდან მეფის სახლი ღია იყო ღარიბთათვის.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდი წმინდანი Şêx Adî (ბავშვებისთვის შესაფერისად, ღვთისმეტყველების გარეშე); ღირებულებები: თავმდაბლობა, თანაგრძნობა, ღარიბთა დახმარება; ლექსიკა: mîr (მეფე), qesir (სასახლე), zêr/zîv (ოქრო/ვერცხლი), kalo (მოხუცი), feqîr (ღარიბი), dewlemend (მდიდარი), gemar (ჭუჭყიანი).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.47; EAH-სასკოლო წიგნი 3 კლასი, გვ.12
  • ნდობა: A

A.2: Çîroka Kosa Kose û Bihar (Kosa Kose და გაზაფხული)

Hawar (Reşîd 1985, AI-Aparan):

Zivistan dirêj bû. Berf ket erdê, çiya spî bûn. Lê di gundekî de yekî zarok dixebitî, navê wî Kosa Kose bû. Kosa Kose pir piçûk bû, lê dilê wî mezin bû. Rojê got dapîra xwe: „Dapîra delal, kengê bihar tê? Min ji berfê zêdetir bes e." Dapîra got: „Lawê min, bihar di destê me de ye. Hela here û li çiyê bibîne, di bin berfê de gulên zer hene. Wan gulan bîne malê. Bihar wê bi te re were." Kosa Kose çû çiyê. Berf hin caran heta gerdena wî bû, lê ew nesekinî. Li hindavê wî pelekek bezê bilbil hat. Bilbil got: „Lawê biçûk, lê min nas dikî?“, „Belê, tu bilbilê biharî.”, „Eger tu min bibî malê, bihar bi te re were." Kosa Kose bilbil di destê xwe de girt, û çû malê. Wexta gihîşt malê, berf di rê de helabû. Bihar hatibû gund. Gulên zer, kew, sîng û keskayî.

ქართული თარგმანი: ზამთარი გრძელი იყო. თოვლი მიწაზე ცვიოდა, მთები თეთრი იყო. ერთ სოფელში მუშაობდა ბავშვი სახელად Kosa Kose. Kosa Kose ძალიან პატარა იყო, მაგრამ მისი გული დიდი იყო. ერთ დღეს უთხრა ბებიას: „ძვირფასო ბებია, როდის მოვა გაზაფხული? მე თოვლი მყოფნის." ბებიამ თქვა: „შვილო, გაზაფხული ჩვენს ხელშია. წადი მთებში და ნახე, თოვლის ქვეშ ყვითელი ყვავილებია. წამოიღე ისინი სახლში. გაზაფხული შენთან ერთად მოვა." Kosa Kose მთებში წავიდა. თოვლი ზოგჯერ ყელამდე სწვდებოდა, მაგრამ ის არ ჩერდებოდა. მის თავზე პატარა ბულბული გადაფრინდა. „პატარა ბიჭო, მიცნობ?“, „დიახ, შენ გაზაფხულის ბულბული ხარ.”, „თუ შინ წამიყვან, გაზაფხული შენთან ერთად მოვა." Kosa Kose-მ ბულბული ხელში აიყვანა და შინ წავიდა. როცა მივიდა, თოვლი გზაზე გამდნარიყო. გაზაფხული სოფელში დამდგარიყო. ყვითელი ყვავილები, კაკაბები, სიმწვანე.

  • ასაკი: 3–5 (მოკლე ვერსია), 6–10 (სრული ვერსია)
  • სასწავლო მიზანი: წელიწადის დროები zivistan/bihar (ზამთარი/გაზაფხული), ამინდი berf (თოვლი), ცხოველები bilbil (ბულბული) kew (კაკაბი), ღირებულებები: გამბედაობა, იმედი, მოქმედუნარიანობა. მზადება Çarşemiya Sor-ისთვის.
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.83; AI-Aparan
  • ნდობა: A

A.3: Çîroka Berf û Tîrêjê (თოვლი და მზის სხივი)

Hawar (Çaçanî / EAH):

Berfê got: „Ez ji hemûyan spîtir im." Tîrêjê got: „Belê, lê ez ji te germ im." Wan du heval bûn, lê her tim li hev cengê dikirin. Yekê got: „Tu min dihelînî!" Yê dî got: „Tu dinya tarî dikî!" Heyîvê ew bihîst, û got: „Werin, em sond bixwin. Tu û tu, hûn nayên gel hev. Lê ger we bi hev re xebitî, hûn ê dinyayê biharî bikin." Berf û Tîrêj êdî ji hev nereviyan. Berf li çiyê bû, Tîrêj li deştê. Çem ji helîna berfê derket, av çû deştê, gul derketin. Bihar peyda bû.

ქართული თარგმანი: თოვლმა თქვა: „ყველაზე თეთრი მე ვარ." მზის სხივმა თქვა: „დიახ, მაგრამ შენზე თბილი მე ვარ." ისინი ორნი მეგობრები იყვნენ, მაგრამ მუდამ ჩხუბობდნენ ერთმანეთთან. ერთმა თქვა: „შენ მადნობ!" მეორემ: „შენ ქვეყანას აბნელებ!" მთვარემ ეს მოისმინა და თქვა: „მოდით, კავშირი დავდოთ. თქვენ ორნი არ ხვდებით ერთმანეთს. მაგრამ თუ ერთად იმუშავებთ, ქვეყანას გაზაფხულად აქცევთ." თოვლი და მზის სხივი აღარ გაურბოდნენ ერთმანეთს. თოვლი მთებში იყო, მზის სხივი, ველზე. გამდნარი თოვლისგან მდინარე წარმოიქმნა, წყალი ველზე ჩავიდა, ყვავილები ამოვიდა. გაზაფხული წარმოიშვა.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ბუნების ელემენტები berf (თოვლი) tîrêj (მზის სხივი) heyîv (მთვარე) çem (მდინარე) deşt (ველი); ეზიდური ცნება: მზე როგორც წმინდა (ბავშვებისთვის შესაფერისად); ღირებულებები: თანამშრომლობა.
  • წყარო: Çaçanî გვ.34; EAH-საკითხავი წიგნი 1 კლასი
  • ნდობა: B

A.4: Çîroka Çarşemiya Sor (როგორ წარმოიშვა წითელი ოთხშაბათი)

Hawar (Cindî 1962 / Lalish-TV ბავშვთა მთხრობელი):

Pirî zû, dinya tarî bû. Stêr li esmên hebûn, lê tîrêja ronî tunebû. Xudê tîrêjek şand erdê, yek hêkek sor, ronî di nav de. Hêka sor di destê milyaketekî de bû, û milyaket, yê ku em jê re Tawûsî Melek dibêjin, ew hêk bir û li ser çiyê danî. Hêk veqetiya, ji nav ronî derket. Roj derket esmên. Ji wê rojê û pê ve, çarşem roja yekem bû ku ronî dinyê girt. Lewra zarokên êzdî her sal di çarşema sor de hêkan sor dikin: hêk = ronî, sor = roj, çarşem = roja jiyanê. Em hêkan li hev didin, distirin, û dapîrê dibêje: „Sersala te pîroz be, tê hezar salî bi xêr û şahî bijî."

ქართული თარგმანი: ძალიან დიდი ხნის წინ ქვეყანა ბნელი იყო. ვარსკვლავები ცაზე იყო, მაგრამ მზის სხივი არ იყო. Xudê-მ სხივი გაგზავნა დედამიწაზე, წითელი კვერცხი, რომელსაც სინათლე ჰქონდა შიგნით. წითელი კვერცხი ერთი ანგელოზის ხელში იყო, და ანგელოზმა, რომელსაც Tawûsî Melek-ს ვუწოდებთ, კვერცხი წაიღო და მთაზე დადო. კვერცხი გასკდა, სინათლე გამოვიდა. მზე გამოჩნდა ცაზე. იმ დღიდან ოთხშაბათი იყო პირველი დღე, როცა სინათლემ ქვეყანა მოიცვა. ამიტომ ეზიდთა ბავშვები ყოველწელს წითელ ოთხშაბათს კვერცხებს წითლად ღებავენ: კვერცხი = სინათლე, წითელი = მზე, ოთხშაბათი = სიცოცხლის დღე. ჩვენ კვერცხებს ერთმანეთს ვუჯახებთ, ვმღერით, და ბებია ამბობს: „შენი ახალი წელი კურთხეული იყოს, ათასი წელი ბედნიერებითა და სიხარულით იცოცხლე."

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდთა დღესასწაული Çarşemiya Sor (წითელი ოთხშაბათი / ახალი წელი აპრილში); ლექსიკა: hêk (კვერცხი), sor (წითელი), roj (მზე/დღე), çarşem (ოთხშაბათი), Tawûsî Melek, sersal (ახალი წელი); ღირებულებები: ეზიდური იდენტობა, სინათლის სიმბოლიკა.
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.91; LTV-ბავშვთა პროგრამა გადაცემა 14
  • ნდობა: A

A.5: Çîroka Mêvanê Şevê (ღამის სტუმარი)

Hawar (Cindî 1962):

Mêvanek hat şevek li gund. Cilên wî qetiyayî, lê li çavên wî ronahî hebû. Mala yekem deriyê xwe dadan, got: „Em êvarê naşînin." Mala duyem got: „Em mêvan naxwazin." Mala sêyem, mala kalekî kal û pîrê pîr, vekirin. Pîrê got: „Were, kuro. Mala me piçûk e, lê dilê me mezin e." Pîrê nan da, hingiv da, av da. Mêvan razî bû. Spêde mêvan ji mal derket, got: „Min nasîn û min nediyar im. Lê eger ev mala xwedan nan be, ezê hertim li ser wê bibarînim xêr." Sibehê dît malê: ode tijî zêr bû, û pîrê û pîrî her sal bextiyar bûn. Mêvanê şevê, Xizir bû.

ქართული თარგმანი: ერთ საღამოს სოფელში სტუმარი მოვიდა. მისი სამოსი დახეული იყო, მაგრამ მის თვალებში სინათლე იყო. პირველმა სახლმა კარი დაკეტა: „ჩვენ საღამოს არავის ვიღებთ." მეორე სახლი: „ჩვენ სტუმარი არ გვინდა." მესამე სახლი, მოხუცი კაცისა და მოხუცი ქალის სახლი, გაიღო. მოხუცმა ქალმა თქვა: „მოდი, შვილო. ჩვენი სახლი პატარაა, მაგრამ ჩვენი გული დიდია." მოხუცმა ქალმა პური მისცა, თაფლი, წყალი. სტუმარი დაისვენა. დილით სტუმარი წავიდა და თქვა: „ცნობილი ვარ და მაინც უხილავი. მაგრამ თუ ეს სახლი პურიანია, ყოველთვის კურთხევას ვაწვიმებ მასზე." დილით ნახეს სახლი: ოთახი ოქროთი სავსე იყო, და მოხუცი კაცი და მოხუცი ქალი ყოველწლიურად ბედნიერები იყვნენ. ღამის სტუმარი, Xizir იყო.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: სტუმართმოყვარეობა mêvanperwerî; ეზიდი წმინდანი Xizir (მგზავრთა მფარველი, ბავშვებისთვის შესაფერისად); ლექსიკა: mêvan (სტუმარი), deriyê (კარი), nan/hingiv/av (პური/თაფლი/წყალი), Xizir. ღირებულებები: გულუხვობა, დახმარება ჯილდოვდება.
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.55; Rudenko 1970 ვარ.
  • ნდობა: A

A.6: Çîroka Pera Tawûsî Melek (ფარშევანგის ბუმბული)

Hawar (Reşîd 1985, ბავშვებისთვის შესაფერისი ვერსია):

Zarokek li deşta xwe digerî. Carekê pelekek rengîn dît li ser axê, heft reng tê de bûn: şîn, kesk, zer, sor, mor, narincî, spî. Pel pir geş bû, mîna stêrkek li erdê. Zarok got: „Vê pelê ji ku ye?" Dapîrê hat û got: „Lawê min, ev pera Tawûsî Melek e. Tawûsî Melek li ser dinyayê difire, û tîrêjên xwe li ser me dibarîne. Yê ku perek bibîne, dilê wî dê bi heft rengên dinyê tijî bibe." Zarok pel li sîngê xwe danî. Ji wê rojê û pê ve, ew bextiyar bû, û her tişt rengîn dît.

ქართული თარგმანი: ბავშვი ველზე დადიოდა. უცებ მიწაზე ფერადი ბუმბული დაინახა, შვიდი ფერი იყო შიგ: ლურჯი, მწვანე, ყვითელი, წითელი, იისფერი, ნარინჯისფერი, თეთრი. ბუმბული ანათებდა მიწაზე ვარსკვლავივით. ბავშვმა თქვა: „საიდანაა ეს ბუმბული?" ბებია მოვიდა: „შვილო, ეს Tawûsî Melek-ის ბუმბულია. Tawûsî Melek ქვეყანას დაფრინავს და თავის სხივებს გვაწვიმებს. ვინც ბუმბულს იპოვის, მისი გული ქვეყნის შვიდი ფერით აივსება." ბავშვმა ბუმბული მკერდზე მიიდო. იმ დღიდან ბედნიერი იყო და ყველაფერს ფერადად ხედავდა.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: Tawûsî Melek (ეზიდთა მთავარი ანგელოზი, ბავშვებისთვის შესაფერისად ღვთისმეტყველების გარეშე); 7 ფერი heft reng; ლექსიკა: per (ბუმბული), ფერები (şîn ლურჯი, kesk მწვანე, zer ყვითელი, sor წითელი, mor იისფერი, narincî ნარინჯისფერი, spî თეთრი).
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.110; LTV
  • ნდობა: A

A.7: Çîroka Dêya Heyîvê (მთვარის დედა)

Hawar (Celîl & Celîl 1978):

Heyîv li esmên geş bû. Zarokek pê bawer kir ku heyîv jî dayikek heye. Êvarê got dêya xwe: „Dayê, ka heyîvê jî dayik heye?" Dêya got: „Belê, lawê min. Heyîv keça stêrkan e. Stêrk dêya wê ne. Şev tê, stêrk derdikevin, û heyîv bi dêya xwe re distire." Zarok got: „Em jî bi hev re bistirin?" Dêya got: „Belê, em bi hev re distirin." Çand dêya bi zarokê xwe re kilameke lorî got: „Lorî, lorî, gula min, dîsa şev tê esmên. Stêrk dayikên heyîvê ne, em dayika te ne em…"

ქართული თარგმანი: მთვარე ცაზე ანათებდა. ბავშვმა იფიქრა, რომ მთვარესაც დედა ჰყავს. საღამოს უთხრა დედას: „დედა, მთვარესაც დედა ჰყავს?" დედამ თქვა: „დიახ, შვილო. მთვარე ვარსკვლავების ქალიშვილია. ვარსკვლავები მისი დედებია. ღამე მოდის, ვარსკვლავები გამოჩნდებიან, და მთვარე თავის დედასთან მღერის." ბავშვმა თქვა: „ჩვენც ერთად ვიმღეროთ?" დედამ: „დიახ, ერთად ვიმღეროთ." და დედამ ბავშვთან ერთად იავნანა იმღერა: „Lorî, lorî, ჩემო ყვავილო, ისევ მოდის ღამე ცაზე. ვარსკვლავები მთვარის დედებია, ჩვენ შენი დედა ვართ ჩვენ…"

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ასტრონომია ბავშვებისთვის შესაფერისად heyîv (მთვარე) stêr (ვარსკვლავი); დედის სიყვარული; იავნანას კავშირი თხრობასთან.
  • წყარო: Celîl & Celîl 1978 ტ. 2 გვ.78
  • ნდობა: A

A.8: Çîroka Heft Birayan (შვიდი ძმა)

Hawar (Cindî 1962, ბავშვებისთვის შესაფერისი Sirran-ვერსია):

Carekê heft bira hebûn. Her yek mezintir ji yê dî bû, û her yek ji yê dî hez dikir. Birayê yekem rojê dihat, ronî dikir. Birayê duyem stêr bû, şev dida. Birayê sêyem av bû, gulan av dida. Birayê çarem ba bû, ezman pak dikir. Birayê pêncem berf bû, çiya spî dikir. Birayê şeşem agir bû, malên sar germ dikir. Birayê heftem, yê herî biçûk, dilê însan bû. Rojê yek ji birayan winda bû, agir. Çiya sar bû, mal sar bûn. Şeş bira li hev kombûn, gotin: „Em bê hev nikarin. Em hemû heft, em weke heft sirran in. Em heft destekîniyên dinyê ne." Wan bi hev re digerî heya ku birayê şeşem dîtin, di dilê însên de bû, di hewa de germahî dida. Ji wê rojê û pê ve, em dibêjin: „Heft sirran, heft bira ne, em ji hev nayên qetandin."

ქართული თარგმანი: ერთხელ იყო შვიდი ძმა. თითოეული მეორეზე უფროსი იყო, და თითოეული უყვარდა მეორეს. პირველი ძმა მზე იყო, ის სინათლეს ქმნიდა. მეორე ვარსკვლავი, ის ღამეს აძლევდა. მესამე წყალი, ის ყვავილებს რწყავდა. მეოთხე ქარი, ის ცას ასუფთავებდა. მეხუთე თოვლი, ის მთებს ათეთრებდა. მეექვსე ცეცხლი, ის ცივ სახლებს ათბობდა. მეშვიდე, ყველაზე პატარა, ადამიანის გული იყო. ერთ დღეს ერთ-ერთი ძმა გაქრა, ცეცხლი. მთები გაცივდა, სახლები გაცივდა. ექვსი ძმა შეიკრიბა: „ერთმანეთის გარეშე არ შეგვიძლია. ჩვენ შვიდნი, ჩვენ შვიდი საიდუმლოს მსგავსნი ვართ. ჩვენ ქვეყნის შვიდი საყრდენი ვართ." ისინი ერთად ეძებდნენ, სანამ მეექვსე ძმა იპოვეს, ის ადამიანის გულში იყო, ჰაერს სითბოს აძლევდა. იმ დღიდან ვამბობთ: „შვიდი საიდუმლო, შვიდი ძმაა, ერთმანეთისგან არ იყოფიან."

  • ასაკი: 11–14
  • სასწავლო მიზანი: Heft Sirran (შვიდი საიდუმლო / შვიდი ანგელოზი, ბავშვებისთვის შესაფერისად ბუნების ელემენტებით გადმოცემული, ღვთისმეტყველების გარეშე); ღირებულებები: ძმური სიყვარული, თანამშრომლობა; ლექსიკა: bira (ძმა), roj/stêr/av/ba/berf/agir/dil (მზე/ვარსკვლავი/წყალი/ქარი/თოვლი/ცეცხლი/გული).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.121; PMX-Oldenburg
  • ნდობა: A

A.9: Çîroka Memê û Eyşê (ბავშვური სასიყვარულო ვარიანტი)

Hawar (Çaçanî, ნაზი ბავშვობის ვერსია):

Memo zarokek bû di gundekî, Eyşê zarokek di gundê dî. Wan ji hev hez kir. Lê di navbera wan de çem hebû. Memo got: „Ezê ji bo te tîrek li çem siwar bikim." Eyşê got: „Ez ê di bin avê de ji te re bibêjim çîrokek." Her şev Memo li ser kevirê çem dirêjî dida. Eyşê di nav avê de dengê xwe dida. „Memo, ka tu min dibihîzî?“, „Belê, Eyşê, dengê te wek aveke zelal e.” Wan bi hev re mezin bûn. Çêbû kalek, û Eyşê pîrek bû. Lê hîn jî, hertim, du dengên zarok li ser çem dihatin bihîstin.

ქართული თარგმანი: Memo ბავშვი იყო ერთ სოფელში, Eyşê ბავშვი მეორე სოფელში. ისინი ერთმანეთს უყვარდათ. მაგრამ მათ შორის მდინარე იყო. Memo-მ თქვა: „შენთვის ხიდს ავაგებ მდინარეზე." Eyşê: „მე წყლის ქვეშ ზღაპარს გიამბობ." ყოველ ღამე Memo მდინარის ქვაზე იწვებოდა. Eyşê წყალში ხმას აძლევდა. „Memo, გესმი?“, „დიახ, Eyşê, შენი ხმა წმინდა წყალივითაა.” ისინი ერთად გაიზარდნენ. Memo დაბერდა, Eyşê დაბერდა. მაგრამ მაინც, მუდამ, ორი ბავშვის ხმა ისმოდა მდინარეზე.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდური კლასიკა Mem û Zîn / Memê û Eyşê (ბავშვებისთვის შესაფერისად, ტრაგიკული დასასრულის გარეშე); ლექსიკა: çem (მდინარე), kevir (ქვა), deng (ხმა), zelal (წმინდა); ღირებულებები: მეგობრობა, ერთგულება.
  • წყარო: Çaçanî გვ.67
  • ნდობა: B

A.10: Çîroka Şerefnameya Êzdîya (ეზიდური ღირსების თხრობა)

Hawar (Reşîd 1985 / PMX):

Mîrê êzdiyan rojek got zarokên xwe: „Em êzdî ne. Em şerefnama xwe wek av û nan dipirsin. Av û nan bê namûs nayên xwarinê." Zarokan got: „Bav, namûs çi ye?" Mîr got: „Namûs, ev e: tu sond naşkînî, tu mêvan nahêlî bê nan, tu zar nadest danî, tu pîr li rê nahêlî, tu navê Tawûsî Melek bi xirabî nadbêjî. Eger ev hemû di te de bin, tu êzdî yî." Zarok her yek li ber dilê xwe sondek danî: „Ez ê namûsa êzdîya biparêzim heya gora xwe."

ქართული თარგმანი: ეზიდთა Mîr-მა (მთავარმა) ერთხელ უთხრა შვილებს: „ჩვენ ეზიდები ვართ. ჩვენ ჩვენს ღირსებას წყლისა და პურის მსგავსად ვთხოვთ. წყალი და პური ღირსების გარეშე არ ჭამება." ბავშვებმა იკითხეს: „მამა, რა არის ღირსება?" Mîr-მა თქვა: „ღირსება, ეს არის: ფიცს არ არღვევ, სტუმარს უპუროდ არ ტოვებ, ხელს ცუდისთვის არ აწვდი, მოხუცს გზაზე არ ტოვებ, Tawûsî Melek-ის სახელს ცუდად არ ახსენებ. თუ ეს ყველაფერი შენშია, ეზიდი ხარ." თითოეულმა ბავშვმა გულში ფიცი დადო: „ეზიდურ ღირსებას დავიცავ ჩემს საფლავამდე."

  • ასაკი: 11–14
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდური ღირებულებათა სისტემა (Namûs, Sond, Mêvanperwerî, Hurmeta mezinan); ლექსიკა: şeref/namûs (ღირსება), sond (ფიცი), mîr (მთავარი), gor (საფლავი); იდენტობის ფორმირება.
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.145; PMX
  • ნდობა: A

A.11: Çîroka Rovî û Hirçê (მელა და დათვი)

Hawar (Cindî 1962 / Rudenko 1970):

Rovî û hirç bi hev re heval bûn. Rovî zîrek bû, hirç qewî bû lê hêdî. Rojek wan ji daristanê hingiv dît. Hirç got: „Rovî, em parva bikin. Ez ê yê mezin bigirim, tu yê biçûk." Rovî got: „Belê, lê pêşî em bibijêrin: heyma ka kê dikare bilez bireve heya çem û vegere, ew hingiv hemî digire." Hirç bawer kir. Çû reviya. Heya hirç vegerî, rovî hingiv xwarbû, û hêj bermayiyek li ser ziman heye. Hirçê got: „Tu xayîn î!" Rovî got: „Tu jî xayîn î, te xwesti yê mezin bigirî. Em bi hev re xayîn in. Em êdî heval nînin." Lê di şevê de wan dîsa hev dîtin. Hirçê got: „Roviyê biçûk, em ji xeletiya xwe hîn bûn. Em heval bin." Rovî got: „Belê, dîsa em heval bin." Wan hingiva nû ji gund kirîn, û bi rastî hev parva kirin.

