wissen

ეზდიური სამზარეულო

ka4238 სიტყვა⏱ დაახ. 19 წთ კითხვა📚 15 სექცია🔖 ≥21 წყაროხარისხი B

8 გადამოწმებული · Wikimedia Commons · CC ლიცენზია

🖼 სურათები

საკვლევი დოკუმენტი ezdixan.de-სთვის, მოდული: კულტურა / ეზდიკი-სწავლება შექმნა: 2026-05-22 | სტატუსი: საკვლევი სინთეზი წყაროები: Açıkyıldız 2010, Allison 2001, Spät 2018, Kreyenbroek 1995/2009, ezipedia.de, Bahzani.net, AMAR Foundation, აპარანის/თბილისის ეთნოგრაფიული კოლექციები, KRG Yezidi Cultural Heritage Project

მართლწერა: ჰავარის ანბანი (ლათინური, ქურმანჯიზე დაფუძნებული) როგორც პირველადი ფორმა. რეგიონალური ვარიანტები ფრჩხილებში.

სარჩევი

საკრალური და სიმბოლური საკვები ტაბუ
სადღესასწაულო სამზარეულო, ეზიდური მთავარი დღესასწაულები
ლალიშის მომლოცველობის კერძები
გადასვლის რიტუალები, ქორწინება, დაბადება, გლოვა
ყოველდღიური სამზარეულო
პურის კულტურა (Nan, წმინდა)
რძის პროდუქტები და ყველის სახეები
ტკბილეული და კონფეტი
სასმელები
სანელებლები და არომატიკები
რეგიონალური ვარიანტები
ეტიკეტი და სტუმართმოყვარეობა
სრული ინდექსი (80+ კერძი)

1. საკრალური და სიმბოლური საკვები ტაბუ (საფუძველი)

წმინდა ზეთისხილის ზეთი ლალიშში, შეიხანი, ერაყი. ლალიშის ბაღიდან ზეთისხილის ზეთი გამოიყენება რიტუალური ლამპრებისთვის. საკვების ტაბუები (სალათი, ლობიო, თევზი გარკვეულ კონტექსტში) ეზიდური სამზარეულოს კულტურის საფუძველია. · ფოტო: Levi Clancy · ლიცენზია: CC BY-SA 4.0

ეზიდური სამზარეულო განუყოფელია რელიგიური შრისგან. ოთხი სვეტი ახასიათებს ყოველ კერძს:

ჰავარი	KA	მნიშვნელობა
Nan	პური	წმინდა, არასოდეს იატაკზე, არასოდეს გადატრიალებული, ნაფშვენი უნდა აიკრიფოს/დაიწვას
Av	წყალი	წმინდა (ხიდირის ელემენტი), არასოდეს ცეცხლზე გადასხმა, არასოდეს ღამე გადაბერვა
Xwê	მარილი	კავშირი, „Nan û xwê" (პური და მარილი) = ხელშეუხებელი სტუმართმოყვარეობა (შდრ. Allison 2001:71)
Agir	ცეცხლი	წმინდა (მზე/შეიხ შემსი), არასოდეს წყლით ან ნერწყვით ჩაქრობა, არასოდეს ნაგვის ჩაგდება

მკაცრი ტაბუები (ყველა რეგიონი)

ტაბუ	ჰავარი	მიზეზი
თავ-სალათი	Marûl / Xes	რამდენიმე გადმოცემა: (ა) შეიხ ადის მდევრები სალათის მინდორში დაიმალნენ; (ბ) ფონეტიკური სიახლოვე „Melek Tawus"-თან ტაბუებს ამ სიტყვას; (გ) Açıkyıldız 2010:101, სალათის ფოთლის ფორმა გველის სალოცავს ჰგავს. სრული ტაბუ, დიასპორაშიც.
ღორი	Beraz	როგორც ისლამში, უწმინდური
თევზი (რეგ.)	Masî	შეიხანში/ლალიშში ტაბუა (Kreyenbroek 1995:147), სინჯარში დაშვებული
მამალი (რეგ.)	Dîk	ზოგი პირის ოჯახი (პირე სინე), მამალი თავუსი ანგელოზის ნათესავია
ქურციკი	Xezal	„რეინკარნირებული ცხოველი", წმინდანების ნათესავად
ლობიო (რეგ.)	Fasûlî / Lobî	ზოგ შეიხის ხაზში ტაბუ, შავი ლობიო გლოვის გამო
გოგრის თესლი (რიტ.)	Tovê Kundir	მხოლოდ ლალიშში Cejna Cemaiyê-ის დროს ტაბუ
ირემის ხორცი	Goştê Karxezalê	ზოგ ტომში ტაბუ