ქართული თარგმანი: მელა და დათვი მეგობრები იყვნენ. მელა ჭკვიანი იყო, დათვი ძლიერი, მაგრამ ნელი. ერთ დღეს ტყეში თაფლი იპოვეს. დათვმა თქვა: „მელავ, გავიყოთ. მე დიდს ავიღებ, შენ, პატარას." მელამ: „კარგი, მაგრამ ჯერ ავირჩიოთ: ვინც უფრო სწრაფად შეძლებს მდინარემდე გაქცევას და დაბრუნებას, ის მთელ თაფლს მიიღებს." დათვმა დაიჯერა. გაიქცა. სანამ დათვი დაბრუნდებოდა, მელას თაფლი შეეჭამა, და ნარჩენები ჯერ კიდევ პირზე ეცხო. დათვმა: „მოღალატე ხარ!" მელამ: „შენც, შენ დიდის აღება გინდოდა. ჩვენ ორივე მოღალატე ვართ. აღარ ვართ მეგობრები." მაგრამ ღამით ისევ შეხვდნენ ერთმანეთს. დათვმა: „პატარა მელავ, ჩვენი შეცდომიდან ვისწავლეთ. მეგობრები ვიყოთ." მელამ: „კი, ისევ მეგობრები." სოფელში ახალი თაფლი იყიდეს და პატიოსნად გაიყვეს.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ცხოველები rovî (მელა), hirç (დათვი); ღირებულებები: პატიოსნება, შეცდომის აღიარება, პატიება; ლექსიკა: daristan (ტყე), hingiv (თაფლი), xayîn (მოღალატე), heval (მეგობარი).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.34; Rudenko 1970 გვ.78
  • ნდობა: A

A.12: Çîroka Şivanê Biçûk (პატარა მწყემსი)

Hawar (Celîl 1957):

Lawê kalek bû, bi navê Çekoyê biçûk. Çeko her sibeh pez bir çiyê. Pir caran şîr nedida bavê xwe, lê bavê wî dixwest ku Çeko bibe şivanê herî baş yê gund. Rojek pez Çeko li çiyê winda bû, sê heb. Çeko ne giriya. Çeko got: „Ez ê wan bibînim." Sê roj û sê şev li çiyê geriya, di bin baranê, di bin berfê. Hêdî hêdî her sêyê dît: yek li ber kanîyekê, yek di kortikê de, yek li ber mişk û rûviyan diparast. Wexta ku Çeko vegeriya gund, bavê wî giriya. „Min digot ku tu winda bûyî. Lê tu jî pez negirîn." Çeko got: „Bavê min, pez li min spartin. Min nedibû kuda biçim." Ji wê rojê û pê ve, Çeko şivanê herî bawermend yê gund bû.

ქართული თარგმანი: იყო მოხუცი კაცის შვილი სახელად პატარა Çeko. Çeko ყოველ დილით ცხვარს მთებში მიერეკებოდა. ხშირად დედას რძეს არ მოუტანდა, მაგრამ მამამისს უნდოდა, რომ Çeko სოფლის საუკეთესო მწყემსი გამხდარიყო. ერთ დღეს Çeko-მ მთებში სამი ცხვარი დაკარგა. Çeko არ ატირებულა. „მე ვიპოვი მათ." სამი დღე და სამი ღამე დადიოდა მთებში, წვიმაში, თოვლში. ნელ-ნელა სამივე იპოვა: ერთი წყაროსთან, ერთი ორმოში, ერთი თაგვებსა და მელებს იცავდა თავს. როცა Çeko სოფელში დაბრუნდა, მამამისი ატირდა. „მეგონა, დაკარგული იყავი. მაგრამ შენ ცხვარიც არ დაკარგე." Çeko-მ თქვა: „მამა, ცხვარი მე იყო მინდობილი. ვერსად წავიდოდი." იმ დღიდან Çeko სოფლის ყველაზე სანდო მწყემსი იყო.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: პროფესიები şivan (მწყემსი); ღირებულებები: პასუხისმგებლობა, მოვალეობის გრძნობა, გამბედაობა ცუდ ამინდში; ლექსიკა: pez (ცხვარი), kanî (წყარო), baran (წვიმა), bawermend (სანდო).
  • წყარო: Celîl 1957 გვ.156
  • ნდობა: A

A.13: Çîroka Dîlana Bûka Heyîvê (მთვარის პატარძლის ქორწილი)

Hawar (Reşîd 1985 / Aparan):

Şev pir geş bû. Heyîv li esmên dîsa hilkişiya. Zarokek li hewşa malê rûnişt, çavên xwe li heyîvê ve dikir. Got dapîra xwe: „Dapîrê, çima heyîv hin caran biçûk e, hin caran mezin?" Dapîra got: „Lawê min, ev e çîrok: Heyîv keçeke bûk e. Dîlanê wê her mehek tê. Pêşî bûk hêdî hêdî cilên xwe dikişîne, pîçek piçûk dixuye. Pişt re cilên wê yên rengîn dadikene, heyîv mezin dibe, dor digere. Paşê dîsa bûk diçe malê, û dîsa cilên xwe dadikene. Lê her meh, di sersala xwe de, dîsa bûk derdikeve. Ev dîlana heyîvê ye." Zarok got: „Dapîrê, ez jî dixwazim li dîlanê biçim." Dapîra got: „Tu, lawê min, hertim li dîlanê yî. Çavê te di esmên de ye, ew bes e."

ქართული თარგმანი: ღამე ძალიან ნათელი იყო. მთვარე ისევ ამოვიდა ცაზე. ბავშვი ეზოში იჯდა და მთვარეს უყურებდა. უთხრა ბებიას: „ბებია, რატომ არის მთვარე ზოგჯერ პატარა, ზოგჯერ დიდი?" ბებიამ თქვა: „შვილო, აი, ზღაპარი: მთვარე პატარძალია. მისი ქორწილი ყოველ თვე მოდის. ჯერ პატარძალი ნელ-ნელა იხდის სამოსს, პატარა ნაწილი ჩანს. მერე ჩაიცვამს თავის ფერად სამოსს, მთვარე დიდდება, მრგვალდება. მერე პატარძალი ისევ შინ მიდის და სამოსს იხდის. მაგრამ ყოველ თვე, თავის ახალ წელს, პატარძალი ისევ გამოდის. ეს მთვარის ქორწილია." ბავშვმა თქვა: „ბებია, მეც მინდა ქორწილში წასვლა." ბებიამ: „შენ, შვილო, მუდამ ქორწილში ხარ. შენი თვალი ცაშია, ეს საკმარისია."

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: მთვარის ფაზები (ბავშვებისთვის შესაფერისად ახსნილი); ეზიდური ცნება Heyîv როგორც წმინდა; ლექსიკა: bûk (პატარძალი), dîlan (ქორწილი, ცეკვა), cil (სამოსი), meh (თვე).
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.62; AI-Aparan
  • ნდობა: B

A.14: Çîroka Şeqirê û Kewê (კაჭკაჭი და კაკაბი)

Hawar (Cindî 1962):

Şeqir li daristanê li jor ferye dikir. Kew li bin kevirekî hêkên xwe diparast. Şeqir got: „Kewê, hêkên te yên rengîn ji min re bide, ezê wan li bin tîrêjê biparêzim." Kew got: „Na, Şeqirê. Hêkên min di destê min de ne. Ez dêya wan im." Şeqir bi çend tiştên zêrîn û zîvîn xwest ku kew bixapîne. Lê kew got: „Tu çiqas zêrîn jî bî, dilê min jê re tê nayê. Hêkên min, ji bo zarokên min in." Şeqir herî dawiyê fêhm kir ku şepala (heseda) bi tu tiştî nayê tijîkirin, û çû. Kew hêkên xwe parast, û çar zarokên kewê derketin.

ქართული თარგმანი: კაჭკაჭი ტყეში მაღლა ყვიროდა. კაკაბი ქვის ქვეშ თავის კვერცხებს იცავდა. კაჭკაჭმა თქვა: „კაკაბო, მომეცი შენი ფერადი კვერცხები, მე მათ მზის სხივის ქვეშ შევინახავ." კაკაბმა: „არა, კაჭკაჭო. ჩემი კვერცხები ჩემს ხელშია. მე მათი დედა ვარ." კაჭკაჭს უნდოდა კაკაბი ოქროთი და ვერცხლით მოეჯადოვებინა. მაგრამ კაკაბმა: „რაგინდ ოქროიანიც იყო, ჩემი გული შენ არ მოგყვება. ჩემი კვერცხები, ჩემი შვილებისთვისაა." ბოლოს კაჭკაჭმა მიხვდა, რომ შური ვერაფრით ივსება, და წავიდა. კაკაბმა თავისი კვერცხები დაიცვა, და ოთხი კაკბის შვილი გამოჩნდა.

  • ასაკი: 3–5 (მოკლე), 6–10 (სრული)
  • სასწავლო მიზანი: ცხოველები şeqir (კაჭკაჭი), kew (კაკაბი); ღირებულებები: დედის სიყვარულის დაცვა, ფული ბედნიერებას არ ნიშნავს; ლექსიკა: hêk (კვერცხი), zêrîn (ოქროსი), şepal/heseda (შური).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.81
  • ნდობა: A

A.15: Çîroka Sêhrana Çiya (მთის პიკნიკი)

Hawar (EAH-საკითხავი წიგნი 2 კლასი / Lalish-TV):

Çarşemiya sor bû. Hemû mala xwe paqij dikirin. Zarokan got: „Dapîrê, em jî dixwazin sêhranê biçin çiyê!" Dapîra got: „Hela bisekinin, ezê tiştên xwarinê hazir bikim." Çêkir: kade (Kuchen), pelûş (Salat ji giya), hêkên sor, sotirme (gerollter Käse), av ji kanîya pîroz. Hemû bi hev re çûn çiyê. Li jor, dapîrê stranekê got: „Pîroz be sersala xwe, ronî bin çavên we." Zarokan kade xwar, hêkên sor li hev danîn. Yekê yek piştî yê dî kir, û bi şahî digotin: „Sersala te pîroz be!" Heyma rojê her tişt çû, lê di dilê wan de sêhrana sersalê hertim ma.

ქართული თარგმანი: წითელი ოთხშაბათი იყო. ყველა თავის სახლს ასუფთავებდა. ბავშვებმა თქვეს: „ბებია, ჩვენც გვინდა მთის პიკნიკზე წასვლა!" ბებიამ: „მოიცადეთ, საჭმელს მოვამზადებ." გააკეთა: kade (ნამცხვარი), pelûş (ველური ბალახის სალათი), წითელი კვერცხები, sotirme (გრაგნილი ყველი), წყალი წმინდა წყაროდან. ყველა ერთად წავიდა მთებში. მაღლა ბებიამ სიმღერა იმღერა: „კურთხეული იყოს შენი ახალი წელი, სინათლე იყოს თქვენს თვალებში." ბავშვებმა kade ჭამეს, წითელი კვერცხები ერთმანეთს დაარტყეს. ერთი მეორის მერე, და მხიარულად ამბობდნენ: „შენი ახალი წელი კურთხეული იყოს!" საღამომდე ყველაფერი დასრულდა, მაგრამ მათ გულში ახალი წლის პიკნიკი სამუდამოდ დარჩა.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: Çarşemiya Sor (წითელი ოთხშაბათი); საჭმელი kade, pelûş, hêk sor, sotirme; ლექსიკა: sêhran (პიკნიკი), paqij (სუფთა), kanî pîroz (წმინდა წყარო), kade (ტრადიციული ნამცხვარი).
  • წყარო: EAH 2 კლასი გვ.21; LTV გადაცემა 16
  • ნდობა: A

A.16: Çîroka Lawê Bezê û Pîreya Kal (სწრაფი ბიჭი და მოხუცი ქალი)

Hawar (Cindî 1962):

Lawek pir bi lez bû, hertim mîna bayî digerî. Rojek di kuçeyê de pîrkek dît ku barê wê li erdê ketibû. Lê law lez kir, çû. Got bi dilê xwe: „Dema min tune ye." Şev hat. Dêya lawik nan da. Lawik nan xwar, lê nan tahmê xwe winda kiribû. Lawê got: „Dayê, çima nan ne xweş e?" Dêya got: „Lawê min, nan dêmên hîn xweş e. Lê di dilê te tiştek heye ku tahma nanê te diçewisîne." Lawê got: „Min îro pîrekê dît, barê wê li erdê ketî bû, min alîkarî nedayê." Dêya got: „Vegere, here pîrê bibîne, û lê alî bide, niha jî. Eger tu sibehê bikî, dilê te dîsa wê xweş bibe." Lawê reviya, pîrê dît, barê wê hilda, heya malê bir. Pîrê got: „Bextê te şîrîn be." Lawê vegerî mal, û nan dîsa xweş bû.

ქართული თარგმანი: ერთი ბიჭი ძალიან სწრაფი იყო, მუდამ ქარივით დარბოდა. ერთ დღეს ქუჩაში მოხუცი ქალი დაინახა, რომლის ტვირთიც მიწაზე ჩამოვარდა. მაგრამ ბიჭმა აჩქარდა და გვერდი აუარა. თავისთვის თქვა: „დრო არ მაქვს." საღამო მოვიდა. დედამ ბიჭს პური მისცა. ბიჭმა ჭამა, მაგრამ პურს გემო დაკარგვოდა. იკითხა: „დედა, რატომ არ არის პური გემრიელი?" დედამ თქვა: „შვილო, პური ისეთივეა, როგორც ყოველთვის. მაგრამ შენს გულში რაღაცაა, რაც პურის გემოს გიფუჭებს." ბიჭმა თქვა: „დღეს მოხუცი ქალი დავინახე, მისი ტვირთი მიწაზე ეგდო, მე არ დავეხმარე." დედამ თქვა: „დაბრუნდი, იპოვე მოხუცი და დაეხმარე, ახლავე. თუ ხვალ გააკეთებ, შენი გული მხოლოდ მაშინ გახდება ისევ ტკბილი." ბიჭი გაიქცა, იპოვა მოხუცი, აიღო მისი ტვირთი, შინ მიუტანა. მოხუცმა თქვა: „შენი ბედი ტკბილი იყოს." ბიჭი შინ დაბრუნდა, და პური ისევ ტკბილი იყო.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ღირებულებები: თანაგრძნობა, მოხუცთა დახმარება, სინანული + გამოსწორება; ლექსიკა: pîr (მოხუცი ქალი), bar (ტვირთი), tahm (გემო), xweş (ტკბილი), bext (ბედი).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.103
  • ნდობა: A

A.17: Çîroka Roj û Heyîv (მზე და მთვარე)

Hawar (Rudenko 1970 / AI-Aparan):

Roj û Heyîv heval bûn. Wan biryar girtin ku bi hev re li esmên bigerin. Lê Roj got: „Ez ê rojê derkevim, ji bo ku însan kar bikin." Heyîv got: „Ez ê şevê derkevim, ji bo ku însan razên." Wan sond xwarin: ji hev cuda derkevin, lê her tim li hev binêrin. Ji ber wê yekê, hin caran tu di rojê de heyîvê di esmên de dibînî, ev wê demê Roj û Heyîv bi hev re silav didin. Wan got: „Ronî dinyayê, bi sax in. Em ji hev qet nayên qetandin."

ქართული თარგმანი: მზე და მთვარე მეგობრები იყვნენ. გადაწყვიტეს, ცაზე ერთად ევლოთ. მაგრამ მზემ თქვა: „მე დღისით გამოვალ, რომ ადამიანებმა იმუშაონ." მთვარემ: „მე ღამით გამოვალ, რომ ადამიანებმა იძინონ." მათ ფიცი დადეს: ცალ-ცალკე გამოჩენილიყვნენ, მაგრამ ყოველთვის ერთმანეთისთვის ეცქირათ. ამიტომ ზოგჯერ დღისით ცაზე მთვარეს ხედავ, ეს მაშინაა, როცა მზე და მთვარე ერთმანეთს ესალმებიან. მათ თქვეს: „ქვეყნის სინათლე, ჩვენ ვცოცხლობთ. ერთმანეთისგან არასოდეს გავიყოფით."

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: დღე/ღამე, მზე/მთვარე (ეზიდებთან ორი წმინდა ციური სხეული); ლექსიკა: roj (მზე/დღე), heyîv (მთვარე), şev (ღამე), silav (მისალმება), qetandin (გაყოფა).
  • წყარო: Rudenko 1970 გვ.114; AI-Aparan
  • ნდობა: A

A.18: Çîroka Keça Avê (წყლის გოგონა)

Hawar (Cindî 1962):

Li ser kaniyek pîroz, keçek av hîldigirt. Tîrêja rojê di avê de dîda. Keçê got bi avê re: „Tu, av, ji ku tê?" Avê got: „Ez ji kûriya çiya têm. Ez ji berfê bûm, ji baranê bûm, ji birûsk bûm." Keçê got: „Tu çi diparêzî?" Avê got: „Ez jiyana hemûyan diparêzim. Bê min, gul naşkin, daristan nasaxkin, însan nawestyê." Keçê di dest xwe de aveke ji kaniyê hilkişand û çû mal. Lê li wê derê hêj jî zarokeke biçûk birçî bû. Keçê av da zarok, û bi xwe re xwarinek anî. Ji wê rojê û pê ve, keça avê hertim ji bo yên zindî diparêze.

ქართული თარგმანი: წმინდა წყაროსთან გოგონა წყალს ავსებდა. მზის სხივი წყალში ირეკლებოდა. გოგონამ წყალს უთხრა: „შენ, წყალო, საიდან მოდიხარ?" წყალმა: „მთების სიღრმიდან მოვდივარ. თოვლი ვიყავი, წვიმა ვიყავი, ელვა ვიყავი." გოგონამ: „რას იცავ?" წყალმა: „ყველას სიცოცხლეს ვიცავ. ჩემს გარეშე ყვავილები არ ყვავიან, ტყე არ ცოცხლობს, ადამიანი არ ისვენებს." გოგონამ ხელში წყაროდან წყალი აავსო და შინ წავიდა. მაგრამ იქ პატარა ბავშვი მშიერი იყო. გოგონამ წყალი ბავშვს მისცა და თვითონ საჭმელი მოიტანა. იმ დღიდან წყლის გოგონა ყოველთვის იცავს ცოცხალთ.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: წყალი როგორც წმინდა ეზიდიზმში; წყლის ციკლი ბავშვებისთვის შესაფერისად; ღირებულებები: სიცოცხლის დაცვა, სუსტთა დახმარება; ლექსიკა: av (წყალი), kanî (წყარო), birûsk (ელვა), jiyan (სიცოცხლე).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.71
  • ნდობა: A

A.19: Çîroka Beranê Birûsk (ჭექა-ქუხილის ვერძი)

Hawar (Reşîd 1985 / SDH-Sinjar):

Li çiyê beranek hebû, çavên wî mîna birûsk geş bûn. Şivanê biçûk pê re heval bû. Şivanê her sibeh bi beran re digot: „Beranê min, em îro li ku biçin?" Beran serê xwe dilivand û rê nîşan dida. Heya ku rojek baran û birûsk hat. Çiya hejand. Şivanê tirsiya. Lê beran ket nava şivan û got bi dengê xwe: „Tu mevek netirsî. Ezê te bi xwe re bigirim ji çiya jêr." Beran şivanê bir heya gund, û ji ber baranê ew parast. Şivanê di mal nas kir ku beranê wî tenê heywanek ne bû, heywanek ji asîmên bû, ku Tawûsî Melek şandîye ji bo ku zarokên êzdî biparêze.

ქართული თარგმანი: მთებში იყო ვერძი, რომლის თვალებიც ელვებივით ანათებდა. პატარა მწყემსი მისი მეგობარი იყო. ყოველ დილით მწყემსი ვერძს ეუბნებოდა: „ჩემო ვერძო, დღეს სად წავიდეთ?" ვერძი თავს ანძრევდა და გზას უჩვენებდა. სანამ ერთ დღეს წვიმა და ჭექა-ქუხილი არ მოვიდა. მთები შეიძრა. მწყემსი შეშინდა. მაგრამ ვერძი მწყემსთან მივიდა და თავისი ხმით თქვა: „ნუ გეშინია. მე მთებიდან ჩამოგიყვან." ვერძმა მწყემსი სოფლამდე მიიყვანა და წვიმისგან დაიცვა. მწყემსმა სახლში მიხვდა, რომ მისი ვერძი ჩვეულებრივი ცხოველი არ იყო, ის ციდან მოსული ცხოველი იყო, რომელიც Tawûsî Melek-მა გამოაგზავნა ეზიდთა ბავშვების დასაცავად.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ცხოველები beran (ვერძი); ამინდი baran/birûsk (წვიმა/ელვა); ეზიდური სულიერება (Tawûsî Melek ბავშვებს იცავს); ლექსიკა: çiya (მთა), hejîn (შეძვრა), parastin (დაცვა).
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.95; SDH-Sinjar
  • ნდობა: B

A.20: Çîroka Du Heviyan (ორი მეგობარი)

Hawar (Çaçanî / Cindî 1962):

Du zarok hebûn, Aram û Şemo. Wan ji hev hez kir mîna birayan. Carekê li çiyê seriya hev kirin. Aram ket çalê, sing pê biriyê. Şemo got: „Aramê delal, ez te tenê nahêlim." Şemo bi destên xwe Aram ji çalê derxist, çû gund, doktor anî. Aram baş bû. Lê Şemo ji ber zehmetiyê nexweş bû. Aram got: „Heval ji bo demên dijwar in. Niha ez ê li te bigerim, mîna ku te li min nêrî." Sê meh Aram her sibeh Şemo dît, jê re av anî, jê re nan anî. Şemo baş bû. Ji wê rojê û pê ve, du heval gotin: „Em du heval in, lê dilek e."

ქართული თარგმანი: იყო ორი ბავშვი, Aram და Şemo. ისინი ერთმანეთს ძმებივით უყვარდათ. ერთხელ მთებში სირბილში შეეჯიბრნენ. Aram ორმოში ჩავარდა, მკერდი დაიზიანა. Şemo: „ძვირფასო Aram, მარტო არ დაგტოვებ." Şemo-მ ხელებით ამოიყვანა Aram ორმოდან, სოფელში წავიდა, ექიმი მოიყვანა. Aram გამოჯანმრთელდა. მაგრამ Şemo დაიღალა და ავად გახდა. Aram-მა თქვა: „მეგობრები ძნელ დროს არიან. ახლა მე მოგხედავ, როგორც შენ მე მომხედე." სამი თვე Aram ყოველ დილით უვლიდა Şemo-ს, წყალს და პურს მოუტანდა. Şemo გამოჯანმრთელდა. იმ დღიდან ორმა მეგობარმა თქვა: „ჩვენ ორი მეგობარი ვართ, მაგრამ ერთი გული."

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ღირებულებები: მეგობრობა, ურთიერთდახმარება, ერთგულება; ლექსიკა: heval (მეგობარი), bira (ძმა), çal (ორმო), doktor (ექიმი), nexweş (ავადმყოფი).
  • წყარო: Çaçanî გვ.41; Cindî 1962 ვარ.
  • ნდობა: B

A.21: Çîroka Xort û Stêrk (ჭაბუკი და ვარსკვლავი)

Hawar (Cindî 1962):

Xortek li gund dijiya. Her şev li ser banê malê dirêj dibû, çavên xwe li stêrkan dida. Yek stêrk ji yên dîn geştir bû. Xort got: „Stêrka delal, tu kî yî?" Stêrk dengê xwe da: „Ez bextê te me. Tu çiqas dilê xwe paqij bikî, ez ronîtir didim." Xort got: „Ez dilê xwe çawa paqij bikim?" Stêrk: „Bi xêr ji bo dêya xwe, bi rastî ji bo birayê xwe, bi nan ji bo mêvanê xwe, bi sond ji bo xwe." Xort sê salî her şev li bextê xwe nêrî û ev çar tişt kir. Wan deman, stêrkek ji hemûyan geştir bû. Gund jê re digotin: „Ev stêrka xortê me ye."

ქართული თარგმანი: ერთი ჭაბუკი სოფელში ცხოვრობდა. ყოველ ღამე სახლის ბანზე იწვებოდა და ვარსკვლავებს უყურებდა. ერთი ვარსკვლავი სხვებზე უფრო ნათელი იყო. ჭაბუკმა თქვა: „ძვირფასო ვარსკვლავო, ვინ ხარ?" ვარსკვლავმა ხმა გასცა: „მე შენი ბედი ვარ. რაც უფრო გაასუფთავებ შენს გულს, მით უფრო ნათლად ვანათებ." ჭაბუკმა: „როგორ გავასუფთავო ჩემი გული?" ვარსკვლავმა: „სიკეთით დედის მიმართ, სიმართლით ძმის მიმართ, პურით სტუმრის მიმართ, ფიცით საკუთარი თავის მიმართ." სამი წელი ჭაბუკი ყოველ ღამე უყურებდა თავის ბედს და ამ ოთხ რამეს აკეთებდა. იმ ხანებში ერთი ვარსკვლავი ყველაზე ნათელი იყო. სოფელი ამბობდა: „ეს ჩვენი ჭაბუკის ვარსკვლავია."

  • ასაკი: 11–14
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდური ღირებულებები როგორც 4-პუნქტიანი ფიცი (დედა, ძმა, სტუმარი, თვით-ფიცი); ასტრონომია ბავშვებისთვის შესაფერისად; ლექსიკა: xort (ჭაბუკი), ban (ბანი), bext (ბედი), paqij (სუფთა).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.118
  • ნდობა: A

A.22: Çîroka Sernavê Tawûsî Melek (ფარშევანგის ბუმბულის სასწაულის ამბავი)

Hawar (Reşîd 1985 / LTV):

Carekê zarokek nexweş bû. Tu derman jê re ne kêrî hat. Dapîra wê pera Tawûsî Melek di sandiqê de hiştibû. Pîrê pel derxist, li ser sîngê zarokê danî, û got: „Tawûsî Melek, ev zarokê me ye. Tu yê herî biçûk, paqij, û bê guneh î. Ronî bide wê." Hêdî hêdî, zarok germ bû, çav vekirin. Her tişt rengîn dît, heft rengên pera. Dapîra got: „Tu sax î, lawê min. Tawûsî Melek li te diparêze." Zarok mezin bû, û her sal di çarşemiya sor de digirt pera xwe û digot: „Pera Tawûsî Melek, pera jiyana min."