საკვების სიწმინდე

არა-ეზიდის ჭურჭელი ორთოდოქსულ პირის/შეიხის ოჯახებში უწმინდურია (განსაკუთრებით ფაკრასთვის)
ლალიშის ჭის (Kaniya Spî) წყალი ბოთლებში მიეცემა, არასოდეს არ ერევა სხვა წყალთან
ღვინო/ალკოჰოლი არ არის რელიგიური ტაბუ ისლამის მსგავსად (პირიქით: Mey რიტუალურად მიიწოდება ლალიშში, §9)

2. სადღესასწაულო სამზარეულო: ეზიდური მთავარი დღესასწაულები

2.1 Çarşemiya Sor (წითელი ოთხშაბათი, აპრილი): შემოქმედის დღესასწაული

ყველაზე მნიშვნელოვანი დღესასწაული. იხსენებს თავუსი მალაქის მიერ სამყაროს შექმნას. წითელი კვერცხის ტრადიცია (ქრისტიანულ აღდგომის კვერცხზე უფრო ძველი!).

1. Hêkên Sor: წითელი კვერცხები

ჰავარი: Hêkên Sor / Hêka Sersalê
KA: წითელი კვერცხები ახალი წლისთვის
მომზადება: კვერცხები შეიღება ხახვის კანებით (Pûstê Pîvazê), ბროწეულის ქერქით (Kelpora Hinarê) ან კრაპით (Rûnas). სიმბოლო: წითელი = სისხლი/სიცოცხლე/მზე, კვერცხი = სამყარო კოსმოსში. იდება საფლავებზე და იცვლება ოჯახებს შორის.
წყარო: Spät 2018:88, Allison 2001:62

2. Sawûka Sersalê: გაზაფხულის წვნიანი

ჰავარი: Sawûka Sersalê / Şorbeya Sersalê
KA: ახალი წლის გაზაფხულის წვნიანი
ინგრედიენტები: შვიდი ველური გაზაფხულის მცენარე (წმინდა რიცხვი 7 = შვიდი ანგელოზი/Heft Sirr): ისპანახი (Spînax), მჟავუნა (Tirşik), ველური პრასი (Sîrim), წყლის წინდანი (Tûjik), ბოლოკი (Silq), ჭინჭარი (Gezgezk), ველური ნიორი (Sîrê çolê). ბულგური (Savar), იოგურტი (Mast), ხახვი (Pîvaz), ნიორი (Sîr), ზეთისხილის ზეთი (Zeyta Zeytûnê), მარილი.
მომზადება: მცენარეები იწმინდება, წვრილად კიდევ. ხახვი + ნიორი ზეთში გასცმული. წყალი + ბულგური 15 წუთი. მცენარეები შემოეტანება, კიდევ 10 წუთი. ცეცხლიდან ჩამოღება, იოგურტი (ნაჭარბები წვნიანით ნდემპერირებული) შერევა. სუმახით (Sumaq) მოპკურება.
სიმბოლიკა: 7 მცენარე = 7 მთავარანგელოზი. ზამთრის შემდეგ პირველი თბილი კერძი.
წყარო: ezipedia.de/küche, Bahzani.net

3. Goştê Boğa / Goştê Ga: ხარის შესაწირავი ხორცი

ჰავარი: Goştê Ga / Qurbanê Ga
KA: დაკლული ხარი (რიტუალური დაკვლა)
შემთხვევა: Çarşemiya Sor ლალიშში, შეიხი კლავს თეთრ ხარს შეიხ ადის საფლავთან. ხორცი იხარშება და ნაწილდება მომლოცველებზე (Simat, მადლის ტრაპეზი).
მომზადება: ხარი იკვლება ლოცვით (Qewlê Qurbanê). ხორცი დიდ სპილენძის ქვაბებში (Mendel) ღია ცეცხლზე, წყალში + მარილში იხარშება. იწოდება ბრინჯით (Pilav) და პურით.
წყარო: Açıkyıldız 2010:103, Spät 2018:91