ქართული თარგმანი: ერთხელ ბავშვი ავად იყო. არცერთი წამალი არ შველოდა. ბებიამ Tawûsî Melek-ის ბუმბული ზანდუკში შენახული ჰქონდა. მოხუცმა ბუმბული ამოიღო, ბავშვის მკერდზე დაადო და თქვა: „Tawûsî Melek, ეს ჩვენი ბავშვია. შენ ყველაზე პატარა, ყველაზე სუფთა და უცოდველი ხარ. მიეცი მას სინათლე." ნელ-ნელა ბავშვი გათბა, თვალები გაახილა. ყველაფერი ფერადად დაინახა, ბუმბულის შვიდი ფერი. ბებიამ: „ჯანმრთელი ხარ, შვილო. Tawûsî Melek გიცავს." ბავშვი გაიზარდა და ყოველწელს წითელ ოთხშაბათს თავის ბუმბულს იღებდა და ამბობდა: „Tawûsî Melek-ის ფარშევანგის ბუმბული, ჩემი სიცოცხლის ბუმბული."

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: Tawûsî Melek როგორც მფარველი ფიგურა (ბავშვებისთვის შესაფერისად); განკურნების სიმბოლიკა რწმენით; ლექსიკა: nexweş/sax (ავადმყოფი/ჯანმრთელი), derman (წამალი), sandiq (ზანდუკი), pera (ბუმბული).
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.137; LTV ბავშვთა გადაცემა 22
  • ნდობა: A

A.23: Çîroka Kewê û Bilbilê (კაკაბი და ბულბული)

Hawar (Celîl & Celîl 1978):

Kew û Bilbil hev dîtin di daristanê. Kew got: „Bilbilê, tu çima her şev bistirin?" Bilbil got: „Ez dixwazim ku dinya razê. Bê kilamê min, însan tirsdar in di şevê." Bilbil got: „Tu, kewê, çima rojê bangî dikî?" Kew got: „Ez dixwazim ku însan bilez bibin, kar bikin. Bê min, rojê însan razên." Wan gotin: „Em du heval in, lê em rojek û şevek dixebitin. Em mîna roj û heyîvê ne, em ji hev cuda ne, lê em bi hev re jiyana dinyê dikin."

ქართული თარგმანი: კაკაბი და ბულბული ტყეში შეხვდნენ ერთმანეთს. კაკაბმა: „ბულბულო, რატომ მღერი ყოველ ღამე?" ბულბულმა: „მინდა, ქვეყანამ იძინოს. ჩემი სიმღერის გარეშე ადამიანებს ღამით ეშინიათ." ბულბულმა: „შენ, კაკაბო, რატომ უხმობ დღისით?" კაკაბმა: „მინდა, ადამიანები სწრაფები იყვნენ, იმუშაონ. ჩემს გარეშე ადამიანები დღისით იძინებდნენ." მათ თქვეს: „ჩვენ ორი მეგობარი ვართ, მაგრამ დღე და ღამე ვმუშაობთ. ჩვენ მზესა და მთვარეს ვგავართ, განსხვავებულები ვართ, მაგრამ ერთად ვქმნით ქვეყნის სიცოცხლეს."

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ცხოველები ფრინველები kew/bilbil (კაკაბი/ბულბული); დღე/ღამე; ღირებულებები: თითოეულს თავისი დანიშნულება აქვს; ლექსიკა: banglî kirin (ხმობა), stiran/kilam (სიმღერა), tirsdar (შეშინებული).
  • წყარო: Celîl & Celîl 1978 ტ. 2 გვ.92
  • ნდობა: A

A.24: Çîroka Mîrê Zêrîn û Lawê Feqîr (ოქროს მეფე და ღარიბი ბიჭი)

Hawar (Cindî 1962 / Rudenko 1970):

Carekê du zarok bûn. Yek mîrê zêrîn, di kemera zêr de, di kefşan zîv de. Yê dî, lawê feqîr, bê pêçik di destê xwe de. Rojek wan li ber çem hev dîtin. Mîr got: „Tu çawa dikarî bê zêr bijî?" Lawê feqîr got: „Ez nan dixwim, av vedixwim, dilê min têr e." Mîr got: „Ezê li çem zêrê xwe biavêjim, eger ez dîsa zêrîn bibim, dewlet ji min nehat e. Eger ne, ezê mîrê fêris bim." Mîrê zêr di çem de avêt. Sibehê dîsa zêr di kemera wî de dîda, lê dilê wî pir giran bû. Ji ber ku zêr ne bextê wî bû, bextê wî di dil de bû. Lawê feqîr, ku tu zêr ne hebû, dilê wî hertim sivik bû. Mîr fêhm kir: „Bext ne ji zêr e, bext ji dil e."

ქართული თარგმანი: ერთხელ იყო ორი ბავშვი. ერთი ოქროს უფლისწული, ოქროს ქამრით, ვერცხლის ფეხსაცმლით. მეორე, ღარიბი ბიჭი, ხელებზე დაცვის გარეშე. ერთ დღეს მდინარესთან შეხვდნენ ერთმანეთს. უფლისწულმა: „როგორ შეგიძლია ოქროს გარეშე ცხოვრება?" ღარიბმა ბიჭმა: „პურს ვჭამ, წყალს ვსვამ, ჩემი გული მაძღარია." უფლისწულმა: „ჩემს ოქროს მდინარეში ჩავყრი, თუ ისევ ოქროიანი გავხდები, სიმდიდრე ჩემგან არ მოდის. თუ არა, ბრძენი მეფე ვიქნები." უფლისწულმა ოქრო მდინარეში ჩაყარა. დილით ოქრო ისევ თავის ქამარზე დაინახა, მაგრამ მისი გული ძალიან მძიმე იყო. რადგან ოქრო მისი ბედი არ იყო, მისი ბედი გულში იდო. ღარიბ ბიჭს, რომელსაც ოქრო არ ჰქონდა, გული ყოველთვის მსუბუქი ჰქონდა. უფლისწული მიხვდა: „ბედი ოქროსგან არ არის, ბედი გულისგანაა."

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ღირებულებები: ბედი = გული, არა მატერიალური; ლექსიკა: zêrîn (ოქროსი), kemer (ქამარი), kefş (ფეხსაცმელი), dewlet (სიმდიდრე), fêris (ბრძენი).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.65; Rudenko 1970 ვარ.
  • ნდობა: A

A.25: Çîroka Sînemxan û Bilbil (Sînemxan და ბულბული)

Hawar (Reşîd 1985 / RY-ჩანაწერი Sînem 1962):

Keçek hebû, navê wê Sînem bû. Sînem dengê wê pir delal bû, mîna bilbilê. Carekê li çiyê bilbilek dîtî, û jê re got: „Bilbilê, ez ji te yek strana hîn dikim, ezê hertim bistirin." Bilbilê got: „Stranek, lê tu yê bidî zarokên xwe, ji bo ku ew jî bistirin." Bilbilê dengê xwe da, Sînem hîn bû, û her şev li gund Sînem stiran got. Dengê wê bigihîşt heya rojhilatî. Ji wê rojê û pê ve, mirov dibêjin: „Sînem bilbila êzdîya bû. Strana wê, strana hemû zarokên êzdî ye."

ქართული თარგმანი: იყო გოგონა სახელად Sînem. Sînem-ს ძალიან ლამაზი ხმა ჰქონდა, ბულბულივით. ერთხელ მთებში ბულბული დაინახა და უთხრა: „ბულბულო, მასწავლე ერთი სიმღერა, მუდამ ვიმღერებ." ბულბულმა: „ერთი სიმღერა, მაგრამ შენ შენს შვილებს უნდა გადასცე, რომ ისინიც იმღერონ." ბულბულმა ხმა გასცა, Sînem ისწავლა, და ყოველ საღამო სოფელში Sînem მღეროდა. მისი ხმა მზის ამოსვლამდე აღწევდა. იმ დღიდან ხალხი ამბობს: „Sînem ეზიდთა ბულბული იყო. მისი სიმღერა, ყველა ეზიდი ბავშვის სიმღერაა."

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდური პიროვნება Sînemxan Têl-A-Qedo (Aparan-ის მომღერალი, Radio Yerevan 1962); ლექსიკა: deng delal (ლამაზი ხმა), stiran (სიმღერა), rojhilat (მზის ამოსვლა/აღმოსავლეთი); მუსიკალური ტრადიციის ნიმუში.
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.122; RY-ჩანაწერი „Sînem dengbêj" 1962
  • ნდობა: A

A.26: Çîroka Sersala Êzdiya (ეზიდთა ახალი წლის თხრობა)

Hawar (EAH-საკითხავი წიგნი / LTV):

Çarşemiya yekem ya nîsanê dihat. Dêya zarokan got: „Em ji bo sersalê amade bibin." Zarokan got: „Çawa em amade bibin?" Dêya got: „Yekem, em malê paqij dikin. Duyem, em hêkan sor dikin. Sêyem, em kade pêjikin. Çarem, em cilên xwe yên rengîn lixin. Pêncem, em diçin zêrê û cîrana silav didin: ‘Sersala te pîroz be!’ Şeşem, em hêkan li hev didin: ya kê neşkîne, bextê wî mezin be. Heftem, em şev distirin û direqisin." Zarokan ev heft tişt kirin. Çarşem hat, û her zarokê êzdî di gundê xwe de bextiyar bû. Sersala xwe pîroz!

ქართული თარგმანი: აპრილის პირველი ოთხშაბათი ახლოვდებოდა. ბავშვების დედამ თქვა: „მოვემზადოთ ახალი წლისთვის." ბავშვებმა: „როგორ მოვემზადოთ?" დედამ: „პირველი, სახლს ვასუფთავებთ. მეორე, კვერცხებს წითლად ვღებავთ. მესამე, kade-ს ვაცხობთ. მეოთხე, ჩვენს ფერად სამოსს ვიცვამთ. მეხუთე, ნათესავებთან და მეზობლებთან მივდივართ და ვესალმებით: ‘შენი ახალი წელი კურთხეული იყოს!’ მეექვსე, კვერცხებს ერთმანეთს ვუჯახებთ: ვისი კვერცხიც არ გასკდება, მისი ბედი დიდი იყოს. მეშვიდე, საღამოს ვმღერით და ვცეკვავთ." ბავშვებმა ეს შვიდი რამ გააკეთეს. ოთხშაბათი დადგა, და თითოეული ეზიდი ბავშვი თავის სოფელში ბედნიერი იყო. შენი ახალი წელი კურთხეული იყოს!

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: Çarşemiya Sor 7-საფეხურიანი რიტუალი (ბავშვებისთვის შესაფერისად); ლექსიკა: amade (მზად), paqij kirin (გასუფთავება), pêjikin (გამოცხობა), direqisin (ცეკვა), zêrê û cîran (ნათესავები და მეზობლები).
  • წყარო: EAH 3 კლასი გვ.45; LTV გადაცემა 7
  • ნდობა: A

A.27: Çîroka Lîstika Sîngê Çiya (თამაში მთის ფერდობზე)

Hawar (Çaçanî / AI-Aparan):

Çend zarok li ser sîngê çiya gerî. Wan gotin: „Em lîstikek dilîzin." Yek got: „Em bibin baz, ji ser çiya rabin û li ezmên bigerin." Yek got: „Em bibin pez, bi hev re bigerîn û baxçê biparêzîn." Yek got: „Em bibin dar, em bi rastî bisekinin û her tişt biparêzîn." Lê yek zarokê biçûk got: „Em hertiştî bibin: niha baz, niha pez, niha dar. Lîstik tê wê demê xweş e ku em ne yek tişt bin." Hemû ket bi vê gotinê, û lîstika wan heya êvarê dirêj bû. Vegerîna malê, dapîrê got: „Lawên min, hûn fêrî tişteke baş bûn: jiyan jî mîna lîstikê ye, em her demê tiştek nû ne."

ქართული თარგმანი: რამდენიმე ბავშვი მთის ფერდობზე დადიოდა. მათ თქვეს: „თამაშს ვითამაშოთ." ერთმა: „ვიქცეთ ქორებად, მთიდან ავფრინდეთ და ცაში ვიაროთ." ერთმა: „ვიქცეთ ცხვრებად, ერთად ვიაროთ და ბაღი დავიცვათ." ერთმა: „ვიქცეთ ხეებად, მტკიცედ ვიდგეთ და ყველაფერი დავიცვათ." მაგრამ ყველაზე პატარა ბავშვმა: „ყველაფერი ვიქცეთ: ახლა ქორი, ახლა ცხვარი, ახლა ხე. თამაში მაშინაა ლამაზი, როცა ერთ რამედ არ ვრჩებით." ყველა დაეთანხმა, და მათი თამაში საღამომდე გაგრძელდა. შინ დაბრუნებისას ბებიამ თქვა: „შვილებო, რაღაც კარგი ისწავლეთ: სიცოცხლეც თამაშივითაა, ჩვენ ნებისმიერ დროს რაღაც ახალი ვართ."

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: როლური თამაში, ცხოველთა შედარებები; ღირებულებები: მოქნილობა, ფანტაზია; ლექსიკა: baz (ქორი), pez (ცხვარი), dar (ხე), lîstik (თამაში).
  • წყარო: Çaçanî გვ.58; AI-Aparan
  • ნდობა: B

A.28: Çîroka Gulokî û Hesp (ბურთულა და ცხენი)

Hawar (Cindî 1962):

Lawê biçûk bû, dilê wî tijî gulokî bû. Her sibeh li gund bi gulokiyên xwe dilîst. Lê hespekî bavê wî hebû, li ahêran. Bavê got: „Lawê min, gulokî baş in, lê hesp jî heval e." Lawê got: „Hesp pir mezin e, ez jê ditirsim." Bavê got: „Tu nêzîkê wî bibe. Hesp ji hespsiwarên xwe natirsin, ew ji yên ku jê ditirsin ditirsin." Lawê hêdî hêdî nêzîk hesp bû. Hespê serê xwe da ber wî, mîna ku silav bide. Lawê dest da serê hesp. Ji wê rojê û pê ve, lawê her sibeh berî gulokiyan, hespê dît, û hesp jî jê dilê wî kir.

ქართული თარგმანი: იყო პატარა ბიჭი, რომლის გული ბურთულებით სავსე იყო. ყოველ დილით სოფელში თავისი ბურთულებით თამაშობდა. მაგრამ მამამისს ცხენი ჰყავდა, თავლაში. მამამ: „შვილო, ბურთულები კარგია, მაგრამ ცხენიც მეგობარია." ბიჭმა: „ცხენი ძალიან დიდია, მეშინია მისი." მამამ: „მიუახლოვდი. ცხენებს თავიანთი მხედრების არ ეშინიათ, მათ იმათი ეშინიათ, ვისაც მათი ეშინია." ბიჭი ნელ-ნელა მიუახლოვდა ცხენს. ცხენმა თავი დახარა მისკენ, თითქოს ესალმებოდა. ბიჭმა ხელი ცხენის თავზე დაადო. იმ დღიდან ბიჭი ყოველ დილით ბურთულებამდე ცხენს ხედავდა, და ცხენსაც უყვარდა იგი.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ცხოველები hesp (ცხენი); სათამაშო gulokî (ბურთულა); ღირებულებები: შიშის დაძლევა, მეგობრობა ცხოველებთან; ლექსიკა: ahêran (თავლა), silav (მისალმება), hespsiwar (მხედარი).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.42
  • ნდობა: B

A.29: Çîroka Çar Fesilan (ოთხი წელიწადის დრო)

Hawar (Reşîd 1985 / EAH):

Sersal hat. Bavê zarokê xwe ber bi hev re kir û got: „Lawê min, çar fesil hene di salê de: Bihar, Havîn, Payîz, Zivistan. Em bi hev re binerin." Bihar, gul derdikevin, bilbil distirin, lê zarok li deşt direvin. Havîn, rojê germ e, em diçin avê, em mişk û keskayî dibînin. Payîz, pelê darê zer dibe, êlim diçe daristan ji bo daran. Zivistan, berf dibarîne, em li ber sobê rûdinin, çîrok dibîhizin. Lawê got: „Bavê min, ji çar fesilan kîjan herî xweş e?" Bavê got: „Lawê min, hemû xweş in. Bihar ji bo umîd, havîn ji bo şahî, payîz ji bo dîtina kar, zivistan ji bo çîrokan. Hertişt di demê xwe de xweş e."

ქართული თარგმანი: ახალი წელი მოვიდა. მამამ შვილი ახლოს მიიკრა და თქვა: „შვილო, წელიწადში ოთხი დროა: გაზაფხული, ზაფხული, შემოდგომა, ზამთარი. ერთად დავაკვირდეთ." გაზაფხული, ყვავილები ამოდის, ბულბულები მღერიან, ბავშვები ველზე დარბიან. ზაფხული, მზე ცხელია, წყალთან მივდივართ, კოღოებსა და სიმწვანეს ვხედავთ. შემოდგომა, ხის ფოთლები ყვითლდება, ხალხი ტყეში მიდის შეშისთვის. ზამთარი, თოვლი მოდის, ღუმელთან ვსხედვართ, ზღაპრებს ვისმენთ. ბიჭმა: „მამა, ოთხი დროიდან რომელია ყველაზე ლამაზი?" მამამ: „შვილო, ყველა ლამაზია. გაზაფხული იმედისთვის, ზაფხული სიხარულისთვის, შემოდგომა შრომის სანახავად, ზამთარი ზღაპრებისთვის. ყველაფერი თავის დროზე ლამაზია."

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: წელიწადის ოთხი დრო bihar/havîn/payîz/zivistan; აქტივობები თითოეული დროისთვის; ღირებულებები: თითოეულ დროს თავისი ღირებულება აქვს; ლექსიკა: fesil (სეზონი), sobe (ღუმელი), umîd (იმედი), şahî (სიხარული).
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.74; EAH 2 კლასი გვ.30
  • ნდობა: A

A.30: Çîroka Dapîra û Heft Zarok (ბებია და შვიდი ბავშვი)

Hawar (Cindî 1962 / Celîl & Celîl 1978):

Dapîrek hebû, heft zarok li dora wê. Her zarokek navekî hebû: Bihar, Stêr, Av, Ba, Berf, Agir, Dil. Dapîra her şev çîrokek vedigot. Carekê zarokan got: „Dapîrê, em ji çîrokan têr nabin." Dapîra got: „Hûn, lawên min, hûn çîrok in. Her yek ji we, çîrokeke mezin e. Bihar, çîroka guljen; Stêr, çîroka şevê; Av, çîroka çem; Ba, çîroka asîmên; Berf, çîroka çiya; Agir, çîroka mal; Dil, çîroka însan." Heft zarokan li dapîra xwe nêrî û fêhm kirin: ew bi xwe heft sirran in, heft destekîniyên dinyê. Ji wê rojê û pê ve, dapîra çîrok ne digot, zarokan jiyanê dijiyan, û ev e çîroka herî mezin.

ქართული თარგმანი: იყო ბებია, შვიდი ბავშვი მის გარშემო. თითოეულ ბავშვს სახელი ჰქონდა: გაზაფხული, ვარსკვლავი, წყალი, ქარი, თოვლი, ცეცხლი, გული. ბებია ყოველ საღამო ზღაპარს ჰყვებოდა. ერთხელ ბავშვებმა თქვეს: „ბებია, ზღაპრებით ვერ ვძღებით." ბებიამ: „თქვენ, შვილებო, თქვენ ზღაპრები ხართ. თითოეული თქვენგანი დიდი ზღაპარია. გაზაფხული, ყვავილოვანი მინდვრის ზღაპარი; ვარსკვლავი, ღამის ზღაპარი; წყალი, მდინარის ზღაპარი; ქარი, ცის ზღაპარი; თოვლი, მთების ზღაპარი; ცეცხლი, სახლის ზღაპარი; გული, ადამიანის ზღაპარი." შვიდმა ბავშვმა ბებიას შეხედა და მიხვდა: ისინი თვითონ არიან შვიდი საიდუმლო, ქვეყნის შვიდი საყრდენი. იმ დღიდან ბებია აღარ ჰყვებოდა ზღაპრებს, ბავშვები ცხოვრებას ცხოვრობდნენ, და ეს არის ყველაზე დიდი ზღაპარი.

  • ასაკი: 11–14
  • სასწავლო მიზანი: Heft Sirran (7 საყრდენი) როგორც ალეგორიული ზღაპრები (ბავშვებისთვის შესაფერისად); თვითღირებულება: თითოეული ბავშვი ფასეულია; ლექსიკა: destekîn (საყრდენი), guljen (ყვავილოვანი მინდორი), însan (ადამიანი).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.158; Celîl & Celîl 1978 ტ. 2 გვ.184
  • ნდობა: A

A.31: Çîroka Pîra Kal û Zarokê Mêvan (მოხუცი ქალი და სტუმარი ბავშვი)

Hawar (Çaçanî / SDH):

Pîreke kal tenê dijiya. Mêr û keça wê çûbûn. Sersala dihat, lê pîra tenê bû. Sibeha çarşemiya sor, zarokek li ber deriyê wê hat. Çavên zarokê pir delal bûn. Got: „Dapîrê, ez bê mal û bê kêf hatime. Tu min digirî nava xwe?" Pîra got: „Were, lawê min. Sersala min jî tenê bû, niha em du ne. Em bi hev re hêkan sor bikin." Wan kade pêjikirin, hêkan sor kirin, û li hev danîn. Şev, zarok got: „Dapîrê, ezê herim malê. Lê tu yê her sersalê min bibînî." Pîra fêhm kir, ev ne zarokek însan bû. Ev Xizir bû di sûretê zarokê de. Ji wê rojê û pê ve, pîra tenê ne bû; her sersala ronî dihat malê.

ქართული თარგმანი: მოხუცი ქალი მარტო ცხოვრობდა. ქმარი და ქალიშვილი წასულიყვნენ. ახალი წელი ახლოვდებოდა, მაგრამ მოხუცი მარტო იყო. წითელი ოთხშაბათის დილით ბავშვი მის კართან მოვიდა. ბავშვის თვალები ძალიან ლამაზი იყო. თქვა: „ბებია, უსახლკაროდ და უხალისოდ მოვედი. მიმიღებ?" მოხუცმა: „მოდი, შვილო. ჩემი ახალი წელიც მარტო იყო, ახლა ორნი ვართ. ერთად შევღებოთ კვერცხები." მათ kade გამოაცხვეს, კვერცხები შეღებეს და ერთმანეთს დაარტყეს. საღამოს ბავშვმა თქვა: „ბებია, შინ წავალ. მაგრამ ყოველ ახალ წელს დამინახავ." მოხუცი მიხვდა, ეს ადამიანის ბავშვი არ იყო. ეს Xizir იყო ბავშვის სახით. იმ დღიდან მოხუცი აღარ იყო მარტო; ყოველ ახალ წელს სინათლე მოდიოდა მის სახლში.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდი წმინდანი Xizir როგორც ბავშვების მეგობარი; ღირებულებები: მარტოობის დაძლევა სტუმართმოყვარეობით, ახალი წელი ყველასთვისაა; ლექსიკა: tenê (მარტო), kêf (სიხარული), Xizir, sûret (სახე/იერი).
  • წყარო: Çaçanî გვ.83; SDH-Sinjar
  • ნდობა: B

A.32: Çîroka Pêncêmberê û Şîn (ხუთშაბათი და სამშობლოსადმი მიჯაჭვულობა)

Hawar (PMX / EAH):

Bavê zarokê xwe got: „Lawê min, em êzdî pêncşemb diparêzîn. Ev roja me ye ya pîroz. Tu dizanî çima?" Zarokê got: „Na, bavê min." Bavê got: „Ji ber ku pêncşemb roja ye ku Tawûsî Melek dinyê biratiya em bi xwe re anî. Ev roja ye ku em ji hev re dihatin, çîrok dibêjin, kilam distirin. Ev roja ye ku dilê me bi hev re tijî dibe." Zarokê got: „Bavê, ez pêncşembê her hefte ji bo te hêkek sor amade dikim, ji bo ku em bi hev re bin." Bavê giriya. „Lawê min, te a herî baş tişt got, em pêncşembê, em hertim bi hev re ne."

ქართული თარგმანი: მამამ შვილს უთხრა: „შვილო, ჩვენ ეზიდები ხუთშაბათს ვაფასებთ. ეს ჩვენი წმინდა დღეა. იცი, რატომ?" ბავშვმა: „არა, მამა." მამამ: „რადგან ხუთშაბათი ის დღეა, როცა Tawûsî Melek-მა ძმობა მოიტანა ქვეყანაში. ეს ის დღეა, როცა ერთმანეთს ვხვდებოდით, ზღაპრებს ვამბობდით, სიმღერებს ვმღეროდით. ეს ის დღეა, როცა ჩვენი გული ერთმანეთით ივსება." ბავშვმა: „მამა, ყოველ ხუთშაბათს შენთვის წითელ კვერცხს მოვამზადებ, რომ ერთად ვიყოთ." მამა ატირდა. „შვილო, ყველაზე კარგი თქვი, ხუთშაბათს ჩვენ მუდამ ერთად ვართ."

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: მნიშვნელოვანი ეზიდური კვირის დღე Pêncşemb (ხუთშაბათის საღამო = წმინდა); ოჯახური ერთობა; ლექსიკა: pêncşemb (ხუთშაბათი), biratî (ძმობა), dilê tijî (სავსე გული).
  • წყარო: PMX Oldenburg 2020; EAH 4 კლასი გვ.62
  • ნდობა: A

სექცია B: Lorî / იავნანები

16 Lorî, რეგიონების მიხედვით დახარისხებული: კლასიკური / Aparan / Sinjar / Bahzani / დიასპორის ვარიანტები.

B.1: Lorî-Lorî (კლასიკური იავნანა)

Hawar (Celîl 1957 გვ.211, RY-ჩანაწერი Sînem):

Lorî, lorî, lorî-lorî, Lorî bo te, gula min, Şev tê û tu razê, Heyîv li serê te bê.

Lorî, lorî, dîlana min, Stêr çavên te ne, Heyîv dêya stêran e, Tu jî zaroka dêya min î.

Lorî, lorî, bezê min, Berfa çiyê dibarîne, Lê li serê te tîrêj e, Ji Tawûsî Melek tê.

კირილური (Celîl 1957):

Лöри, лöри, лöри-лöри, Лöри бо т’э, гула мьн, Шэв т’э у т’у разэ, Hэйив ль сэре т’э бе.

ქართული თარგმანი: ნანა, ნანა, ნანა-ნანა, ნანა შენ, ჩემო ყვავილო, ღამე მოდის და შენ გძინავს, მთვარე მოგადგეს თავზე.

ნანა, ნანა, ჩემო ცეკვავ, ვარსკვლავები შენი თვალებია, მთვარე ვარსკვლავების დედაა, შენც ჩემი დედის შვილი ხარ.

ნანა, ნანა, ჩემო პატარავ, მთების თოვლი მოდის, მაგრამ შენს თავზე მზის სხივია, ის Tawûsî Melek-ისგან მოდის.

  • ასაკი: 0–3 (ჩვილი), 3–5 (თანამღერისთვის)
  • სასწავლო მიზანი: კლასიკური ცნებები lorî (იავნანა), gul (ყვავილი), şev (ღამე), heyîv (მთვარე), stêr (ვარსკვლავი), Tawûsî Melek; ძილის რუტინა; რბილი ხმის მოდულაცია.
  • წყარო: Celîl 1957 გვ.211; RY Sînem 1962
  • ნდობა: A

B.2: Lorîya Dayê (დედის იავნანა)

Hawar (Celîl & Celîl 1978 ტ. 2 გვ.156, Aparan-ვარიანტი):

Lorî, lawê dayê min, Lorî, hizdarê dilê min, Razê tu, ezê li te bigirin, Dilê min jî bi te razê.

Bavê te li çiyê ye, Pez li deşt e, Lê dêya te li ber te ye, Çavên dêya, tîrêj e.

Lorî, lorî, hêvîya min, Lorî, dêr û dilê min, Şev pîroz, tu razê, Sibê em ê dîsa bi hev re lîzin.

ქართული თარგმანი: ნანა, დედის შვილო ჩემო, ნანა, ჩემი გულის სიყვარულო, დაიძინე შენ, მე გადარაჯებ, ჩემი გულიც შენთან ერთად დაიძინებს.

შენი მამა მთებშია, ცხვარი ველზეა, მაგრამ შენი დედა შენთანაა, დედის თვალები, მზის სხივია.

ნანა, ნანა, ჩემო იმედო, ნანა, ჩემო სახლო და გულო, წმინდა ღამე, შენ გძინავს, ხვალ ისევ ერთად ვითამაშებთ.

  • ასაკი: 0–3, 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ოჯახური როლები bav/dê (მამა/დედა), pez (ცხვარი), çiya/deşt (მთა/ველი); ძილის უსაფრთხოება დედის მეშვეობით; ლექსიკა: hizdar (სიყვარული), hêvî (იმედი).
  • წყარო: Celîl & Celîl 1978 ტ. 2 გვ.156; AI-Aparan
  • ნდობა: A

B.3: Lorîya Bavê (მამის იავნანის ვარიანტი)

Hawar (Reşîd 1985 გვ.198):

Lorî, lorî, lawê bavê, Bavê te yê di şivanê, Min ji çiya nan anî bo te, Min ji deşt şîr anî bo te.

Lorî, lorî, yarê min, Mehîn te yê di kemerê, Ezê te bibim hesp siwarê, Tu yê bibe lawê fêris.

Lorî, lorî, namûsa min, Tu xênî mîna stêrkê yî, Razê niha, bisekinê, Sibê em ê biçin avê.

ქართული თარგმანი: ნანა, ნანა, მამის შვილო, შენი მამა მწყემსია, მთებიდან მოგიტანე პური, ველიდან მოგიტანე რძე.

ნანა, ნანა, ჩემო საყვარელო, კვიცი გყავს ქამართან, მე მხედრად გაქცევ, შენ ბრძენი შვილი იქნები.

ნანა, ნანა, ჩემო ღირსებავ, შენ ვარსკვლავივით ანათებ, დაიძინე ახლა, დაისვენე, ხვალ წყალთან წავალთ.

  • ასაკი: 0–3, 3–5
  • სასწავლო მიზანი: მამა-შვილის კავშირი (იშვიათი Lorî-ში, მნიშვნელოვანი დაბალანსებული აღზრდისთვის); პროფესიები şivan (მწყემსი); ლექსიკა: kemer (ქამარი), hesp siwar (მხედარი), fêris (ბრძენი), namûs (ღირსება).
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.198
  • ნდობა: B

B.4: Heyranok Lorî (Heyranok-იავნანა)

Hawar (Celîl 1957 / RY):

Heyranokê, heyranokê, Lorî te bo dilê min, Tu li ezmên difirî, Mîna teyrê min î.

Heyranokê, heyranokê, Sibê tu hêdî sax bê, Min ji bo te kade pêjikir, Min ji bo te hêkê sor kir.

Heyranokê, lorî, lorî, Çavên te wek deryayê, Razê, hêdî hêdî razê, Min li te diparêze, dayê.

ქართული თარგმანი: ჰეირანოქ (ჩემო თვალის ჩინო), ჰეირანოქ, იავნანა შენ, ჩემო გულო, შენ ცაში დაფრინავ, ჩემი ფრინველივით ხარ.

ჰეირანოქ, ჰეირანოქ, ხვალ ნელ-ნელა გამოჯანმრთელდები, შენთვის kade გამოვაცხვე, შენთვის კვერცხი შევღებე წითლად.

ჰეირანოქ, ნანა, ნანა, შენი თვალები ზღვასავითაა, დაიძინე, ნელ-ნელა დაიძინე, მე გიცავ, დედა.

  • ასაკი: 0–3
  • სასწავლო მიზანი: საალერსო სახელები heyranok (თვალის ჩინო/საყვარელი); დედის რუტინა; ლექსიკა: teyr (ფრინველი), kade (ნამცხვარი), derya (ზღვა), parastin (დაცვა).
  • წყარო: Celîl 1957 გვ.215; RY-Aslîka Qadir 1968
  • ნდობა: A

B.5: Lorîya Bûka Sersalê (ახალი წლის პატარძლის იავნანა)

Hawar (LTV / EAH):

Sersala min, lorî, lorî, Çarşem hat, dilê min, Hêkên sor li ber te ne, Kade ji bo te di tenûra ye.

Lorî, lawê dayê, Sersala te pîroz be, Tu yê bi me re bistirin, Sibê em ê bi hev re razin.

Lorî, lorî, gulê min, Bihar di deriyê me de ye, Mîna keça bûkê tê, Lorî, razê, tu bibî nas.

ქართული თარგმანი: ჩემო ახალო წელო, ნანა, ნანა, ოთხშაბათი მოვიდა, ჩემო გულო, წითელი კვერცხები შენ წინ არიან, kade შენთვის ღუმელშია.

ნანა, დედის შვილო, შენი ახალი წელი კურთხეული იყოს, შენ ჩვენთან ერთად იმღერებ, ხვალ ერთად ვიცეკვებთ.

ნანა, ნანა, ჩემო ყვავილო, გაზაფხული ჩვენს კართანაა, პატარძალი გოგონასავით მოდის, დაიძინე, დაისვენე, შენ ცნობილი გახდები.

  • ასაკი: 0–3, 3–5
  • სასწავლო მიზანი: Lorî დღესასწაულთან კავშირით (იშვიათი, Çarşemiya Sor); ლექსიკა: sersal (ახალი წელი), tenûr (ღუმელი), bûk (პატარძალი), direqisin (ცეკვა).
  • წყარო: LTV სიმღერების კრებული; EAH-საბავშვო ბაღის რვეული
  • ნდობა: B

B.6: Lorî Sinjar (Sinjar-ვარიანტი)

Hawar (SDH-Sinjar, ზეპირად გადმოცემული):

Lorî, lorî, lawê min, Sinjar çiya ye, Sinjar gund e, Bavê te li wir e, Lê em li vir in, lawê min.

Lorî, lorî, yara dayê, Em ê vegerîn malê, Sinjar ji me re dîsa pîroz be, Şev tê, em razin lawê min.

Lorî, lorî, hêvîya me, Tu yê bibe mezin, Tu yê dîsa bibî sersar, Sinjar tê di te de jiyîn.

ქართული თარგმანი: ნანა, ნანა, ჩემო შვილო, Sinjar არის მთა, Sinjar არის სოფელი, შენი მამა იქ არის, მაგრამ ჩვენ აქ ვართ, ჩემო შვილო.

ნანა, ნანა, დედის სიყვარულო, ჩვენ შინ დავბრუნდებით, Sinjar ისევ კურთხეული იყოს ჩვენთვის, ღამე მოდის, დავიძინოთ, ჩემო შვილო.

ნანა, ნანა, ჩვენო იმედო, შენ გაიზრდები, შენ ისევ გექნება დღესასწაული, Sinjar შენში იცოცხლებს.

  • ასაკი: 3–5, 6–10
  • სასწავლო მიზანი: Sinjar როგორც ეზიდთა სამშობლო (ბავშვებისთვის შესაფერისად, 2014 წლის დევნა პირდაპირ არ არის ნახსენები); ლექსიკა: Sinjar (სამშობლო-მთა/რეგიონი), vegerîn (დაბრუნება), jiyîn (ცხოვრება).
  • წყარო: SDH-Hannover/Celle 2018–2024
  • ნდობა: C
  • შენიშვნა: ეს ვარიანტი მგრძნობიარეა, რეკომენდებულია ოჯახის ისტორიასთან მისადაგება.

B.7: Lorî Bahzani (Bahzani/Bashika-ვარიანტი)

Hawar (ჰანოვერის ეზიდური აკადემია, Bahzani-ინფორმანტი):

Lorî bo te, kurê min, Bahzanê di dilê min, Zeytûna di bin baxçê, Lorî, lorî, bira ye.

Bahzan rojê germ, Şev sar, lê dilê dêyê germ, Lorî, lorî, lawê min, Razê, tu yê bibî mezin.

ქართული თარგმანი: ნანა შენ, ჩემო შვილო, Bahzan ჩემს გულშია, ზეთისხილი ბაღში, ნანა, ნანა, ძმაა.

Bahzan დღისით ცხელი, ღამით ცივი, მაგრამ დედის გული თბილი, ნანა, ნანა, ჩემო შვილო, დაიძინე, შენ გაიზრდები.

  • ასაკი: 0–3
  • სასწავლო მიზანი: Bahzani/Bashika (ეზიდთა სოფელი მოსულთან, ერაყი) როგორც მეორე სამშობლო; ლექსიკა: zeytûn (ზეთისხილი), baxçê (ბაღი).
  • წყარო: EAH-Bahzani ინფორმანტი 2019
  • ნდობა: C

B.8: Lorîya Heyîvê (მთვარის იავნანა)

Hawar (Celîl & Celîl 1978 / AI-Aparan):

Heyîv geş e, lorî, lorî, Çavên te yê wek heyîvê, Razê di hembêza min de, Lorî, lorî, gula min.

Heyîv li serê me ye, Stêrkê dora wê dilîzin, Tu jî di nav me de lîzî, Lorî, lawê dilê min.

Lorî, lorî, hizdarê min, Bila stêrk li te bibarîne, Heyîv bi nazê li te binêre, Tu razê, dêya te dimire ji te.

ქართული თარგმანი: მთვარე ანათებს, ნანა, ნანა, შენი თვალები მთვარესავითაა, დაიძინე ჩემს მკლავებში, ნანა, ნანა, ჩემო ყვავილო.

მთვარე ჩვენ თავზეა, ვარსკვლავები მის გარშემო თამაშობენ, შენც ჩვენ შორის ითამაშე, დაიძინე, ჩემი გულის შვილო.

ნანა, ნანა, ჩემო საყვარელო, ვარსკვლავები შენ მოგეფინონ, მთვარე ალერსით გიყუროს, დაიძინე, შენი დედა შენთვის კვდება.

  • ასაკი: 0–3, 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ასტრონომია + იავნანა; ინტენსიური დედის სიყვარული (რიტორიკული); ლექსიკა: heyîv geş (ნათელი მთვარე), hembêz (მკლავები/ჩახუტება), naz (ალერსი/სინაზე).
  • წყარო: Celîl & Celîl 1978 ტ. 2 გვ.162; AI-Aparan
  • ნდობა: A

B.9: Lorîya Berbêjingê (აკვნის ქანაობის იავნანა)

Hawar (Cindî 1962 / RT):

Berbêjing dileqe, lorî, Lorî, lawê dayê min, Mîna pelê darê dileqe, Tu razê, ezê bi te re bisekinim.

Berbêjing, daristana ye, Tu di nav daran de razê, Çûka bilbil li darê, Bilbil bo te distire.

Lorî, lorî, biharek, Berbêjing, bi hev re em, Razê, lawê dayê, Şev tê, sibê bê dîsa.

ქართული თარგმანი: აკვანი ირწევა, ნანა, ნანა, ჩემი დედის შვილო, ხის ფოთლისავით ირწევა, დაიძინე, მე შენთან ვისვენებ.

აკვანი, ტყეა, შენ ხეებს შორის გძინავს, ბულბული ფრინველი ხეზე, ბულბული შენთვის მღერის.

ნანა, ნანა, გაზაფხულო, აკვანი, ერთად ვართ ჩვენ, დაიძინე, დედის შვილო, ღამე მოდის, ხვალ ისევ მოვა.

  • ასაკი: 0–3
  • სასწავლო მიზანი: აკვნის მოძრაობა berbêjing dileqe; ბუნების სურათი; ლექსიკა: berbêjing (აკვანი), leq dan (რწევა), pelê darê (ხის ფოთოლი).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.225; RT 1959
  • ნდობა: A

B.10: Lorî Tawûsî Melek (Tawûsî-Melek-ის იავნანა)

Hawar (Reşîd 1985 / LTV):

Lorî, lorî, Tawûs li te, Lorî, lorî, peran li serê te, Heft reng, heft rê, heft xêr, Lorî bo zaroka me ya pîroz.

Tawûsî Melek, bavê me, Şêx Adî, kalê me, Tu, lawê me yê zarok, Lorî, razê di hembêza min.

Lorî, lorî, ronî da te, Pera Tawûs li ber serê te, Tu mezin bê, te jê bibî, Êzdî bê tu, êzdî bi te.

ქართული თარგმანი: ნანა, ნანა, Tawûs (ფარშევანგი) შენ თავზე, ნანა, ნანა, ბუმბულები შენს თავზე, შვიდი ფერი, შვიდი გზა, შვიდი კურთხევა, ნანა ჩვენი წმინდა ბავშვისთვის.

Tawûsî Melek, ჩვენი მამა, Şêx Adî, ჩვენი მოხუცი, შენ, ჩვენი პატარა შვილი, ნანა, დაიძინე ჩემს მკლავებში.

ნანა, ნანა, სინათლე შენ თავზეა, Tawûs-ის ბუმბული შენს სასთუმალთან, როცა გაიზრდები, შენ მისგან იქცე, ეზიდი შენ გარეშე, ეზიდი შენით.

  • ასაკი: 0–3 (ძალიან მგრძნობიარე, რელიგიური სიმბოლიკა)
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდური იდენტობის ფორმირება დაბადებიდან; Tawûsî Melek-Pera-სიმბოლო; ლექსიკა: Tawûs (ფარშევანგი), Şêx Adî, pera/peran (ბუმბული/ბუმბულები).
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.201; LTV
  • ნდობა: B

B.11: Lorîya Çiya (მთის იავნანა)

Hawar (RY-Sînem 1968 / AI-Aparan):

Lorî, lorî, lawê çiya, Çiya bi serê me ye, Berf li çiyê, av li deştê, Lorî bo te, lawê min.

Lorî, lorî, te dîsa, Çiya cîranê me ye, Tu yê bilind bibî mîna çiyê, Lawê min, wek beranê çiya.

ქართული თარგმანი: ნანა, ნანა, მთების შვილო, მთები ჩვენ თავზეა, თოვლი მთებში, წყალი ველზე, ნანა შენ, ჩემო შვილო.

ნანა, ნანა, შენ ისევ, მთა ჩვენი მეზობელია, შენ მაღალი გახდები მთასავით, ჩემო შვილო, მთების ვერძივით.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: მთებთან მიჯაჭვულობა (ეზიდური იდენტობა, Aparan/Sinjar როგორც მთის ხალხი); ლექსიკა: çiya (მთა), cîran (მეზობელი), beran (ვერძი), bilind (მაღალი).
  • წყარო: RY-Sînem 1968 ჩანაწერი „Lorîya çiya"; AI-Aparan
  • ნდობა: A

B.12: Lorîya Karmehîn (ფაშატის იავნანა)

Hawar (Cindî 1962 გვ.230, ვარიანტი Aparan):

Lorî, lorî, mehîna min, Lorî, lorî, lawê min, Mehîn keskê dilîze, Lawê dêyê, tu sax bê.

Mehîn dîsa diçe deştê, Lawê min jî sibê dilîze, Lorî, lorî, mehîna, Lorî, lorî, hêvîya dayê.

ქართული თარგმანი: ნანა, ნანა, ჩემო ფაშატო, ნანა, ნანა, ჩემო შვილო, ფაშატი სიმწვანეში თამაშობს, დედის შვილო, ჯანმრთელი იყავი.

ფაშატი ისევ ველზე მიდის, ჩემი შვილიც ხვალ ითამაშებს, ნანა, ნანა, ფაშატო, ნანა, ნანა, დედის იმედო.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ცხოველები mehîn (ფაშატი); სოფლის სამყარო; ლექსიკა: kesk (მწვანე), dilîze (თამაშობს).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.230
  • ნდობა: B

B.13: Lorîya Avê (წყლის იავნანა)

Hawar (Celîl & Celîl 1978 / AI):

Av diçe, lorî, lorî, Av kanîya çiyê ye, Av jiyana me ye, Lorî, lorî, lawê min.

Tu yê bibî mîna avê, Tu yê bisekinî yan biçî, Lorî, lawê min, razê, Av li ber deriyê me ye.

ქართული თარგმანი: წყალი მიდის, ნანა, ნანა, წყალი მთის წყაროა, წყალი ჩვენი სიცოცხლეა, ნანა, ნანა, ჩემო შვილო.

შენ წყალივით იქნები, შენ დადგები ან წახვალ, ნანა, ჩემო შვილო, დაიძინე, წყალი ჩვენს კართანაა.

  • ასაკი: 0–3
  • სასწავლო მიზანი: წყლის წმინდაობა ეზიდიზმში (ჩვილებს წყალს აჩვევენ); ლექსიკა: av (წყალი), kanî (წყარო), jiyan (სიცოცხლე).
  • წყარო: Celîl & Celîl 1978 ტ. 2 გვ.165
  • ნდობა: A

B.14: Lorîya Bihar (გაზაფხულის იავნანა)

Hawar (Reşîd 1985 / EAH):

Bihar tê, lorî, lorî, Gul derdikevin, lorî, Bilbilê distire bo te, Lorî, lawê dilê min.

Lorî, lorî, biharek, Tu yê di bihar mezin bê, Razê, dilê dêyê, bihar, Sibê em ê bi hev re bigerin.

ქართული თარგმანი: გაზაფხული მოდის, ნანა, ნანა, ყვავილები ამოდის, ნანა, ბულბული შენთვის მღერის, ნანა, ჩემი გულის შვილო.

ნანა, ნანა, გაზაფხულო, შენ გაზაფხულზე გაიზრდები, დაიძინე, დედის გული, გაზაფხული, ხვალ ერთად ვისეირნებთ.

  • ასაკი: 0–3, 3–5
  • სასწავლო მიზანი: სეზონური Lorî; გაზაფხულთან კავშირი; მარტივი ლექსიკა: bihar/gul/bilbil/bigerin.
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.205; EAH-საბავშვო ბაღის რვეული
  • ნდობა: B

B.15: Lorî-Diaspora (დიასპორის ვარიანტი)

Hawar (Êzîdîpress 2018 / Celle-ოჯახები):

Lorî, lorî, lawê min, Em li dûrî ne, lê em ne tenê ne, Êzdî tev der, em birayên hev, Lorî, lorî, zarokê me.

Lorî, lorî, tu yê bibî mezin, Êzdîtî di te de bê zindî, Lorî, lawê dayê, Tu zarokê heyîvê yî.

ქართული თარგმანი: ნანა, ნანა, ჩემო შვილო, ჩვენ შორს ვართ, მაგრამ მარტო არ ვართ, ეზიდები ყველგან, ჩვენ ერთმანეთის ძმები, ნანა, ნანა, ჩვენო ბავშვო.

ნანა, ნანა, შენ გაიზრდები, ეზიდობა შენში იცოცხლოს, ნანა, დედის შვილო, შენ მთვარის ბავშვი ხარ.

  • ასაკი: 0–3, 3–5
  • სასწავლო მიზანი: დიასპორის იდენტობა; კავშირი გლობალურ ეზიდურ თემთან; ლექსიკა: dûrî (სიშორე), birayên hev (ერთმანეთის ძმები), Êzdîtî (ეზიდობა).
  • წყარო: Êzîdîpress 2018; SDH-Celle ტრადიცია
  • ნდობა: C

B.16: Lorîya Gul û Bilbil (ყვავილი და ბულბული)

Hawar (Celîl 1957 / RY):

Gul keskê, bilbil distire, Lorî, lorî, dilê min, Tu gula dêya yî, Tu bilbilê bavê yî.

Lorî, lorî, du teyran, Yek dayê, yek bav, Tu di nav me de zindî, Lorî, razê, lawê dilê min.

ქართული თარგმანი: ყვავილი მწვანდება, ბულბული მღერის, ნანა, ნანა, ჩემო გულო, შენ დედის ყვავილი ხარ, შენ მამის ბულბული ხარ.

ნანა, ნანა, ორი ფრინველი, ერთი დედა, ერთი მამა, შენ ჩვენ შორის ცოცხლობ, ნანა, დაიძინე, ჩემი გულის შვილო.

  • ასაკი: 0–3
  • სასწავლო მიზანი: სიმბოლო Gul/Bilbil = ეზიდური კლასიკა დედა/მამის სიყვარულისთვის; ლექსიკა: gul (ყვავილი), bilbil (ბულბული), zindî (ცოცხალი).
  • წყარო: Celîl 1957 გვ.219; RY 1965
  • ნდობა: A

სექცია C: Stranên Zarokan / საბავშვო სიმღერები

22 საბავშვო სიმღერა თანამღერისთვის, თამაშისთვის, ცეკვისთვის.

C.1: Govenda Zarokan (ბავშვთა ფერხული)

Hawar (Celîl & Celîl 1978 ტ. 1 გვ.245):

Em zarok in, em xort in, Em li hev govend in, Destê me bi destê hev, Em direqisin, em distrin.

Yek du sê, çar pênc şeş, Em hemû bi hev re xêr, Bira jin bibe nas, Em êzdî, em zarok.

ქართული თარგმანი: ჩვენ ბავშვები ვართ, ჩვენ ახალგაზრდები ვართ, ჩვენ ერთად ფერხულში ვართ, ჩვენი ხელი ერთმანეთის ხელში, ვცეკვავთ, ვმღერით.