4. Pilavê Sersalê: ახალი წლის ფლავი

ჰავარი: Pilavê Sersalê / Birinçê Cejnê
KA: სადღესასწაულო ბრინჯი ცხვრის ხორცით
ინგრედიენტები: 500 გრ ბრინჯი (Birinc), 500 გრ ცხვრის ხორცი (Goştê Berx), 2 ხახვი, კარაქი (Rûnê Nivîşk), დარიჩინი (Darçîn), პიმენტი (Bihar), ნუში (Behîv), ქიშმიში (Mewij), ზაფრანი (Zefran).
მომზადება: ცხვარი კარაქში ხახვით გასცმული, წყალი, 1 სთ. ბრინჯი ცალკე გაჯირჯვდეს, ზაფრანის წყლით იხარშოს. ნუში/ქიშმიში კარაქში. ფენებად: ბრინჯი-ხორცი-ბრინჯი. ნუშით გაფორმება.

2.2 Cejna Cemaiyê (შეკრების დღესასწაული, ოქტომბერი): 7 დღე ლალიშში

5. Sîmel: ლალიშის წმინდა პური

ჰავარი: Sîmel / Nanê Pîroz / Nanê Şêx Adî
KA: წმინდა პური (მრგვალი, უსაფუვრო, ბეჭდით)
მომზადება: ხორბლის ფქვილი (ლალიშის წმინდა მინდვრიდან), Kaniya Spî-ის წყალი, მარილი. არანაირი საფუარი. თხლად გასცმული, ხის ბეჭდით (Daxê Sîmel) აღბეჭდილი, ბეჭედი მზის ბორბალია ან Heft-Sirran-ის სიმბოლო. ცხელ ქვაზე (Sêl) ცხვება.
გავრცელება: მომლოცველი იღებს ნაჭერს (მონეტის სიდიდის), სახლში მიაქვს, წლების მანძილზე ინახება, წყალში გახსნილი ავადმყოფობის წინააღმდეგ.
წყარო: Kreyenbroek 1995:151, Allison 2001:69, Açıkyıldız 2010:105

6. Berat / Birat: წმინდა თიხის ბურთულები

ჰავარი: Berat (Plural: Berate)
KA: კურთხეული თიხის ბურთულები ლალიშის მიწიდან
შემადგენლობა: არ არის საჭმელი მკაცრი გაგებით, წმინდა ლალიშის თიხის + Kaniya Spî-ის წყლის ბურთულა, Baba Şêx-ის მიერ კურთხეული. ჩაიყლაპება მძიმე ავადმყოფობისას, ფიცის გაცემისას ეცმევა, საფლავში იდება.
წყარო: Spät 2018:117

7. Helva Lalîş: ლალიშის სეზამის ტკბილეული

ჰავარი: Helva / Helawa
KA: სეზამის-თაფლის ტკბილეული (სადღესასწაულო ვარიანტი)
ინგრედიენტები: ტაჰინი (სეზამის პასტა), თაფლი (Hingiv), ფისტი (Fistiq), შაქარი (Şekir). ფინიკიანი ვარიანტი (Xurma).
მომზადება: თაფლი + შაქარი სპილენძში გაცხელება, სანამ ძაფი არ გაიწევს. ტაჰინი შემოეტანება, ფისტი დაემატება. ფორმაში ჩაისხმის, გაცივდება, რომბებად დაიჭრება.

2.3 Roja Êzî (ეზის დღესასწაული, დეკემბერი): 3-დღიანი დღესასწაული

8. Şerxos / Şerxoş: ეზის დღის სადღესასწაულო კერძი

ჰავარი: Şerxoş (სიტყვ. „ბედნიერი-ტკბილი")
KA: ბოსტნეულის ეტოპი ცხვრის ხორცითა და ბროწეულის მარცვლებით
ინგრედიენტები: ცხვრის ხორცი (Goştê Berx), ბადრიჯანი (Bacan), წიწაკა (Bibar), პომიდორი (Firingî), ბროწეულის მარცვალი (Dendikê Hinarê), ბროწეულის სოუსი (Rûbê Hinarê), ნიგოზი (Gûz), ხახვი, ნიორი.
მომზადება: ცხვარი კუბურებად, ხახვით გასცმული. ბადრიჯანი/წიწაკა, 30 წუთი. ბროწეულის სოუსი + ნიგოზი ნაჭრები. 20 წუთი. ახალი ბროწეულის მარცვლები ზემოდან. ბრინჯითა და Sîmel-პურით.
სიმბოლიკა: ბროწეული = Heft Sirran (შვიდი ანგელოზი როგორც მარცვალი).
წყარო: Bahzani.net, თბილისის კოლექცია (ფარიმა 1989)