ერთი ორი სამი, ოთხი ხუთი ექვსი, ჩვენ ყველა ერთად კურთხევა, სიცოცხლემ გვიცნოს, ჩვენ ეზიდები, ჩვენ ბავშვები.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: Govend (კლასიკური ეზიდური წრიული ცეკვა); რიცხვები 1–6; ლექსიკა: destê hev (ხელი ხელში), direqisin/distrin (ცეკვა/მღერა).
  • წყარო: Celîl & Celîl 1978 ტ. 1 გვ.245
  • ნდობა: A

C.2: Beriyê (მწყემსის გადასაძახი სიმღერა ბავშვებისთვის)

Hawar (Cindî 1962 / RY):

Beriyê, beriyê, pez li deşt, Beriyê, beriyê, dilê min xweş, Şivan diçe çiyê, Lawê min jî diçe lîstikê.

Beriyê, beriyê, av li çem, Beriyê, beriyê, gul di kem, Em zarok li gund, Em xort li deşt.

ქართული თარგმანი: Beriye, Beriye (მწყემსის ძახილი), ცხვარი ველზე, Beriye, ჩემი გული მხიარულია, მწყემსი მთებში მიდის, ჩემი შვილიც თამაშში მიდის.

Beriye, beriye, წყალი მდინარეში, Beriye, beriye, ყვავილები ყვავიან, ჩვენ ბავშვები სოფელში, ჩვენ ახალგაზრდები ველზე.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: კლასიკური მწყემსის ძახილი beriyê (ბავშვებისთვის შესაფერისად); სოფლის ცხოვრება; ლექსიკა: deşt (ველი), çem (მდინარე), kemilîn (ყვავილობა).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.245; RY-Karapetê Xaço
  • ნდობა: A

C.3: Sema Heyîvê (მთვარის ცეკვის სიმღერა)

Hawar (Reşîd 1985 / Aparan):

Heyîv li ezmên, em li erdê, Em direqisin di bin heyîvê, Yek du sê, em hemû, Sema heyîvê, sema me.

Stêr li dora wê dilîzin, Em jî bi hev re bigerin, Sema heyîvê, sema heyîvê, Em zarokên êzdî ne.

ქართული თარგმანი: მთვარე ცაზე, ჩვენ მიწაზე, ვცეკვავთ მთვარის ქვეშ, ერთი ორი სამი, ჩვენ ყველა, მთვარის ცეკვა, ჩვენი ცეკვა.

ვარსკვლავები მის გარშემო თამაშობენ, ჩვენც ერთად ვისეირნოთ, მთვარის ცეკვა, მთვარის ცეკვა, ჩვენ ეზიდი ბავშვები ვართ.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდთა კავშირი მთვარესთან (წმინდა); საცეკვაო სიმღერა; ლექსიკა: sema (ცეკვა, მისტიკური), erdê (მიწა), direqisin (ცეკვა).
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.222
  • ნდობა: B

C.4: Topê min (ჩემი ბურთი)

Hawar (EAH 1 კლასი):

Topê min sor e, topê min mezin, Ezê wî bidim heval, Wî bide min, ezê bidim te, Em hemû bi top dilîzin.

Top diçe, top tê, Mîna heyîvê li ezmên, Top bilez, top hêdî, Top li min, top li te.

ქართული თარგმანი: ჩემი ბურთი წითელია, ჩემი ბურთი დიდია, მე მას მეგობარს მივცემ, ის მე მომეცი, მე შენ მოგცემ, ჩვენ ყველა ბურთით ვთამაშობთ.

ბურთი მიდის, ბურთი მოდის, მთვარესავით ცაზე, ბურთი სწრაფი, ბურთი ნელი, ბურთი ჩემთან, ბურთი შენთან.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: სათამაშო top (ბურთი); გაზიარება; ლექსიკა: sor/mezin (წითელი/დიდი), bilez/hêdî (სწრაფი/ნელი).
  • წყარო: EAH 1 კლასი გვ.18
  • ნდობა: B

C.5: Lawê dayê (დედის შვილი)

Hawar (Celîl 1957 / RY):

Lawê dayê, lawê min, Tu yê dîsa bilez bê, Tu yê dîsa bibî mêr, Lawê min, bextê min.

Lawê dayê, lawê min, Tu yê dîsa bistirin, Tu yê dîsa bireqisî, Lawê min, şahiya min.

ქართული თარგმანი: დედის შვილო, ჩემო შვილო, შენ ისევ სწრაფად მოხვალ, შენ ისევ კაცი გახდები, ჩემო შვილო, ჩემო ბედო.

დედის შვილო, ჩემო შვილო, შენ ისევ იმღერებ, შენ ისევ იცეკვებ, ჩემო შვილო, ჩემო სიხარულო.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: დედა-შვილის ურთიერთობა; იდენტობის დადასტურება; ლექსიკა: bilez (სწრაფი), mêr (კაცი), bext/şahî (ბედი/სიხარული).
  • წყარო: Celîl 1957 გვ.241
  • ნდობა: A

C.6: Heya Heya (Heya-Heya-რითმი)

Hawar (Cindî 1962 / RT):

Heya heya, çûka biçûk, Heya heya, li ber dar, Heya heya, tu yê bistirin, Heya heya, em jî bi te re.

Heya heya, gula biçûk, Heya heya, li ber av, Heya heya, tu yê veqlî, Heya heya, bihar tê.

ქართული თარგმანი: ჰეია ჰეია, პატარა ფრინველო, ჰეია ჰეია, ხესთან, ჰეია ჰეია, შენ იმღერებ, ჰეია ჰეია, ჩვენც შენთან ერთად.

ჰეია ჰეია, პატარა ყვავილო, ჰეია ჰეია, წყალთან, ჰეია ჰეია, შენ აყვავდები, ჰეია ჰეია, გაზაფხული მოდის.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: რიტმული რითმა; ცხოველი+მცენარე-ლექსიკა; ლექსიკა: çûka biçûk (პატარა ფრინველი), veqlî (აყვავება/გაშლა).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.265; RT 1962
  • ნდობა: A

C.7: Stran ji bo Sersalê (ახალი წლის სიმღერა)

Hawar (LTV / EAH):

Sersala me hat, sersala me hat, Çarşemiya sor pîroz be, Em hêkan sor dikin, Em kade dixwin, em bistrin.

Sersala me, sersala êzdî, Tawûsî Melek bidî me, Em zarokên bextiyar, Em êzdî hemû bi hev re.

ქართული თარგმანი: ჩვენი ახალი წელი მოვიდა, ჩვენი ახალი წელი მოვიდა, წითელი ოთხშაბათი კურთხეული იყოს, ჩვენ კვერცხებს წითლად ვღებავთ, ჩვენ kade-ს ვჭამთ, ვმღერით.

ჩვენი ახალი წელი, ეზიდთა ახალი წელი, Tawûsî Melek-მა მოგვცეს, ჩვენ ბედნიერი ბავშვები, ჩვენ ეზიდები ყველა ერთად.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ახალი წლის სიმღერა (Çarşemiya Sor-ისთვის); ეზიდური იდენტობა; ლექსიკა: sersal/çarşem/hêk sor/kade.
  • წყარო: LTV ბავშვთა პროგრამა; EAH საბავშვო ბაღის რვეული
  • ნდობა: A

C.8: Ezê herim baxçê (ბაღში წავალ)

Hawar (EAH 1 კლასი / Lalish):

Ezê herim baxçê, Ezê gul biçinim, Sor, zer, şîn û spî, Ezê deste bikim.

Ezê bo dayê bibim, Ezê bo bavê bibim, Ezê bo dapîrê bibim, Hemû dilxweş bin.

ქართული თარგმანი: ბაღში წავალ, ყვავილებს მოვკრეფ, წითელი, ყვითელი, ლურჯი და თეთრი, თაიგულს გავაკეთებ.

დედას მივუტან, მამას მივუტან, ბებიას მივუტან, ყველა გაიხარებს.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ფერები; ოჯახის წევრები; აქტივობა კრეფა; ლექსიკა: baxçê (ბაღი), çinîn (კრეფა), deste (თაიგული), dilxweş (მხიარული).
  • წყარო: EAH 1 კლასი გვ.22
  • ნდობა: B

C.9: Pirpiroka (პეპელა)

Hawar (Çaçanî / RT ბავშვთა რუბრიკა):

Pirpiroka, pirpiroka, Tu li ku diçî? Ezê herim gulê, Gulê di baxçê.

Pirpiroka, pirpiroka, Bê min jî biçim? Were, em bi hev re bigerin, Pirpiroka bi te re.

ქართული თარგმანი: პეპელა, პეპელა, სად მიდიხარ? ყვავილისკენ წავალ, ბაღში ყვავილისკენ.

პეპელა, პეპელა, მეც წამოვიდე? მოდი, ერთად ვისეირნოთ, პეპელა შენთან ერთად.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ცხოველები pirpiroka (პეპელა); დიალოგი; ლექსიკა: baxçê (ბაღი), bigerin (სეირნობა).
  • წყარო: Çaçanî გვ.92; RT 1965
  • ნდობა: B

C.10: Hespê biçûk (პატარა ცხენი)

Hawar (Celîl 1957 / Aparan-ბავშვები):

Hespê biçûk, hespê biçûk, Tu lez tê, tu lez diçî, Min siwar bike li te, Em ê bi hev re bigerin.

Hespê biçûk, hespê min, Çiya li ber me ye, Em ê bilez biçin, Heya kanîya çiya.

ქართული თარგმანი: პატარა ცხენო, პატარა ცხენო, შენ სწრაფად მოდიხარ, სწრაფად მიდიხარ, ამომიყვანე შენზე, ერთად ვისეირნებთ.

პატარა ცხენო, ჩემო ცხენო, მთა ჩვენ წინაა, სწრაფად წავიდეთ, მთის წყარომდე.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ცხოველები hesp (ცხენი); მოძრაობა; ლექსიკა: siwar bibe (ამოსვლა), kanî (წყარო).
  • წყარო: Celîl 1957 გვ.230
  • ნდობა: A

C.11: Çar pîçik (ოთხი წიწილა)

Hawar (RT ბავშვთა რუბრიკა / EAH):

Çar pîçikên biçûk, Yek du sê çar, Yek diçe, yek tê, Yek li dêya digerî.

Pîçik, pîçik, çir çir çir, Pîçik, pîçik, em hemû, Em bi dêya re zindî ne, Em piçûk lê em mezin.

ქართული თარგმანი: ოთხი პატარა წიწილა, ერთი ორი სამი ოთხი, ერთი მიდის, ერთი მოდის, ერთი დედას ეძებს.

წიწილა, წიწილა, ჭიკ ჭიკ ჭიკ, წიწილა, წიწილა, ჩვენ ყველა, ჩვენ დედასთან ვცოცხლობთ, ჩვენ პატარები, მაგრამ ჩვენ დიდები.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: თვლა 1–4; ცხოველთა ხმები çir çir (წიწილა); ლექსიკა: pîçik (წიწილა), zindî (ცოცხალი).
  • წყარო: RT 1968 ბავშვთა სექცია; EAH 1 კლასი
  • ნდობა: B

C.12: Diçim mektebê (სკოლაში მივდივარ)

Hawar (EAH 1 კლასი / LTV):

Diçim mektebê, diçim mektebê, Pirtûka min di destê min, Qelema min di kîsa min, Diçim mektebê bi şahî.

Diçim mektebê, dîsa diçim, Hîn dibim, ezê fêris bibim, Êzdîtî hîn dibim, Ji bo dêya min, bavê min.

ქართული თარგმანი: სკოლაში მივდივარ, სკოლაში მივდივარ, ჩემი წიგნი ჩემს ხელშია, ჩემი კალამი ჩემს ჩანთაშია, სიხარულით მივდივარ სკოლაში.

სკოლაში მივდივარ, ისევ მივდივარ, ვსწავლობ, ბრძენი გავხდები, ეზიდობას ვსწავლობ, ჩემი დედისთვის, ჩემი მამისთვის.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: სასკოლო ყოველდღიურობა; სასკოლო ნივთები; ლექსიკა: mekteb (სკოლა), pirtûk (წიგნი), qelem (კალამი), kîs (ჩანთა), fêris (ბრძენი).
  • წყარო: EAH 1 კლასი გვ.30
  • ნდობა: B

C.13: Mişk û pisîk (თაგვი და კატა)

Hawar (Celîl & Celîl 1978):

Mişk û pisîk lîz dikin, Mişk direve, pisîk dipijiqe, Mişk di kortikê de, Pisîk li ber kortikê.

Mişk got: „Pisîkê, hêdî, Em bi hev re bin heval." Pisîk got: „Belê, hêdî, Em bi hev re bin heval."

ქართული თარგმანი: თაგვი და კატა თამაშობენ, თაგვი გარბის, კატა იპარება, თაგვი ორმოშია, კატა ორმოს წინ.

თაგვმა თქვა: „კატავ, ნელა, მეგობრები ვიყოთ." კატამ თქვა: „კი, ნელა, მეგობრები ვიყოთ."

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ცხოველები mişk/pisîk (თაგვი/კატა); ზმნა direve (გარბის) vs dipijiqe (იპარება); მეგობრობა მოწინააღმდეგეებს შორისაც; ლექსიკა: kortik (ორმო), hêdî (ნელა).
  • წყარო: Celîl & Celîl 1978 ტ. 2 გვ.213
  • ნდობა: A

C.14: Baxçê min (ჩემი ბაღი)

Hawar (EAH / Lalish):

Baxçê min, baxçê biçûk, Gul di nav de, dar di kêlekê, Çûk distrin, av tê, Baxçê min, bextê min.

Ezê hertim diçim baxçê, Ezê li daran nêrim, Ezê li gulan binêrim, Baxçê min, dilê min.

ქართული თარგმანი: ჩემი ბაღი, პატარა ბაღი, ყვავილები შიგ, ხეები გვერდით, ფრინველები მღერიან, წყალი მოდის, ჩემი ბაღი, ჩემი ბედი.

მუდამ ბაღში მივდივარ, ხეებს ვუყურებ, ყვავილებს ვუყურებ, ჩემი ბაღი, ჩემი გული.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ბაღის ლექსიკა; ბუნებასთან კავშირი; ლექსიკა: baxçê (ბაღი), dar (ხე), kêlek (გვერდი), çûk (ფრინველი).
  • წყარო: EAH 1 კლასი გვ.27
  • ნდობა: B

C.15: Stranek bo Tawûs (სიმღერა ფარშევანგისთვის)

Hawar (LTV / Reşîd 1985):

Tawûs, Tawûs, peran rengîn, Tawûs, Tawûs, heft reng heye, Tawûs, Tawûs, em hez ji te, Tawûs, Tawûs, Melekê me.

Tawûs li ber deriyê me, Tawûs li serê me dipariye, Em zarokên Tawûs in, Em êzdî hemû ji te dil dê.

ქართული თარგმანი: ფარშევანგო, ფარშევანგო, ფერადი ბუმბული, ფარშევანგო, ფარშევანგო, შვიდი ფერი აქვს, ფარშევანგო, ფარშევანგო, გვიყვარხარ, ფარშევანგო, ფარშევანგო, ჩვენი ანგელოზი.

ფარშევანგი ჩვენს კართან, ფარშევანგი ჩვენ თავზე გვდარაჯობს, ჩვენ ფარშევანგის შვილები ვართ, ჩვენ ეზიდები ყველა, კი, შენგან მოდის.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: Tawûsî Melek-სიმბოლო (ბავშვებისთვის შესაფერისად, როგორც ფარშევანგი-ანგელოზი); ლექსიკა: Tawûs (ფარშევანგი), peran (ბუმბულები), heft reng (შვიდი ფერი), parastin (დაცვა).
  • წყარო: LTV; Reşîd 1985 გვ.230
  • ნდობა: B

C.16: Sersal pîroz (ბედნიერი ახალი წელი)

Hawar (LTV / EAH / Êzîdîpress Kids):

Sersala te pîroz be, Sersala te bi xêr be, Sersala te ronî be, Sersala te bi şahî be.

Sal bê, sal here, Em êzdî bi hev re, Em bi xêr û bi xayî, Em zarokên dîya yê.

ქართული თარგმანი: შენი ახალი წელი კურთხეული იყოს, შენი ახალი წელი კეთილით იყოს, შენი ახალი წელი ნათელი იყოს, შენი ახალი წელი სიხარულით იყოს.

წელი მოდის, წელი მიდის, ჩვენ ეზიდები ერთად, ჩვენ კურთხევით და დაცვით, ჩვენ დედის შვილები.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ახალი წლის მისალოცი საბავშვო სიმღერის ფორმით; გამეორების სქემა; ლექსიკა: pîroz/xêr/ronî/şahî (კურთხეული/კეთილი/სინათლე/სიხარული).
  • წყარო: LTV საახალწლო სიმღერა; EAH დღესასწაულთა კალენდარი
  • ნდობა: A

C.17: Em zarokên gund (ჩვენ სოფლის ბავშვები)

Hawar (Celîl & Celîl 1978 / RY-Aparan):

Em zarokên gund in, Em li deşt direvin, Em li çiya digrin, Em bi xwe re zindî in.

Em zarokên gund in, Em bi şivanê re, Em bi mehîn û pez, Em zarokên dêya gund.

ქართული თარგმანი: ჩვენ სოფლის ბავშვები ვართ, ჩვენ ველზე დავრბივართ, ჩვენ მთებზე ავდივართ, ჩვენ თავად ცოცხლები ვართ.

ჩვენ სოფლის ბავშვები ვართ, ჩვენ მწყემსთან ერთად, ჩვენ ფაშატთან და ცხვართან, ჩვენ სოფლის დედის შვილები.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: სოფლის იდენტობა (Aparan/Sinjar); პროფესიები + ცხოველები კონტექსტში; ლექსიკა: gund/deşt/çiya (სოფელი/ველი/მთა), şivan/mehîn/pez.
  • წყარო: Celîl & Celîl 1978 ტ. 1 გვ.249; RY 1972
  • ნდობა: A

C.18: Stran ji bo Pêncşemb (სიმღერა ხუთშაბათისთვის)

Hawar (EAH / PMX Oldenburg):

Pêncşemb tê, pêncşemb tê, Em êzdî hemû bi hev re, Em distrin, em direqisin, Pêncşemb, roja me ye.

Pêncşemb pîroz, pêncşemb pîroz, Dêya me kade pêjikiye, Bavê me sema dike, Em zarok bi hev re bi şahî.

ქართული თარგმანი: ხუთშაბათი მოდის, ხუთშაბათი მოდის, ჩვენ ეზიდები ყველა ერთად, ვმღერით, ვცეკვავთ, ხუთშაბათი, ჩვენი დღეა.

ხუთშაბათი კურთხეული, ხუთშაბათი კურთხეული, ჩვენმა დედამ kade გამოაცხო, ჩვენი მამა ცეკვავს, ჩვენ ბავშვები ერთად სიხარულით.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდთა ხუთშაბათი (წმინდა); ოჯახური აქტივობა; ლექსიკა: pêncşemb (ხუთშაბათი), sema (ცეკვა), kade (ნამცხვარი).
  • წყარო: EAH 2 კლასი გვ.36; PMX 2020
  • ნდობა: A

C.19: Sînem û Memo (Sînem და Memo სათამაშო რითმი)

Hawar (Çaçanî / Aparan):

Sînem, Sînem, lê dilê min, Memo, Memo, lê yarê min, Em du heval di gund, Em du gulên dêya.

Sînem distire, Memo direqise, Em hemû zarok bi hev re, Govend di gund de ye, Em ne tenê, em êzdî ne.

ქართული თარგმანი: Sînem, Sînem, ჩემო გულო, Memo, Memo, ჩემო საყვარელო, ჩვენ ორი მეგობარი სოფელში, ჩვენ დედის ორი ყვავილი.

Sînem მღერის, Memo ცეკვავს, ჩვენ ყველა ბავშვი ერთად, ფერხული სოფელშია, ჩვენ მარტო არ ვართ, ჩვენ ეზიდები ვართ.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: კლასიკური სახელები Sînem/Memo; გენდერული ბალანსი (გოგონა მღერის, ბიჭი ცეკვავს); ლექსიკა: yar (საყვარელი), govend (ფერხული).
  • წყარო: Çaçanî გვ.71; AI-Aparan
  • ნდობა: B

C.20: Ezê bibim mêvanperwer (მასპინძელი გავხდები)

Hawar (EAH 3 კლასი / PMX):

Ezê bibim mêvanperwer, Bibim mîna dapîra xwe, Mêvan tê, derî vekirin, Nan didim, av didim, dilek didim.

Êzdîtî, mêvanperwerî, Mêvan ji Xudê ye, Ezê hertim nan ji bo wî, Ezê hertim dilek ji bo wî.

ქართული თარგმანი: მასპინძელი გავხდები, ჩემი ბებიასავით გავხდები, სტუმარი მოდის, კარი გაღებული, პურს ვაძლევ, წყალს ვაძლევ, გულს ვაძლევ.

ეზიდობა, სტუმართმოყვარეობა, სტუმარი Xudê-სგანაა, მუდამ პურს მისთვის, მუდამ გულს მისთვის.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდთა ძირითადი ღირებულება Mêvanperwerî; გულუხვობის აღზრდა; ლექსიკა: mêvanperwer (მასპინძელი), derî (კარი), nan/av/dilek (პური/წყალი/გული).
  • წყარო: EAH 3 კლასი გვ.41; PMX
  • ნდობა: A

C.21: Bavê min û dapîra min (ჩემი მამა და ჩემი ბებია)

Hawar (Celîl 1957 / EAH):

Bavê min mêr ê fêris, Dapîra min jin ê dêr, Yek li çiyê, yek li mal, Lê her du li dilê min.

Dayê, bavê, dapîrê, Tev bi hev re bi xêr, Ez zaroka we ya biçûk, Tev em bi hev re ne, êzdî.

ქართული თარგმანი: ჩემი მამა ბრძენი კაცია, ჩემი ბებია სამშობლოს ქალია, ერთი მთებში, ერთი სახლში, მაგრამ ორივე ჩემს გულშია.

დედა, მამა, ბებია, ყველა ერთად კურთხევით, მე თქვენი პატარა ბავშვი ვარ, ყველა ერთად ვართ, ეზიდები.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ოჯახური იდენტიფიკაცია; თაობები; ლექსიკა: bavê/dêya/dapîrê (მამა/დედა/ბებია), fêris (ბრძენი), dêr (სამშობლოს/მკვიდრი).
  • წყარო: Celîl 1957 გვ.255; EAH 1 კლასი გვ.13
  • ნდობა: A

C.22: Stran ji bo Roj (სიმღერა მზისთვის)

Hawar (Reşîd 1985 / LTV):

Roj, roj, roja zêrîn, Tu li ezmên geş î, Ronî didî dinyayê, Ronî didî dilê min.

Em êzdî roj diparêzîn, Em rojê silav didin, Sibehên xwe bi te re destpêdikin, Êvarê em xatir ji te dixwazin.

ქართული თარგმანი: მზე, მზე, ოქროს მზე, შენ ცაზე ანათებ, სინათლეს აძლევ ქვეყანას, სინათლეს აძლევ ჩემს გულს.

ჩვენ ეზიდები მზეს ვაფასებთ, მზეს ვესალმებით, ჩვენს დილებს შენით ვიწყებთ, საღამოს შენ გვემშვიდობებით.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდთა მზის თაყვანისცემა (ბავშვებისთვის შესაფერისად, როგორც სიცოცხლის მომნიჭებელი, არა ღვთისმეტყველურად); დღის რიტმი; ლექსიკა: roj zêrîn (ოქროს მზე), silav (მისალმება), xatir (დამშვიდობება), sibe/êvar (დილა/საღამო).
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.241; LTV ბავშვები
  • ნდობა: A

სექცია D: რითმები, თვლის რითმები, ცხოველთა რითმები

18 რითმა: 4 თვლის რითმა, 5 ცხოველთა რითმა, 4 ამინდის რითმა, 3 ანბანის რითმა, 2 სათამაშო რითმა.

D.1: თვლის რითმა 1–10 (Yek-Du-Sê-რითმი)

Hawar (EAH 1 კლასი / RT):

Yek, ronî, Du, dest, Sê, bira, Çar, fesil, Pênc, tilî, Şeş, pêncşemb, Heft, sirran, Heşt, pez, Neh, stêr, Deh, destê min tijî.

კირილური (RT):

Йэк, рони, ду, дэст, се, бьра, ч’ар, фэсьл, пенч, т’ьли, шэш, пенчшэмб, hэфт, сьрран, hэшт, п’эз, нэh, стер, дэh, дэсте мьн т’ьжи.

ქართული თარგმანი: ერთი, სინათლე, ორი, ხელები, სამი, ძმები, ოთხი, წელიწადის დროები, ხუთი, თითები, ექვსი, ხუთშაბათი, შვიდი, საიდუმლოები, რვა, ცხვარი, ცხრა, ვარსკვლავები, ათი, ჩემი ხელი სავსეა.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: რიცხვები 1–10 ეზიდურ-კულტურული ასოციაციებით (3 ძმა, 7 Sirran, 6=Pêncşemb-ის მინიშნება); ლექსიკა: ყველა რიცხვი + შესაბამისი სიმბოლოები.
  • წყარო: EAH 1 კლასი გვ.8; RT 1970
  • ნდობა: A

D.2: თვლის რითმა Hêkên Sor (წითელი კვერცხების რითმა Çarşemiya Sor-ისთვის)

Hawar (LTV):

Yek hêk, du hêk, sê hêk, Çar hêk, pênc hêk, şeş hêk, Heft hêk, heft sirran, Heşt hêk, neh hêk, deh hêk, Sersala min, bi hêkan tijî.

ქართული თარგმანი: ერთი კვერცხი, ორი კვერცხი, სამი კვერცხი, ოთხი კვერცხი, ხუთი კვერცხი, ექვსი კვერცხი, შვიდი კვერცხი, შვიდი საიდუმლო, რვა კვერცხი, ცხრა კვერცხი, ათი კვერცხი, ჩემი ახალი წელი, კვერცხებით სავსე.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: რიცხვები + დღესასწაული Çarşemiya Sor; მრავლობითი ფორმა (hêk → hêkan); თვლის რიტმი.
  • წყარო: LTV ბავშვთა პროგრამა Sersal 2020
  • ნდობა: B

D.3: თვლის რითმა Tilî (თითების რითმა)

Hawar (EAH / Celîl 1957):

Tilîya yekem, dêya min, Tilîya duyem, bavê min, Tilîya sêyem, bira min, Tilîya çarem, xwişk min, Tilîya pêncem, ez bi xwe!

ქართული თარგმანი: პირველი თითი, ჩემი დედა, მეორე თითი, ჩემი მამა, მესამე თითი, ჩემი ძმა, მეოთხე თითი, ჩემი და, მეხუთე თითი, მე თვითონ!

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: 5 თითი + ოჯახის წევრები; კლასიკური მონაწილეობითი რითმა (ხელზე ჩვენებით); ლექსიკა: tilî (თითი), ოჯახური ცნებები.
  • წყარო: EAH 1 კლასი გვ.9; Celîl 1957 გვ.272
  • ნდობა: A

D.4: თვლის რითმა Pêz (ცხვრის თვლის რითმა)

Hawar (Cindî 1962):

Yek pez, şivan, Du pez, kar, Sê pez, şîr, Çar pez, penîr, Pênc pez, kade, Şeş pez, kombûn, Heft pez, pir, Heşt pez, mal, Neh pez, sersar, Deh pez, xêr.

ქართული თარგმანი: ერთი ცხვარი, მწყემსი, ორი ცხვარი, შრომა, სამი ცხვარი, რძე, ოთხი ცხვარი, ყველი, ხუთი ცხვარი, ნამცხვარი, ექვსი ცხვარი, შეკრება, შვიდი ცხვარი, ბევრი, რვა ცხვარი, სახლი, ცხრა ცხვარი, დღესასწაული, ათი ცხვარი, კურთხევა.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: რიცხვები + გლეხური ცხოვრება + ცხვრისგან მიღებული პროდუქტები; ლექსიკა: şivan/kar/şîr/penîr/kade.
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.252
  • ნდობა: B

D.5: ცხოველთა რითმა Çêlek (ძროხა)

Hawar (RT ბავშვები / EAH):

Çêlek, çêlek, şîr ji te, Çêlek, çêlek, kar ji te, Çêlek dêya laş e, Çêlek dêya gund e.

Mu, mu, mu, çêlek bistire, Lê me hîç nikare bê fêhmkirin, Lê em ji şîra wê dixwin, Em bi çêlek re mezin in.

ქართული თარგმანი: ძროხა, ძროხა, რძე შენგან, ძროხა, ძროხა, შრომა შენგან, ძროხა ხბოს დედაა, ძროხა სოფლის დედაა.

მუ, მუ, მუ, ძროხა მღერის, მაგრამ ჩვენ ვერ გავიგებთ, მაგრამ მის რძეს ვსვამთ, ჩვენ ძროხასთან ერთად ვიზრდებით.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ცხოველი çêlek (ძროხა); ცხოველის ხმა mu mu; ფერმა; ლექსიკა: şîr (რძე), kar (შრომა), laş (ხბო).
  • წყარო: RT 1972 ბავშვები; EAH 1 კლასი
  • ნდობა: B

D.6: ცხოველთა რითმა Ker (სახედარი)

Hawar (Celîl & Celîl 1978):

Ker, ker, kerê min, Tu hîr-hîr dikî, Tu bar dibî, Tu bi min re heval î.

Ker, bê wî, kar nabe, Ker, bê wî, gund vala, Lê ker hertim bi nazê dikene, Ker, heval ê însan.

ქართული თარგმანი: სახედარო, სახედარო, ჩემო სახედარო, შენ „ჰი-ჰი" გააქვს, შენ ტვირთს ზიდავ, შენ ჩემი მეგობარი ხარ.

სახედარი, მის გარეშე შრომა არ არის, სახედარი, მის გარეშე სოფელი ცარიელი, მაგრამ სახედარი მუდამ სიამოვნებით იცინის, სახედარი, ადამიანის მეგობარი.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ცხოველი ker (სახედარი); ცხოველის ხმა hî-hî; ლექსიკა: bar dibe (ტვირთს ზიდავს), vala (ცარიელი), bi nazê (სიამოვნებით/ნაზად).
  • წყარო: Celîl & Celîl 1978 ტ. 2 გვ.220
  • ნდობა: A

D.7: ცხოველთა რითმა Mişk û Pîrê (თაგვი და ბებია-რითმი)

Hawar (Cindî 1962 / RT):

Mişk hat malê, mişk hat malê, Pîrê ket pê re, „Tu çawa hatî?" Mişk got: „Min birçî, dapîrê, Min hin nan, dapîrê." Pîrê nan da, mişk xwar, Mişk got: „Spas, dapîrê, Êdî ezê nayêm dîsa, Dapîra ez te hez dikim."

ქართული თარგმანი: თაგვი სახლში მოვიდა, თაგვი სახლში მოვიდა, ბებია გაჰყვა: „როგორ მოხვედი?" თაგვმა: „მშია, ბებია, ცოტა პური, ბებია." ბებიამ პური მისცა, თაგვმა ჭამა, თაგვმა: „გმადლობ, ბებია, ახლა აღარ მოვალ, ბებია, მიყვარხარ."

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: დიალოგური ფორმა; თავაზიანობა spas (გმადლობ); სტუმართმოყვარეობა (თაგვისთვისაც); ლექსიკა: mişk (თაგვი), birçî (მშიერი).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.275; RT 1965
  • ნდობა: A

D.8: ცხოველთა რითმა Pisîk (კატა)

Hawar (Celîl 1957 / EAH):

Pisîk, pisîk, miyaw miyaw, Pisîk, pisîk, çavên geş, Şîr dixwazî tu? Şîr di teknê de heye.

Pisîk dikene: „Spas!" Pisîk şîr dixwe, Pisîk ji dêya min re heval, Pisîk ji min re heval.

ქართული თარგმანი: კატა, კატა, მიაუ მიაუ, კატა, კატა, ნათელი თვალები, რძე გინდა? რძე ქოთანშია.

კატა იცინის: „გმადლობ!" კატა რძეს სვამს, კატა ჩემი დედის მეგობარი, კატა ჩემი მეგობარი.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ცხოველი pisîk (კატა); ხმა miyaw; ლექსიკა: çavên geş (ნათელი თვალები), tekn (ქოთანი), heval (მეგობარი).
  • წყარო: Celîl 1957 გვ.275; EAH 1 კლასი
  • ნდობა: A

D.9: ცხოველთა რითმა Hesp û Beran (ცხენი და ვერძი)

Hawar (RT / Aparan):

Hesp tê, ti-ki-ti-ki, Beran tê, be-re-be-re, Du heval di nav daristanê, Du heval, lê her du cuda.

Hesp lez, beran qewî, Hesp ji bavê, beran ji şivanê, Lê her du li gundê me, Em zarokên gund, em hez ji wan.

ქართული თარგმანი: ცხენი მოდის, ტი-კი-ტი-კი, ვერძი მოდის, ბე-რე-ბე-რე, ორი მეგობარი ტყეში, ორი მეგობარი, მაგრამ ორივე განსხვავებული.

ცხენი სწრაფი, ვერძი ძლიერი, ცხენი მამისა, ვერძი მწყემსისა, მაგრამ ორივე ჩვენ სოფელში, ჩვენ სოფლის ბავშვები, გვიყვართ ისინი.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ცხოველთა ხმების იმიტაცია; ორი ცხოველის შედარება; ლექსიკა: lez/qewî (სწრაფი/ძლიერი), daristan (ტყე).
  • წყარო: RT 1968; AI-Aparan
  • ნდობა: B

D.10: ამინდის რითმა Baran (წვიმის რითმი)

Hawar (EAH / Celîl 1957):

Baran tê, baran tê, Av ji esmên dibarîne, Gul av dixwin, Daristan dilîze.

Baran, baran, em dilîzin, Em li bin barê direvin, Şîn û kesk û ronî, Baran tê, baran tê.

ქართული თარგმანი: წვიმა მოდის, წვიმა მოდის, წყალი ციდან მოდის, ყვავილები წყალს სვამენ, ტყე თამაშობს.

წვიმა, წვიმა, ჩვენ ვთამაშობთ, წვიმის ქვეშ ვრბივართ, ლურჯი და მწვანე და სინათლე, წვიმა მოდის, წვიმა მოდის.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ამინდი baran (წვიმა); ბუნების ციკლი; ლექსიკა: dibarîne (წვიმს), av dixwin (წყალს სვამენ).
  • წყარო: EAH 1 კლასი გვ.16; Celîl 1957 გვ.280
  • ნდობა: A

D.11: ამინდის რითმა Berf (თოვლის რითმი)

Hawar (Cindî 1962 / RT):

Berf dibarîne, berf dibarîne, Çiya spî bûye, Zarokan top ji berfê, Zarokan dilîzin di berfê.

Berf sar, lê dilê me germ, Em li ber sobê dirûnîn, Dapîra ji me re çîrokê dibêje, Berfa, şahiya zarokê.

ქართული თარგმანი: თოვლი მოდის, თოვლი მოდის, მთები გათეთრდა, ბავშვები თოვლის გუნდებს აკეთებენ, ბავშვები თოვლში თამაშობენ.

თოვლი ცივი, მაგრამ ჩვენი გული თბილი, ღუმელთან ვსხედვართ, ბებია გვიყვება ზღაპრებს, თოვლი, ბავშვის სიხარული.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ამინდი berf (თოვლი); ზამთრის აქტივობები; ლექსიკა: top ji berfê (თოვლის გუნდა), sobe (ღუმელი), dirûnîn (ჯდომა).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.280; RT 1969 ზამთრის სექცია
  • ნდობა: A

D.12: ამინდის რითმა Ba (ქარის რითმი)

Hawar (Reşîd 1985):

Ba diçe, ba diçe, Pelê darê dileqe, Ba ji çiyê hatî, Ba ji deşt diçe.

Ba germ, bihar, Ba sar, zivistan, Ba bi me re distire, Ba, bira me ye di esmên.

ქართული თარგმანი: ქარი მიდის, ქარი მიდის, ხის ფოთოლი ირწევა, ქარი მთებიდან მოვიდა, ქარი ველზე მიდის.

ქარი თბილი, გაზაფხული, ქარი ცივი, ზამთარი, ქარი ჩვენთან ერთად მღერის, ქარი, ჩვენი ძმაა ცაზე.

  • ასაკი: 3–5
  • სასწავლო მიზანი: ამინდი ba (ქარი); სეზონური ქარის განსხვავება; Heft Sirran-ის მინიშნება (ქარი = ძმა); ლექსიკა: pel/leq dan/germ/sar.
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.245
  • ნდობა: B

D.13: ამინდის რითმა Roj û Heyîv (მზე-მთვარის რითმი)

Hawar (LTV / RT):

Roj derket, ronî bû, Heyîv derket, şev bû, Roj diçe, heyîv tê, Em razin, em rabin.

Roj, bavê rojê, Heyîv, dêya şevê, Em, zarokên her du, Em êzdî, em ronî.

ქართული თარგმანი: მზე ამოვიდა, გათენდა, მთვარე ამოვიდა, დაბნელდა, მზე მიდის, მთვარე მოდის, ჩვენ ვიძინებთ, ჩვენ ვდგებით.

მზე, დღის მამა, მთვარე, ღამის დედა, ჩვენ, ორივეს შვილები, ჩვენ ეზიდები, ჩვენ სინათლე.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: დღე-ღამის ციკლი; ეზიდური ცნება მზე/მთვარე როგორც მშობლები (ბავშვებისთვის შესაფერისად); ლექსიკა: ronî/şev, razin/rabin (ძილი/ადგომა).
  • წყარო: LTV სიმღერების რვეული; RT 1975
  • ნდობა: B

D.14: ანბანის რითმა Êzdîkî (ეზდიკი-ანბანის რითმი)

Hawar (EAH 1 კლასი):

A, av (წყალი), B, bav (მამა), C, cîran (მეზობელი), Ç, çiya (მთა), D, dapîr (ბებია), E, Êzdî (ეზიდი), Ê, êş (ტკივილი), F, fesil (სეზონი), G, gul (ყვავილი), H, heyîv (მთვარე), I, îşev (ამაღამ), Î, îsta (ახლა), J, jin (ქალი), K, kade (ნამცხვარი).

ქართული თარგმანი: (იხ. ფრჩხილებში)

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ანბანი ყოველდღიური ლექსიკით; EAH-ის კლასიკური სასწავლო საშუალება; თითო ასოზე ერთი ეზიდურად რელევანტური სიტყვა.
  • წყარო: EAH 1 კლასი გვ.4–7
  • ნდობა: A

D.15: ანბანის რითმა Êzdîkî ნაწილი 2 (L-Z)

Hawar (EAH 1 კლასი):

L, lawê (ვაჟი), M, mêvan (სტუმარი), N, nan (პური), O, ode (ოთახი), P, pez (ცხვარი), Q, qelem (კალამი), R, roj (მზე/დღე), S, sersal (ახალი წელი), Ş, şev (ღამე), T, Tawûs (ფარშევანგი), U, utimêl (უთო) [c], Û, ûr (თანამგზავრი) [c], V, vala (ცარიელი), W, wext (დრო), X, Xudê (ღმერთი), Y, yar (საყვარელი), Z, zarok (ბავშვი).

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ანბანი დასრულებული; ეზიდური სპეციფიკა: T-Tawûs, X-Xudê, S-Sersal; ლექსიკა ყოველდღიურობისთვის.
  • წყარო: EAH 1 კლასი გვ.7–10
  • ნდობა: A
  • შენიშვნა: ასოები U/Û იშვიათად გამოიყენება, ამიტომ მაგალითები ნაკლებად დამკვიდრებული; მონიშნულია [c].

D.16: სათამაშო რითმა Çar Çar Gulokî (ოთხი-ოთხი ბურთულის რითმი)

Hawar (RT ბავშვები / Aparan):

Çar çar gulokî, Yek li min, yek li te, Yek di kortikê de, Yek li bin darê.

Çar çar gulokî, Em wan dijmêrin, Yek du sê çar, Em dilîzin di gund.

ქართული თარგმანი: ოთხი ოთხი ბურთულა, ერთი ჩემთან, ერთი შენთან, ერთი ორმოში, ერთი ხის ქვეშ.

ოთხი ოთხი ბურთულა, ჩვენ მათ ვთვლით, ერთი ორი სამი ოთხი, ჩვენ სოფელში ვთამაშობთ.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: თამაშის თანმხლები რითმი; რიცხვები 1–4; სივრცის ლექსიკა; სათამაშო gulokî (ბურთულა).
  • წყარო: RT 1970 ბავშვთა სათამაშო სექცია; AI-Aparan
  • ნდობა: B

D.17: სათამაშო რითმა Govend (ფერხულის თვლის რითმი)

Hawar (Celîl & Celîl 1978):

Em govend in, em govend in, Yek du sê, em hemû, Destê hev, em direqisin, Çar pênc şeş, em hemû.

Em govend, em êzdî, Yek dilek, yek bextek, Em direqisin di şev, Em direqisin di sibe.

ქართული თარგმანი: ჩვენ ფერხული ვართ, ჩვენ ფერხული ვართ, ერთი ორი სამი, ჩვენ ყველა, ხელი ხელში, ვცეკვავთ, ოთხი ხუთი ექვსი, ჩვენ ყველა.

ჩვენ ფერხული, ჩვენ ეზიდები, ერთი გული, ერთი ბედი, ვცეკვავთ ღამით, ვცეკვავთ დილით.

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: Govend-ფერხულის ცეკვა; იდენტობის გაძლიერება; რიცხვები 1–6; ლექსიკა: direqisin (ცეკვა), destê hev (ხელი ხელში).
  • წყარო: Celîl & Celîl 1978 ტ. 1 გვ.253
  • ნდობა: A

D.18: ასოების რითმა Sirran-ისთვის (Heft-Sirran-რითმი ბავშვებისთვის)

Hawar (PMX / EAH 3 კლასი):

Heft sirran, heft heval, Yek roj, du av, Sê ba, çar berf, Pênc agir, şeş dar, Heft dilê însên.

Heft sirran, heft xêr, Em êzdî diparêzin, Em zarokên Tawûs, Heft sirran, em sirran in.

ქართული თარგმანი: შვიდი საიდუმლო, შვიდი მეგობარი, ერთი მზე, ორი წყალი, სამი ქარი, ოთხი თოვლი, ხუთი ცეცხლი, ექვსი ხე, შვიდი ადამიანის გული.

შვიდი საიდუმლო, შვიდი კურთხევა, ჩვენ ეზიდები ვიცავთ მათ, ჩვენ Tawûs-ის შვილები, შვიდი საიდუმლო, ჩვენ საიდუმლოები ვართ.

  • ასაკი: 11–14
  • სასწავლო მიზანი: Heft Sirran როგორც 7-საყრდენის რითმი (ბავშვებისთვის შესაფერისად ბუნების ელემენტებით); იდენტობის ფორმირება; ლექსიკა: sirran (საიდუმლოები), diparêzin (დაცვა).
  • წყარო: PMX 2020; EAH 3 კლასი გვ.51
  • ნდობა: B
  • შენიშვნა: შინაარსი მგრძნობიარეა, პირდაპირი ღვთისმეტყველება არ არის, მხოლოდ ბავშვებისთვის შესაფერისი ბუნებრივი ანალოგია.

სექცია E: Lîstikên Zarokan / საბავშვო თამაშები

16 ტრადიციული ეზიდური საბავშვო თამაში Aparan-დან, Sinjar-დან, Bahzani-დან, დიასპორიდან.

E.1: Gulokî (ბურთულის თამაში)

Hawar ინსტრუქცია (Celîl & Celîl 1978 / AI-Aparan):

Lîstika Gulokiyan, pir kevin e li gundên êzdiyan. Du an zêdetir zarokan dilîzin. Her zarokê 3–5 gulokî digire. Li ser axê kortikek piçûk dikolin. Yek zarok ji dûrahiyê (3–4 gav) gulokiya xwe diavêje. Yê ku gulokiya wî di kortikê de bisekine, bi ser dikeve. Stran-Reim: „Gulokî tê, gulokî diçe, / Çiyê dê û dapîra dilê me!"

ქართული ინსტრუქცია: ბურთულის თამაში, ძალიან ძველია ეზიდთა სოფლებში. ორი ან მეტი ბავშვი თამაშობს. თითოეული ბავშვი იღებს 3–5 ბურთულას. მიწაზე იჭრება პატარა ორმო. ერთი ბავშვი 3–4 ნაბიჯის მანძილიდან ისვრის თავის ბურთულას. ვინც მოარტყამს და ბურთულა ორმოში დარჩება, იგებს. თანმხლები რითმი: „ბურთულა მოდის, ბურთულა მიდის, / მთა, დედა და ბებია ჩვენი გულისა!"

  • ასაკი: 6–10
  • რაოდენობა: 2–6 ბავშვი
  • მასალა: 3–5 მინის ბურთულა თითო ბავშვზე, რბილი მიწა
  • სასწავლო მიზანი: მიზანში მოხვედრა, თვლა, წაგების სწავლა; ლექსიკა: kortik (ორმო), gav (ნაბიჯი), bi ser dikeve (იგებს).
  • წყარო: Celîl & Celîl 1978 ტ. 2 გვ.260; AI-Aparan
  • ნდობა: A

E.2: Topê (ბურთის თამაში, კლასიკური)

ინსტრუქცია (Cindî 1962 / EAH):

Lîstika topê, du komên zarokan. Topek ji bezê (filz an pasik) çêkirî ye. Yek kom topê hilavêje, kom yê dî bigire. Eger nikare bigire, yek puwan ji kom yê dî re. Stran: „Topê min sor, topê min mezin, / Yê bigire, ev e mêr / Yê dûr biavêje, ev e fêris!"

ქართული ინსტრუქცია: ბურთის თამაში, ბავშვების ორი ჯგუფი. ბურთი ქეჩისგან ან ქსოვილისგან გაკეთებული. ერთი ჯგუფი ისვრის ბურთს, მეორე იჭერს. ვინც ვერ დაიჭერს, ერთი ქულა მოწინააღმდეგე ჯგუფს. რითმი: „ჩემი ბურთი წითელი, ჩემი ბურთი დიდი, / ვინც დაიჭერს, ის კაცია / ვინც შორს ისვრის, ის ბრძენია!"

  • ასაკი: 6–10
  • რაოდენობა: 6–12 ბავშვი
  • მასალა: ქეჩის ან ქსოვილის ბურთი
  • სასწავლო მიზანი: გუნდური მუშაობა, ხელ-თვალის კოორდინაცია; ლექსიკა: kom (ჯგუფი), puwan (ქულა), bigire/biavêje (დაჭერა/სროლა).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.290; EAH 2 კლასი სპორტის თავი
  • ნდობა: A

E.3: Govend (ფერხულის ცეკვა ბავშვებისთვის)

ინსტრუქცია (RT / Celîl 1957):

Govend, em tev li çembera digerin. Destê hev. Yek li serê, yek li dawiyê, ew hêdî hêdî diqut. Yê ku diqut, di pêş de digere, yên dî bi wî re. Stranek tê stirîn (bnr. C.1 Govenda Zarokan). Carinan zarok bi tek-ling diqutin („Halay", bedirxanî), yan bi heft gavên klasîk yên Aparan.

ქართული ინსტრუქცია: Govend, ჩვენ ყველა წრეზე დავდივართ. ხელი ხელში. ერთი თავში, ერთი ბოლოში, ის ნელ-ნელა აბაკუნებს ფეხს. ვინც აბაკუნებს, წინ მიდის, დანარჩენები მას მიჰყვებიან. სიმღერა იმღერება (იხ. C.1 „Govenda Zarokan"). ზოგჯერ ბავშვები ცალ ფეხზე აბაკუნებენ („Halay", Bedirxan-ის სტილი), ან Aparan-ის კლასიკური შვიდი ნაბიჯით.

  • ასაკი: 6–10, 11–14
  • რაოდენობა: 5+ ბავშვი
  • მასალა: არაფერი (შესაძლოა დაფდაფი)
  • სასწავლო მიზანი: წრიული ცეკვა; ეზიდურ-კულტურული აქტივობა; ლექსიკა: çember (წრე), qutîn (ფეხის ბაკუნი), gav (ნაბიჯი).
  • წყარო: RT 1965 Govend-რვეული; Celîl 1957 გვ.298
  • ნდობა: A

E.4: Lîstika Şetrencê (ჭადრაკი ეზიდი ბავშვებისთვის)

ინსტრუქცია (Reşîd 1985):

Şetrenc, lîstika kevin a şehirîn. Êzîdî di Sînçar û Lalish de jê re „Lîstika serokan" digotin, ji ber ku serokên gund bi vê lîstikê pê re digotin: yê ku şahekî xerab e, yê ku serokek baş bibe. Zarok di 8–10 saliyê de fêrî dibin. Bavê an birayê mezin hîn dike.

ქართული ინსტრუქცია: ჭადრაკი, ძველი სამეფო თამაში. ეზიდები Sinjar-სა და Lalîş-ში მას „წინამძღოლთა თამაშს" უწოდებდნენ, რადგან სოფლის უხუცესები ამბობდნენ: ვინც ცუდი ჭადრაკისტია, ის კარგი წინამძღოლი გახდება. ბავშვები 8–10 წლის ასაკში სწავლობენ. მამა ან უფროსი ძმა ასწავლის.

  • ასაკი: 8–14
  • რაოდენობა: 2 ბავშვი
  • მასალა: საჭადრაკო დაფა, ფიგურები (ეზიდებთან ტრადიციულად ხისგან გამოთლილი)
  • სასწავლო მიზანი: სტრატეგიული აზროვნება; ეზიდთა „ბრძენი წინამძღოლების" ტრადიცია; ლექსიკა: şah (მეფე), serok (წინამძღოლი), fêris (ბრძენი).
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.265
  • ნდობა: B
  • შენიშვნა: ეზიდი ბავშვები ჩვეულებრივ 8 წლიდან თამაშობენ, 8-მდე ფიქრიანი სტრატეგია შეუძლებელია.

E.5: Lîstika Tovê (თესლის თამაში)

ინსტრუქცია (Cindî 1962 / RT):

Lîstika Tovê, di biharê de tê lîstîn. Zarokan kûpek piçûk di axê de dikolin. Her zarokê tovek (genim, ceh, an hêkê darê) di kûpê de dadin. Pişt re hemû mişkan dijmêrin: kê tov ket, kê venebû. Yê venebû ye bê navûnîşan, wê dîsa bişîne malê tov. Stran-Reim: „Tov ket axê, tov ket dilê min / Bihar tê, bihar tê!"

ქართული ინსტრუქცია: თესლის თამაში, გაზაფხულზე ითამაშება. ბავშვები მიწაში პატარა ფოსოებს თხრიან. თითოეული ბავშვი თესლს (ხორბალი, ქერი ან რკო) დებს ფოსოში. შემდეგ ყველა თვლის: ვისი თესლი აღმოცენდა, ვისი არა. ვისიც არ აღმოცენდა, ის „უსახელოა", ისევ შინ იგზავნება თესლისთვის. რითმი: „თესლი მიწაში ჩავარდა, თესლი ჩემს გულში ჩავარდა / გაზაფხული მოდის, გაზაფხული მოდის!"

  • ასაკი: 6–10
  • რაოდენობა: 4–10 ბავშვი
  • მასალა: თესლი, რბილი მიწა
  • სასწავლო მიზანი: გაზაფხულის აქტივობა; სოფლის მეურნეობასთან კავშირი; მოთმინება (თესლი დღეებში იზრდება); ლექსიკა: tov (თესლი), genim/ceh (ხორბალი/ქერი).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.295; RT 1972 Bihar-სექცია
  • ნდობა: B

E.6: Lîstika Dîlana (ქორწილის იმიტაცია)

ინსტრუქცია (Çaçanî / Aparan):

Lîstika Dîlana, zarokan dîlanek bi xwe yên dikin. Yek dibe bûk, yek dibe zava. Yên dî dibin govendê. Bûka dilbera xwe (parçeyek qumaş) li xwe dike, zava bi tutiyê (tarîq-i Lalish, an parçeyek dirêj) dilîze. Stran ji bo wan tê stirîn: „Bûka me dîya, zava me yarê / Sersala dîlana ronî be!" Lîstik 30 deqe heya 1 saet dirêj e. Zarokan di 5–10 saliyê de pir hez ji vê lîstikê dikin, ev wan amade dike ji bo dîlana zindî.

ქართული ინსტრუქცია: ქორწილის თამაში, ბავშვები თავად აწყობენ ქორწილს. ერთი ხდება პატარძალი, ერთი, სიძე. დანარჩენები ფერხულში დგებიან. პატარძალი იცვამს ფარდაგს (ქსოვილის ნაჭერი), სიძე ეთამაშება tutiye-ს (Lalîş-ის სასტვენი ან გრძელი ნაჭერი). მათთვის სიმღერა იმღერება: „ჩვენი პატარძალი დედაა, ჩვენი სიძე საყვარელი / ქორწილის ახალი წელი ნათელი იყოს!" თამაში გრძელდება 30 წუთიდან 1 საათამდე. ბავშვებს 5–10 წლის ასაკში ეს თამაში ძალიან უყვართ, ამზადებს მათ ნამდვილი ქორწილისთვის.

  • ასაკი: 5–10
  • რაოდენობა: 6–15 ბავშვი
  • მასალა: ქსოვილის ნაჭრები, შესაძლოა ხის სასტვენი
  • სასწავლო მიზანი: ქორწილის რიტუალი ბავშვებისთვის შესაფერისად; როლური თამაში; ეზიდთა საქორწილო ჩვეულებები; ლექსიკა: bûk/zava (პატარძალი/სიძე), dîlan (ქორწილი), dilber (ფარდაგი).
  • წყარო: Çaçanî გვ.105; AI-Aparan
  • ნდობა: A

E.7: Sirûda Zarokan (ბავშვთა სიმღერის შეჯიბრება)

ინსტრუქცია (Celîl & Celîl 1978 / RY):

Sirûda Zarokan, yek zarok stranek dest pê dike. Yê dî dewam dike. Yê ku peyveke şaş bibêje, an stranê veqete, derdikeve. Yê dawî yê li ser maye, sirûda wî ye. Stranan ji bo zarokan: Lorî-Lorî, Govenda Zarokan, Stran ji bo Sersalê, Pirpiroka. Lîstik bo şevên zivistanê e, di hember sobê.

ქართული ინსტრუქცია: ბავშვთა სიმღერა, ერთი ბავშვი იწყებს სიმღერას. მეორე აგრძელებს. ვინც არასწორ სიტყვას იტყვის ან სიმღერას შეწყვეტს, გადის. ვინც დარჩება, იგებს. სიმღერები: „Lorî-Lorî", „Govenda Zarokan", „სიმღერა ახალი წლისთვის", „Pirpiroka". თამაში ზამთრის საღამოებისთვის, ღუმელთან.

  • ასაკი: 6–10
  • რაოდენობა: 3–8 ბავშვი
  • მასალა: არაფერი
  • სასწავლო მიზანი: სიმღერის ტექსტის ზეპირად სწავლა; ეზიდურ სიმღერათა კორპუსი; ლექსიკა: sirûda (ჰიმნი/სიმღერა), peyv (სიტყვა), veqetîn (შეწყვეტა).
  • წყარო: Celîl & Celîl 1978 ტ. 2 გვ.265; RY 1970 Sirûda-გადაცემა
  • ნდობა: A

E.8: Lîstika Şivanê û Pez (მწყემსი და ცხვარი)

ინსტრუქცია (Cindî 1962):

Yek zarok dibe şivan. Yên dî dibin pez. Şivan li yek aliyê meydanê, pez li aliyê dî. Şivan distire: „Pezê min, werin malê!" Pez direvin ji şivanê re. Lê di nav rê de yek zarok dibe „gur", gur dixwaze pezekî bigire. Eger gur pezek girt, ew pez dibe gurê duyem. Lîstik dirêj heya ku tenê şivan û 2–3 pez li hev mane.

ქართული ინსტრუქცია: ერთი ბავშვი ხდება მწყემსი. დანარჩენები ხდებიან ცხვარი. მწყემსი მოედნის ერთ მხარეს, ცხვარი, მეორე მხარეს. მწყემსი მღერის: „ჩემო ცხვარო, შინ მოდით!" ცხვარი მწყემსისკენ გარბის. მაგრამ გზაში ერთი ბავშვი ხდება „მგელი", მგელს უნდა ცხვრის დაჭერა. თუ მგელმა ცხვარი დაიჭირა, ის ცხვარი ხდება მეორე მგელი. თამაში გრძელდება, სანამ მხოლოდ მწყემსი და 2–3 ცხვარი დარჩება.

  • ასაკი: 6–10
  • რაოდენობა: 8–15 ბავშვი
  • მასალა: არაფერი, საჭიროა თავისუფალი მოედანი
  • სასწავლო მიზანი: რბოლა; ეზიდთა მწყემსური ცხოვრება; ლექსიკა: şivan/pez/gur (მწყემსი/ცხვარი/მგელი), meydan (მოედანი).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.298
  • ნდობა: A

E.9: Lîstika Heyîvê û Stêr (მთვარე და ვარსკვლავები)

ინსტრუქცია (Reşîd 1985 / RT):

Yek zarok dibe „heyîv". Yên dî dibin „stêr". Stran-Reim: „Heyîv li ezmên, stêr li dor / Em hemû govenda dinyê ne!" Heyîv li orta dirûnê. Stêr lê dora wî digerin di çemberê de. Pişt re heyîv banî dike: „Stêrek pîroz!" Yek stêr direve di nav. Heyîv divê wê bigire. Eger girt, ew stêr dibe heyîvê nû.

ქართული ინსტრუქცია: ერთი ბავშვი ხდება „მთვარე". დანარჩენები ხდებიან „ვარსკვლავები". რითმი: „მთვარე ცაზე, ვარსკვლავები გარშემო / ჩვენ ყველა ქვეყნის ფერხული ვართ!" მთვარე ცენტრში ზის. ვარსკვლავები მის გარშემო წრეზე დადიან. შემდეგ მთვარე იძახის: „კურთხეული ვარსკვლავი!" ერთი ვარსკვლავი ცენტრში გარბის. მთვარემ უნდა დაიჭიროს. თუ დაიჭირა, ის ვარსკვლავი ხდება ახალი მთვარე.

  • ასაკი: 3–5, 6–10
  • რაოდენობა: 5–10 ბავშვი
  • მასალა: არაფერი
  • სასწავლო მიზანი: რეაქცია, წრიული თამაში; ეზიდური ასტრონომია ბავშვებისთვის შესაფერისად; ლექსიკა: heyîv/stêr/çember/govend.
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.270; RT 1968
  • ნდობა: B

E.10: Lîstika Pera Tawûs (ფარშევანგის ბუმბულის ძებნის თამაში)

ინსტრუქცია (LTV / EAH-Sersal-რვეული):

Berî sersalê (çarşemiya sor), dapîr 7 pera (an parçên kaxiz rengîn, heft reng) li mal vedişêre. Zarokan li wan digerin. Yê herî zêde pera bibîne, di sersalê de yê yekem hêkê sor digire. Stran: „Pera Tawûs li ber dar, / Pera Tawûs li bin nivîn / Em zarok li wan digerin / Tawûsî Melek bidî me xêr."

ქართული ინსტრუქცია: ახალ წლამდე (წითელი ოთხშაბათი) ბებია 7 ბუმბულს (ან ფერადი ქაღალდის ნაჭრებს, შვიდი ფერი) მალავს სახლში. ბავშვები ეძებენ მათ. ვინც ყველაზე მეტ ბუმბულს იპოვის, ახალ წელს პირველი იღებს წითელ კვერცხს. რითმი: „Tawûs-ის ბუმბული ხესთან, / Tawûs-ის ბუმბული საწოლის ქვეშ / ჩვენ ბავშვები ვეძებთ მათ / Tawûsî Melek-მა მოგვცეს კურთხევა."

  • ასაკი: 3–5, 6–10
  • რაოდენობა: 2–6 ბავშვი
  • მასალა: 7 ფერადი ბუმბული ან ქაღალდის ნაჭერი
  • სასწავლო მიზანი: ძებნა, ფერების გარჩევა, Tawûsî-Melek-ის ტრადიცია; ლექსიკა: vedişêre (მალავს), digere (ეძებს), pera (ბუმბული).
  • წყარო: LTV Sersal-ის საბავშვო თამაშის გადაცემა; EAH Sersal-რვეული 2018
  • ნდობა: B

E.11: Lîstika Hêkê Sor (წითელი კვერცხის დარტყმის თამაში Çarşemiya Sor-ისთვის)

ინსტრუქცია (Cindî 1962 / LTV):

Di sersala (Çarşemiya Sor) de, kevintirîn lîstika êzdî. Du zarokan her yek hêkek sor digire. Wan hêkan li hev dixin, ji serê an ji binê. Yê ku hêka wî neşkîne, bi ser dikeve. Yê bi serketî dibe „Mîrê Sersalê" û dikare hêkên yên dî bigire ji bo guherîn. Bawerî: yê ku hêka wî pir caran neşkîne, bextê wî di salê de dê mezin be.

ქართული ინსტრუქცია: ახალ წელს (Çarşemiya Sor), უძველესი ეზიდური თამაში. ორი ბავშვი, თითო წითელ კვერცხს იღებს. კვერცხებს ერთმანეთს არტყამენ, წვერით ან ბოლოთი. ვისი კვერცხიც არ გასკდება, იგებს. გამარჯვებული ხდება „ახალი წლის Mîr" და შეუძლია დანარჩენების კვერცხები გაცვლისთვის აიღოს. რწმენა: ვისი კვერცხიც ხშირად არ გასკდება, მისი ბედი წელიწადში დიდი იქნება.

  • ასაკი: 3–14 (ყველა ასაკობრივი ჯგუფი)
  • რაოდენობა: 2 ან მეტი
  • მასალა: შეღებილი მოხარშული კვერცხები
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდთა ტრადიცია Çarşemiya Sor; შეჯიბრების სამართლიანობა; ლექსიკა: hêk sor (წითელი კვერცხი), bişkînî (გასკდომა), Mîrê Sersalê (ახალი წლის Mîr).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.305; LTV Sersal-პროგრამა ყოველწლიურად
  • ნდობა: A

E.12: Lîstika Kor (ბრმა კატის თამაში)

ინსტრუქცია (Celîl & Celîl 1978):

Yek zarok çavên xwe bi parçeyek qumaş digirêde. Yên dî li dora wê dilîzin, bi destên xwe wê dixapînin. Zarokê kor divê yek bigire. Eger girt, divê bi destê xwe bibêje, kê ye? Eger nasî, ew dibe yê nû kor. Stran: „Korê min, korê min, / Kê min girt? / Korê min, em hemû heval!"

ქართული ინსტრუქცია: ერთი ბავშვი თვალებს ქსოვილის ნაჭრით იხვევს. დანარჩენები მის გარშემო თამაშობენ, ხელებით ეხუმრებიან. ბრმა ბავშვმა ერთი უნდა დაიჭიროს. თუ დაიჭირა, ხელით უნდა თქვას, ვინ არის? თუ იცნო, ის ხდება ახალი ბრმა. რითმი: „ჩემო ბრმავ, ჩემო ბრმავ, / ვინ დამიჭირა? / ჩემო ბრმავ, ჩვენ ყველა მეგობარი!"

  • ასაკი: 6–10
  • რაოდენობა: 5–10 ბავშვი
  • მასალა: ქსოვილის ნაჭერი თვალის ასახვევად
  • სასწავლო მიზანი: შეხების გრძნობა, ხმების ამოცნობა; ლექსიკა: kor (ბრმა), qumaş (ქსოვილი), bigire (დაჭერა), nasîn (ამოცნობა).
  • წყარო: Celîl & Celîl 1978 ტ. 2 გვ.270
  • ნდობა: A

E.13: Lîstika Çemkanî (წყაროდან წყლის ზიდვის თამაში)

ინსტრუქცია (Cindî 1962 / AI):

Zarokan koz û kapek (kûzeyên piçûk) digirîn. Du komên zarokan: yek li ber çem, yek li ber malê. Kom ya yek av ji çem hildigire, dide kom ya dî, kom ya dî dibe malê û dadanê ya dî kûpê piçûk. Yê ku herî gelek av neşînd ket erdê, kom ya yek bi ser dikeve. Lîstik di havînê de, gava ku zarok li çem dilîzin.

ქართული ინსტრუქცია: ბავშვები პატარა დოქებს იღებენ. ბავშვების ორი ჯგუფი: ერთი მდინარესთან, ერთი სახლთან. პირველი ჯგუფი წყალს ამოაქვს მდინარიდან, მეორე ჯგუფს აძლევს, მეორე ჯგუფი სახლში მიაქვს და ავსებს პატარა ჯამს. ვინც ყველაზე ნაკლებ წყალს დაღვრის მიწაზე, პირველი ჯგუფი იგებს. თამაში ზაფხულში, როცა ბავშვები მდინარესთან თამაშობენ.

  • ასაკი: 6–10
  • რაოდენობა: 4–8 ბავშვი
  • მასალა: პატარა წყლის დოქები
  • სასწავლო მიზანი: მარჯვეობა; სოფლის ცხოვრება მდინარესთან; ლექსიკა: kûz/kûpê (დოქი/ჯამი), çem (მდინარე), neşînd ket (არ დაღვრა).
  • წყარო: Cindî 1962 გვ.300; AI-Aparan
  • ნდობა: B

E.14: Lîstika Govenda Hêjmariyê (თვლის ფერხული)

ინსტრუქცია (RT / EAH):

Zarok li çemberê digerin. Yek dest pê dike: „Yek!“, yê pê re „Du!”, heya „Deh!“. Yê ku „Deh!” got, direve ji çember derkeve. Yê dawî li çember mayî, bi ser dikeve. Lîstik dirêj e heya ku yek zarok tenê mayî.

ქართული ინსტრუქცია: ბავშვები წრეზე დადიან. ერთი იწყებს: „ერთი!“, შემდეგი „ორი!”, „ათამდე!“. ვინც „ათი” თქვა, გარბის წრიდან. ვინც ბოლოს დარჩება წრეში, იგებს. თამაში გრძელდება, სანამ მხოლოდ ერთი ბავშვი დარჩება.

  • ასაკი: 3–5, 6–10
  • რაოდენობა: 5–10 ბავშვი
  • მასალა: არაფერი
  • სასწავლო მიზანი: რიცხვები 1–10 თანმიმდევრობით; რეაქცია; ლექსიკა: ყველა რიცხვი.
  • წყარო: RT 1965 საბავშვო თამაშის რვეული; EAH საბავშვო ბაღის ინსტრუქცია
  • ნდობა: A

E.15: Lîstika Tawûs-Reqs (ფარშევანგის ცეკვის თამაში)

ინსტრუქცია (Reşîd 1985 / LTV-ბავშვთა პროგრამა):

Yek zarok dibe „Tawûs", bi pelekek rengîn an parçeyek qumaş rengîn di destê xwe de. Yên dî li dor wî diçin. Tawûs dirêqise, ji bo ku wek pera xwe geş bibe. Yên dî gava ku Tawûs serê xwe dikene, divê bisekinin (mîna „Statu-Tanz"). Yê ku diliveze, derdikeve. Yê dawî mayî, dibe Tawûsê nû. Stran: „Tawûs direqise, tawûs heft reng / Em zarok li dora Tawûs!"

ქართული ინსტრუქცია: ერთი ბავშვი ხდება „ფარშევანგი", ხელში ფერადი ბუმბული ან ფერადი ქსოვილის ნაჭერი. დანარჩენები მის გარშემო დადიან. ფარშევანგი ცეკვავს, რომ თავისი ბუმბულივით ანათოს. დანარჩენებმა, როცა ფარშევანგი თავს მოაბრუნებს, უნდა გაჩერდნენ (როგორც „ქანდაკების ცეკვა"). ვინც გაინძრევა, გადის. ვინც დარჩება, ხდება ახალი ფარშევანგი. რითმი: „ფარშევანგი ცეკვავს, ფარშევანგი შვიდი ფერი / ჩვენ ბავშვები ფარშევანგის გარშემო!"

  • ასაკი: 3–5, 6–10
  • რაოდენობა: 5–12 ბავშვი
  • მასალა: ფერადი ქსოვილი ან ბუმბული
  • სასწავლო მიზანი: მოძრაობის კონტროლი (როგორც ქანდაკების ცეკვა); Tawûsî-Melek-სიმბოლო ბავშვებისთვის შესაფერისად; ლექსიკა: direqise/diliveze/serê dikene.
  • წყარო: Reşîd 1985 გვ.275; LTV ბავშვთა პროგრამა გადაცემა 18
  • ნდობა: B

E.16: Lîstika Çîrokê (ზღაპრის თამაში)

ინსტრუქცია (PMX / EAH):

Şevê, bi taybetî di pêncşemb şev de, zarokan li ber sobê dirûnîn. Dapîr an dêya çîrokê dest pê dike. Carekê dadike, yek zarok divê dewam bike, peyveke yan du peyvan zêde bike. Pişt re yê dî. Lîstik heya ku çîrok tê dawî, an heta zarokek razê. Lîstik bi taybetî di zivistanê de tê lîstîn, gava şev dirêj e û zarok ne dikare derkevin derve.

ქართული ინსტრუქცია: საღამოს, განსაკუთრებით ხუთშაბათ ღამეს, ბავშვები ღუმელთან სხდებიან. ბებია ან დედა იწყებს ზღაპარს. ერთხელ ჩერდება, ერთმა ბავშვმა უნდა გააგრძელოს, ერთი ან ორი სიტყვა დაუმატოს. შემდეგ მეორემ. თამაში ზღაპრის დასასრულამდე ან სანამ ერთი ბავშვი დაიძინებს. თამაში განსაკუთრებით ზამთარში ითამაშება, როცა ღამე გრძელია და ბავშვები გარეთ ვერ გადიან.

  • ასაკი: 6–10, 11–14
  • რაოდენობა: 3–8 ბავშვი
  • მასალა: ღუმელი, საბნები
  • სასწავლო მიზანი: ენა, შემოქმედებითობა, მოსმენის გაგება; ეზიდთა მთხრობელობითი ტრადიცია; ლექსიკა: çîrok (ზღაპარი), peyv (სიტყვა), dewam bike (გაგრძელება), sobe (ღუმელი).
  • წყარო: PMX Oldenburg 2020; EAH 3 კლასი გვ.55
  • ნდობა: A

სექცია F: ეზიდური აღმზრდელობითი თხრობები

8 სასწავლო თხრობა ეზიდურ-სპეციფიკური ტაბუ-აღზრდისთვის, დღესასწაულთა ახსნისთვის და ბავშვებისთვის Sirran-ის მინიშნებებისთვის.

F.1: Çima em hin peyvan nabêjin (რატომ არ ვამბობთ ზოგ სიტყვას)

Hawar (PMX / Êzîdîpress 2019):

Dapîrê got zarokê xwe: „Lawê min, em êzdî hin peyvan nabêjin. Ev ne ji ber ku em ditirsin, ev ji ber ku ev peyv di dilê me ne. Em wan dipersîn bi rêya bêdengiyê." Zarokê got: „Kîjan peyv, dapîrê?" Dapîrê got: „Ya yekem, navê yê reş ku ji asîmên ket. Em wê nabêjin. Em dibêjin ‘yê reş’, an ‘dijminê Tawûs’. Ji ber ku Tawûsî Melek li ser wê yekê paşê hat axaftin, û me biratiya wî qebûl kir. Em rêz ji vê yekê re digirîn." Zarokê got: „Çawa ez bizanim kîjan peyv nabêjim?" Dapîrê got: „Eger dilê te ji peyvekê tirsiya, an ji ber wê dileqe, wê peyv nabêjim. Dilê te dizane."

ქართული თარგმანი: ბებიამ შვილს უთხრა: „შვილო, ჩვენ ეზიდები ზოგ სიტყვას არ ვამბობთ. ეს არ არის შიშის გამო, ეს იმიტომ, რომ ეს სიტყვები ჩვენს გულშია. ჩვენ მათ დუმილით ვაფასებთ." ბავშვმა: „რომელი სიტყვა, ბებია?" ბებიამ: „პირველი, იმ შავის სახელი, რომელიც ციდან ჩამოვარდა. ჩვენ მას არ ვამბობთ. ვამბობთ ‘შავი’ ან ‘Tawûs-ის მტერი’. რადგან Tawûsî Melek-მა მოგვიანებით ისაუბრა მასზე, და ჩვენ მისი ძმობა მივიღეთ. ამის გამო პატივს ვცემთ." ბავშვმა: „როგორ ვიცოდე, რომელი სიტყვა არ ვთქვა?" ბებიამ: „თუ შენი გული შეშინდა სიტყვისგან ან მისგან კანკალებს, ის სიტყვა არ თქვა. შენმა გულმა იცის."

  • ასაკი: 11–14
  • სასწავლო მიზანი: Sirr-ტაბუ ახსნილი ბავშვებისთვის (რატომ არ წარმოითქმის გარკვეული სიტყვა); აღწერითი გამოთქმები yê reş, dijminê Tawûs; ეზიდური სპეციფიკა; მგრძნობიარე შინაარსი.
  • წყარო: PMX Oldenburg 2019; Êzîdîpress 2019 „აღზრდა დიასპორაში"
  • ნდობა: B
  • შენიშვნა: ძალიან მგრძნობიარე. მხოლოდ მოწიფულ ბავშვთან განიხილეთ. არა როგორც სტანდარტული სასწავლო მასალა.

F.2: Çarşemiya Sor, Çîroka Ji Bo Zarokan (წითელი ოთხშაბათი ბავშვებისთვის)

Hawar (LTV-Lalish-TV / EAH-Sersal-რვეული):

Zarokê pirsî: „Dêya, çima em çarşemiya sor pîroz dikin?" Dêya got: „Lawê min, çarşemiya sor, roja ye ku Xudê dinyê afirand. Dinya tarî bû, û Xudê tîrêjeke şand, mîna hêkeke sor. Hêk veqetiya, û ronî dinyê girt. Roj derket, gul derket, însan derket." Zarokê got: „Çima em hêkan sor dikin?" Dêya got: „Hêk = afirandin. Sor = roj û ronî. Em hêkên sor dikin ji ber ku em zarokên Xudê û Tawûsî Melek in, û em her sal afirandina dinyê dîsa hez dikin." Zarokê got: „Em her sal sersala xwe bidin?" Dêya got: „Belê. Sersala me her çarşemiya yekem ya nîsanê tê. Em dilê xwe paqij dikin, malê paqij dikin, hêkan sor dikin, kade pêjikin. Em diçin gund û dibêjin: ‘Sersala te pîroz be!’ Wek vê yekê em êzdî ne, em afirandinê hertim dîsa pîroz dikin."

ქართული თარგმანი: ბავშვმა იკითხა: „დედა, რატომ ვზეიმობთ წითელ ოთხშაბათს?" დედამ: „შვილო, წითელი ოთხშაბათი, ის დღეა, როცა Xudê-მ ქვეყანა შექმნა. ქვეყანა ბნელი იყო, და Xudê-მ სხივი გაგზავნა, წითელი კვერცხივით. კვერცხი გასკდა, და სინათლემ ქვეყანა მოიცვა. მზე ამოვიდა, ყვავილები ამოვიდა, ადამიანები გამოჩნდნენ." ბავშვმა: „რატომ ვღებავთ კვერცხებს წითლად?" დედამ: „კვერცხი = შესაქმე. წითელი = მზე და სინათლე. ჩვენ კვერცხებს წითლად ვღებავთ, რადგან ჩვენ Xudê-სა და Tawûsî Melek-ის შვილები ვართ, და ყოველწელს ვუყვართ ქვეყნის შესაქმე თავიდან." ბავშვმა: „ყოველწელს ვზეიმობთ ახალ წელს?" დედამ: „დიახ. ჩვენი ახალი წელი ყოველი აპრილის პირველ ოთხშაბათს მოდის. ჩვენ ჩვენს გულებს ვასუფთავებთ, სახლს ვასუფთავებთ, კვერცხებს ვღებავთ, kade-ს ვაცხობთ. სოფელში მივდივართ და ვამბობთ: ‘შენი ახალი წელი კურთხეული იყოს!’ ასე ვართ ეზიდები, შესაქმეს მუდამ თავიდან ვზეიმობთ."

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: Çarşemiya Sor სრულად ახსნილი; შესაქმის მითი ბავშვებისთვის შესაფერისად; ლექსიკა: afirandin (შესაქმე), pîroz kirin (ზეიმი), paqij kirin (გასუფთავება).
  • წყარო: LTV Sersal-ის ამხსნელი გადაცემა; EAH Sersal-რვეული გვ.4–8
  • ნდობა: A

F.3: Tawûsî Melek Ji Bo Zarokan (Tawûsî Melek ბავშვებისთვის)

Hawar (EAH 3 კლასი / Lalish-Hannover):

Bavê got zarokê xwe: „Lawê min, em êzdî yek perdaringeyek pîroz heye, Tawûsî Melek. Em jê re ‘Melek-i-Tawûs’ an ‘Tawûs’ jî dibêjin. Ev pera spî û sor û şîn û zer e, heft reng tev tev." Zarokê got: „Tawûs heywanek e?" Bavê got: „Na, lawê min. Tawûs heywanek nîne, Tawûs sembolek e. Ew di şikla pera ye, ji ber ku per geş in, û ronî didin. Tawûsî Melek, yê herî mezin yê heft milyaketên Xudê ye. Ew li ser dinyê li ser me dipariye." Zarokê got: „Tawûs bavê me ye an dêya me?" Bavê got: „Wek bavî, wek dêya, wek hev. Ew ji hemûyan parastiye. Em jê re digotin: ‘Tawûsê me pîroz be.’ Em peran wek sembol di mal de digirîn, û ev ji bo me bes e."

ქართული თარგმანი: მამამ შვილს უთხრა: „შვილო, ჩვენ ეზიდებს გვყავს ერთი წმინდა თაყვანისცემის ფიგურა, Tawûsî Melek. მას ‘Melek-i-Tawûs’-ს ან ‘Tawûs’-ს ვუწოდებთ. ეს ბუმბული თეთრი და წითელი და ლურჯი და ყვითელია, შვიდი ფერი ერთად." ბავშვმა: „Tawûs ცხოველია?" მამამ: „არა, შვილო. Tawûs ცხოველი არ არის, Tawûs სიმბოლოა. მას ბუმბულის ფორმა აქვს, რადგან ბუმბული ანათებს და სინათლეს აძლევს. Tawûsî Melek, Xudê-ს შვიდი ანგელოზიდან ყველაზე დიდია. ის ქვეყანაზე გვდარაჯობს." ბავშვმა: „Tawûs ჩვენი მამაა თუ ჩვენი დედა?" მამამ: „როგორც მამა, როგორც დედა, როგორც ორივე. მან ყველა დაიცვა. ჩვენ მას ვეუბნებით: ‘ჩვენი Tawûs კურთხეული იყოს.’ ჩვენ ბუმბულებს როგორც სიმბოლოს ვინახავთ სახლში, და ეს ჩვენთვის საკმარისია."

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: Tawûsî Melek-ის ახსნა (სიმბოლო, არა ცხოველი; ანგელოზი; მფარველი ფიგურა); ლექსიკა: perdaringe (თაყვანისცემის ფიგურა), sembol (სიმბოლო), milyaket (ანგელოზი).
  • წყარო: EAH 3 კლასი გვ.18–22; Lalîş-ცენტრი ჰანოვერი ბავშვთა ღვთისმსახურების მასალა
  • ნდობა: A

F.4: Çima Em Pêncşemb Pîroz Dikin (რატომ ვწმინდავთ ხუთშაბათს)

Hawar (PMX / EAH):

Dêya got zarokê: „Lawê min, em êzdî pêncşemb diparêzin. Ev şev, şeva qedrê me ye." Zarokê got: „Çima, dêya min?" Dêya got: „Ji ber ku şev pêncşemb şev e ku Tawûsî Melek dest bi xwediya dinyê kir. Em êzdî vê şevê di hev re kombûn, çîrok dibêjin, kilam distirin, kade pêjikin." Zarokê got: „Em hem rojê pêncşemb pîroz dikin?" Dêya got: „Belê. Em pêncşemb cilên cêr lixin, em pir ji hev re hez dikin, em mêvanên xwe digirîn. Pêncşemb şeva êzdiyan ya hertim e, hertim em wê parêzîn."

ქართული თარგმანი: დედამ ბავშვს უთხრა: „შვილო, ჩვენ ეზიდები ხუთშაბათს ვაფასებთ. ეს ღამე, ჩვენი პატივცემული ღამეა." ბავშვმა: „რატომ, დედა?" დედამ: „რადგან ხუთშაბათის ღამე ის ღამეა, როცა Tawûsî Melek-მა ქვეყნის მართვა დაიწყო. ჩვენ ეზიდები ამ ღამეს ერთად ვიკრიბებით, ზღაპრებს ვამბობთ, სიმღერებს ვმღერით, kade-ს ვაცხობთ." ბავშვმა: „დღესაც ვაფასებთ ხუთშაბათს?" დედამ: „დიახ. ხუთშაბათს სუფთა სამოსს ვიცვამთ, ერთმანეთი განსაკუთრებით გვიყვარს, სტუმრებს ვიღებთ. ხუთშაბათი ეზიდთა მუდმივი ღამეა, მუდამ ვაფასებთ მას."

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: კვირის დღე Pêncşemb (ხუთშაბათი/ხუთშაბათის ღამე, წმინდა); ოჯახური რიტუალი; ლექსიკა: qedrê (პატივცემული), cilên cêr (სუფთა სამოსი), parêzîn (პატივისცემა/დაცვა).
  • წყარო: PMX Oldenburg; EAH 3 კლასი გვ.30
  • ნდობა: A

F.5: Heft Sirran, Çîrokek Bo Zarokan (შვიდი საიდუმლო, საბავშვო თხრობა)

Hawar (LTV / EAH 4 კლასი):

Dêya got: „Lawê min, em êzdî ‘heft sirran’ digotin. Sirr, peyveke ye, lê di vê yekê de, sirran ne ji we re vekirîye. Lê em ji we re wek heft heval, heft milyaket dibêjin." Zarokê: „Kê heft milyaket?" Dêya: „Yek, Tawûsî Melek, serokê hemûyan. Yên dî, heft hevalên Tawûs in. Lê em navên wan bi temam venadbêjin, ev sirr e. Em dizanin ku ew şeş ne, lê em bi navan re dipersîn bi rêya çîrokê." Zarokê: „Çima sirr?" Dêya: „Ji ber ku tiştên pîroz mezintir in ji peyvên me. Em wan bi dilê xwe digirin, lê bi ziman venadbêjin. Eger tu mezin bibî, tu yê fêhm bikî. Heya wê demê, kafî ye ku tu bizanî: heft milyaket li te diparêzin."

ქართული თარგმანი: დედამ თქვა: „შვილო, ჩვენ ეზიდები ‘შვიდ საიდუმლოს’ ვამბობდით. საიდუმლო, სიტყვაა, მაგრამ ამ შემთხვევაში საიდუმლოები თქვენთვის ღია არ არის. მაგრამ ჩვენ მათ თქვენ შვიდ მეგობრად, შვიდ ანგელოზად გიხსენებთ." ბავშვმა: „რომელი შვიდი ანგელოზი?" დედამ: „ერთი, Tawûsî Melek, ყველას წინამძღოლი. დანარჩენები, Tawûs-ის შვიდი მეგობარია. მაგრამ მათ სახელებს სრულად არ ვამბობთ, ეს საიდუმლოა. ჩვენ ვიცით, რომ ისინი ექვსი არიან, მაგრამ მათ სახელებს ზღაპრით ვაფასებთ." ბავშვმა: „რატომ საიდუმლო?" დედამ: „რადგან წმინდა ჩვენს სიტყვებზე დიდია. ჩვენ მათ გულში ვინახავთ, მაგრამ ენით არ ვამბობთ. როცა გაიზრდები, გაიგებ. მანამდე, საკმარისია იცოდე: შვიდი ანგელოზი გიცავს."

  • ასაკი: 11–14
  • სასწავლო მიზანი: Heft Sirran-ის ცნება (ბავშვებისთვის შესაფერისად, როგორც „შვიდი ანგელოზი"; ყველა სახელი არ წარმოითქმის); ეზიდური სპეციფიკა საიდუმლოს დაცვა; ლექსიკა: sirr (საიდუმლო), milyaket (ანგელოზი), vekirîye (ღია).
  • წყარო: LTV ბავშვთა პროგრამა Sirran-გადაცემა; EAH 4 კლასი გვ.18–22
  • ნდობა: B
  • შენიშვნა: მგრძნობიარე. მშობლებთან შეათანხმეთ ამ მასალის გამოყენებამდე, ზოგ ეზიდურ ოჯახს სურს Heft Sirran მხოლოდ 13–14 წლიდან აეხსნას.

F.6: Çîroka Lalish Ji Bo Zarokan (Lalîş-ის თხრობა ბავშვებისთვის)

Hawar (EAH 4 კლასი / Lalîş-მომლოცველობის სესიის ჩანაწერები):

Dapîrê got zarokê: „Em êzdî yek perdêrek pîroz heye, Lalish. Lalish gundekî di nav çiyayên Şêxanê ye, li bakurê Mossulê, di axa Kurdistanê yî Iraqê. Li wir Şêx Adî ye, mizgefta me ye, û kanîya Kanîya Spî ye." Zarokê: „Em diçin wir?" Dapîrê: „Belê, eger şîk be, êzdî hertim diçin Lalish. Mezinên me, dêya min, bavê min, hertim diçûn. Niha pir caran nikarin, lê Lalish hertim di dilê me ye." Zarokê: „Çima Lalish pîroz e?" Dapîrê: „Ji ber ku li Lalish, Şêx Adî di sedsala diwazdeh de mayî, û li wir wê Tawûsî Melek bi merdiman re axaftiye. Lalish, dilê êzdiyatî ye. Eger te dilê xwe paqij kir, tu di Lalish î, ne tenê di laş."

ქართული თარგმანი: ბებიამ ბავშვს უთხრა: „ჩვენ ეზიდებს გვაქვს ერთი წმინდა ტაძარი, Lalîş. Lalîş არის სოფელი Şêxan-ის რაიონის მთებში, მოსულის ჩრდილოეთით, ერაყის ქურთისტანის მიწაზე. იქ არის Şêx Adî, ჩვენი სალოცავი, და წყარო Kanîya Spî (თეთრი წყარო)." ბავშვმა: „იქ მივდივართ?" ბებიამ: „დიახ, თუ შესაძლებელია, ეზიდები მუდამ მიდიან Lalîş-ში. ჩვენი უხუცესები, ჩემი დედა, ჩემი მამა, მუდამ მიდიოდნენ. ახლა ხშირად ვერ ხერხდება, მაგრამ Lalîş მუდამ ჩვენს გულშია." ბავშვმა: „რატომ არის Lalîş წმინდა?" ბებიამ: „რადგან Lalîş-ში Şêx Adî მე-12 საუკუნეში ცხოვრობდა, და იქ Tawûsî Melek-მა ადამიანებს ესაუბრა. Lalîş, ეზიდობის გულია. თუ შენი გული გაასუფთავე, შენ Lalîş-ში ხარ, არა მხოლოდ სხეულით."

  • ასაკი: 6–10, 11–14
  • სასწავლო მიზანი: Lalîş როგორც ეზიდთა მთავარი სალოცავი; გეოგრაფია ბავშვებისთვის შესაფერისად; ლექსიკა: perdêr (ტაძარი), Lalish/Şêxan/Mossul, Kanîya Spî (თეთრი წყარო), sedsal (საუკუნე).
  • წყარო: EAH 4 კლასი გვ.32; Lalîş-მომლოცველთა მოგონებები 2018
  • ნდობა: A

F.7: Çima Em Av û Roj Pîroz Dikin (რატომ ვწმინდავთ წყალსა და მზეს)

Hawar (PMX / Reşîd 1985):

Bavê got zarokê: „Lawê min, em êzdî av û roj pîroz dikin. Av, jiyana laş, roj, jiyana dinyê." Zarokê: „Çima, bavê?" Bavê: „Ji ber ku av û roj du sirran ji heft sirran in. Av, sirra fêhmiya laş, roj, sirra ronîya dinyê. Bê wan, em ne sax in, dinya ne ronî ye. Em her sibe, gava roj derdikeve, silav didin. Em her gava avê dixwin, dibêjin: ‘Bi xêr be.’ Em her cara ku em diçin avê, em destê xwe paqij dikin pêşî, ji ber ku av pîroz e." Zarokê: „Em jî pîroz in?" Bavê: „Belê, lawê min. Em jî ji av û ji roj in. Em jî sirran in, sirrek piçûk lê pîroz."

ქართული თარგმანი: მამამ ბავშვს უთხრა: „შვილო, ჩვენ ეზიდები წყალსა და მზეს ვწმინდავთ. წყალი, სხეულის სიცოცხლე, მზე, ქვეყნის სიცოცხლე." ბავშვმა: „რატომ, მამა?" მამამ: „რადგან წყალი და მზე შვიდი საიდუმლოდან ორი საიდუმლოა. წყალი, სხეულის გაგების საიდუმლო, მზე, ქვეყნის სინათლის საიდუმლო. მათ გარეშე ჩვენ ჯანმრთელები არ ვართ, ქვეყანა ნათელი არ არის. ყოველ დილით, როცა მზე ამოდის, ვესალმებით. ყოველ ჯერზე, როცა წყალს ვსვამთ, ვამბობთ: ‘კურთხეული იყოს.’ ყოველ ჯერზე, როცა წყალთან მივდივართ, ჯერ ხელებს ვიბანთ, რადგან წყალი წმინდაა." ბავშვმა: „ჩვენც წმინდები ვართ?" მამამ: „დიახ, შვილო. ჩვენც წყლისა და მზისგან ვართ. ჩვენც საიდუმლოები ვართ, პატარა, მაგრამ წმინდა საიდუმლო."

  • ასაკი: 6–10
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდთა წყლისა და მზის წმინდაობა (ბავშვებისთვის შესაფერისად); დილის მზის მისალმება; წყლის პატივისცემა; ლექსიკა: jiyan/sirran/silav/paqij.
  • წყარო: PMX Oldenburg; Reşîd 1985 გვ.180
  • ნდობა: A

F.8: Êzdîtî Ji Bo Zarokê (ეზიდობა ბავშვისთვის)

Hawar (EAH 4 კლასი დასკვნითი თავი / Êzîdîpress 2020):

Mezinek got zarokê: „Lawê min, êzdîtî, ne dîn e, ne kultur e, êzdîtî em in. Em êzdî, em ji Tawûsî Melek, em ji Şêx Adî, em ji Lalish, em ji Çarşemiya Sor. Em ji vê her tiştî hatin afirandin." Zarokê: „Em çawa êzdî bimînin?" Mezinek: „Bi çar tiştan: yekem, em namûsa xwe diparêzin (mêvan, dêya, bavê, sond). Duyem, em festên xwe pîroz dikin (Sersal, Pêncşemb, Sertal, Cejna Cemaiya). Sêyem, em zarokên xwe êzdî mezin dikin (em wan çîrokan dipersîn, em wan lorî digotin). Çarem, em ji birayên xwe yên êzdî hez dikin, em ji wan re alîkar dikin." Zarokê got: „Ezê hertim êzdî bim?" Mezinek: „Belê, eger tu van çar tiştan biparêzî, tu hertim êzdî yî, di mal de, di derve de, di hîç derê dinyê."

ქართული თარგმანი: უფროსმა ბავშვს უთხრა: „შვილო, ეზიდობა, არც რელიგიაა, არც კულტურა, ეზიდობა ჩვენ ვართ. ჩვენ ეზიდები, ჩვენ Tawûsî Melek-ისგან ვართ, Şêx Adî-სგან, Lalîş-დან, წითელი ოთხშაბათიდან. ჩვენ ამ ყველაფრისგან შევიქმენით." ბავშვმა: „როგორ დავრჩეთ ეზიდები?" უფროსმა: „ოთხი რამით: პირველი, ჩვენს ღირსებას ვიცავთ (სტუმარი, დედა, მამა, ფიცი). მეორე, ჩვენს დღესასწაულებს ვზეიმობთ (Sersal, Pêncşemb, Sertal, Cejna Cemaiya). მესამე, ჩვენს შვილებს ეზიდებად ვზრდით (მათ ზღაპრებს ვუყვებით, იავნანებს ვუმღერით). მეოთხე, ჩვენს ეზიდ ძმებს გვიყვართ, ვეხმარებით მათ." ბავშვმა: „მუდამ ეზიდი ვიქნები?" უფროსმა: „დიახ, თუ ამ ოთხ რამეს დაიცავ, მუდამ ეზიდი ხარ, სახლში, გარეთ, ქვეყნის ნებისმიერ კუთხეში."

  • ასაკი: 11–14
  • სასწავლო მიზანი: ეზიდობის განმარტება როგორც იდენტობა (ოთხი საყრდენი: ღირსება, დღესასწაულები, აღზრდა, ძმობა); თვითხედვა დიასპორის ბავშვებისთვის; ლექსიკა: namûs/festên/zarokan mezin kirin/birayên.
  • წყარო: EAH 4 კლასი გვ.60; Êzîdîpress 2020 „ეზიდობა მოზარდებისთვის"
  • ნდობა: A

Sirr-ტაბუს მითითებები და შენიშვნები

რა იქნა თავიდან აცილებული კორპუსში (Sirr-ტაბუ):

  1. არასოდეს, „Yê Reş" / „Dijminê Tawûs"-ის წარმოთქმული სახელი, ნაცვლად ამისა აღწერითი გამოთქმები ან [გამოუთქმელი].
  2. არასოდეს, Heft-Sirran-ის ჰიმნების პირდაპირი გადმოცემა Mishefa Reş-დან ან Kitêba Cilwe-დან, მხოლოდ ბავშვებისთვის შესაფერისი ანალოგიები ბუნების ელემენტებზე.
  3. არანაირი არაბულ-ისლამური ფორმულა: Bismillah, Inşallah, Maşallah, Selam aleykum, Allah, hadith.
  4. არანაირი პირდაპირი მინიშნება ეზიდურ-ტაბუ ლოცვაზე (Wudu/Namaz-ფორმა), ეზიდებს აქვთ საკუთარი რიტუალები, რომლებიც საბავშვო ფორმით მხოლოდ ძალიან შეზღუდულად მოითხრობა.
  5. Tawûsî Melek პირდაპირ ფარშევანგად არ არის გამოსახული, ფარშევანგის ბუმბული სიმბოლოა, არა ცხოველი (იხ. F.3).

ეზიდურ-სპეციფიკური სიფრთხილე:

  • Sinjar-ის განადგურება 2014 (Ferman 74) საბავშვო ზღაპრებში პირდაპირ არ არის ნახსენები, სულ მაქსიმუმ როგორც „ჩვენ შორს ვართ სამშობლოდან" (იხ. B.6 Lorî Sinjar). შინაარსი ძალიან მძიმეა ბავშვებისთვის.
  • დიასპორის ბავშვებთან (ჰანოვერი, Celle, Oldenburg, Bielefeld) მისადაგება შესაძლებელია, რეკომენდებულია ოჯახთან კონსულტაცია.
  • Bahzani- და Sinjar-ვარიანტები პარალელურად არსებობს, არცერთი არ არის „სწორი". Aparan-ვარიანტები (საბჭოურად გადმოცემული Cindî-ს, Celîl-ის, RT-ის მეშვეობით) საუკეთესოდ დოკუმენტირებულად ითვლება.

ნდობის მიმოხილვა (89 ჩანაწერი სულ):

  • სექცია A (Çîrok 1-32): 32 ხალხური ზღაპარი, აქედან 22× ნდობა A, 7× ნდობა B, 3× ნდობა C
  • სექცია B (Lorî 1-16): 16 იავნანა, აქედან 8× A, 4× B, 4× C
  • სექცია C (Stranên 1-22): 22 საბავშვო სიმღერა, აქედან 10× A, 12× B
  • სექცია D (რითმები 1-18): 18 რითმი, აქედან 8× A, 9× B, 1× C
  • სექცია E (Lîstik 1-16): 16 თამაში, აქედან 8× A, 8× B
  • სექცია F (აღზრდა 1-8): 8 აღმზრდელობითი თხრობა, აქედან 6× A, 2× B

სულ: 112 ჩანაწერი (მოთხოვნა იყო 80+, ჭარბად შესრულდა).

რეკომენდებული გამოყენება ezdixan.de-ში:

  • 3–5 წელი: B (Lorî) + D (რითმები) + მარტივი C (საბავშვო სიმღერები) + მარტივი A (Çîrok 2, 3, 6, 7, 13, 14)
  • 6–10 წელი: A (უფრო რთული Çîrok) + C (ყველა საბავშვო სიმღერა) + E (ყველა თამაში) + F (ბავშვებისთვის შესაფერისი აღზრდა)
  • 11–14 წელი: A (Sirran-თან დაკავშირებული Çîrok) + F (Heft Sirran, Lalîş, ეზიდობის იდენტობა) + D (ანბანის რითმი წერისთვის)

Native Review-ის რეკომენდაცია: საბოლოო გამოყენებამდე ნდობა C-თი მონიშნული ჩანაწერები (B.6 Sinjar-Lorî, B.7 Bahzani-Lorî, B.15 Diaspora-Lorî, A.27 Sîngê-Çiya, A.31 Pîra-Kal-Mêvan, D.15 ABC L-Z, F.1 ტაბუ-სიტყვები, F.5 Heft Sirran) ორი ეზიდი მშობლიური ენის მატარებლის მიერ (იდეალურად ერთი Aparan-ტრადიციის, ერთი Sinjar-ტრადიციის) გადამოწმდეს, საუკეთესოა ჰანოვერის ეზიდური აკადემიის ან Oldenburg-ის Lalîş-ცენტრის მეშვეობით.

კორპუსის სტატისტიკა:

  • 112 ჩანაწერი
  • ~190 KB Markdown
  • ~38,000 სიტყვა Hawar/DE/კირილური კომბინირებული
  • წყაროები: 7 მთავარი აკადემიური + 7 პერიოდიკა + 6 თემი = 20 წყარო
  • ეზიდური სპეციფიკა: 100% (არანაირი არაბულ-ისლამური ფორმულა, Sirr-ტაბუ დაცული)

მდგომარეობა: 2026-05-22.

მეტი ამ თემაზე

მსგავსი სტატიები

ეზიდების მუსიკა + შემსრულებლები: ტრადიცია, ჟანრები, დიასპორაkulturეზიდური ფილმები + დოკუმენტური ფილმები: ვერიფიცირებული მიმოხილვაkulturÊzdîkî ფოლკლორის კორპუსი: Met'elok, Çîrok, Kilam, იდიომები, საუბარიkulturეზდიური დღესასწაულების კალენდარი: სერსალიდან 3 აგვისტოს ხსოვნამდეkulturეზიდების ტრადიციული ჩაცმულობა + სამოსი: სიმბოლოები, შემთხვევები, ტაბუებიkulturქალები ეზიდიზმშიkultur

დაკავშირებული

Kommentare

Noch keine Kommentare — sei der Erste.