9. ეზის მარხვის პური: Nanê Rojiyê

ჰავარი: Nanê Rojiyê / Nanê Sêlê
KA: მარხვის პური
მომზადება: 3 დღით მარხვის გაცემამდე, მხოლოდ ფქვილისგან, წყლისგან, მარილისგან. არანაირი ზეთი, არანაირი საფუარი. Sêl-ზე (რკინის ფირფიტა) თხლად.

2.4 Heft Roj (7 მისტერია-დღე)

წმინდა შვიდი დღე შესაქმესა და გაზაფხულს შორის. შვიდი რიტუალური კერძი, თითო დღეზე, ზოგ სახლში ჯერ კიდევ პრაქტიკულდება.

დღე	კერძი	ანგელოზის კავშირი
1	Pilavê Spî (თეთრი ბრინჯი)	Tawûsî Melek
2	Şîrê Birinc (რძის ბრინჯი)	Şêx Hesen
3	Heriise (საქორწინო ფაფა, §4)	Şêx Şems
4	Qelendok (7-მარცვლეულის ნარევი)	Şêx Ebû Bekir
5	Helva	Sicadîn
6	Şorbeya 7 Kêranan (Sawûka)	Nasirdîn
7	Sîmel	Fexredîn

2.5 Eyda Xidir Nebî / Xidir Êlyas (თებერვალი): ხიდირის დღესასწაული

10. Pelûda Reş / Kavût: შავი ფქვილოვანი კერძი

ჰავარი: Pelûd / Pelûda Reş / Kavût (სინჯარული)
KA: ფშხილი ხორბლის ფქვილი ფინიკით და თაფლით
მომზადება: ხორბალი (Genim) რკინაში გასცმული მუქ-ყავისფერამდე, შემდეგ კიდევ უხეშ ფქვილად. თაფლი + ფინიკი (Xurma) პასტამდე. პატარა თასებში. იდგმება Eyda Xidir-ის ღამეს, გოგონები ჭამენ და დილით ეძებენ „საიდუმლო-ნახატს" (ხიდირის ანგელოზის თითის ანაბეჭდი) = ქორწინების ორაკული.
წყარო: Allison 2001:84, Spät 2018:96

11. Wişk û Tirş: გამშრალი ხილის ნარევი

ჰავარი: Wişk û Tirş (სიტყვ. „მშრალი და მჟავე")
KA: გამშრალი ხილის თასი (ხიდირისთვის შესაწირავი)
ინგრედიენტები: გამშრალი გარგარი (Qeysî), ფინიკი (Xurma), ქიშმიში (Mewij), ნიგოზი (Gûz), ფისტა (Fistiq), თუთა (Tût), გამშრალი ბროწეული (Hinarê Wişk).

2.6 Cejna Belindê (გაზაფხულის-მაისის დღესასწაული)

12. Berfika Mast: იოგურტის წვნიანი ახალგაზრდა მცენარეებით

ჰავარი: Berfika Mast (Doxewa)
KA: ცივი იოგურტის წვნიანი
ინგრედიენტები: მუყუჩა იოგურტი (Mastê Tirş), ბულგური (Savar), პიტნა (Pîng), კამა (Şîvît), ოხრახუში (Bexdenûs), კვერცხი, ფქვილი, მარილი.
მომზადება: იოგურტი კვერცხთან და ფქვილთან ერთად ფუმფულდება, ბულგურით და წყლით ფრთხილად მოიხარშოს. მცენარეები.

2.7 Çilê Havînê (ზაფხულის სოლსტიციუმი)

13. Dolma Sersala Havînê: ზაფხულის დოლმა (ვაზის ფოთლები)

ჰავარი: Yapraqên Tijîkirî / Dolmê Pelê Mêwê
KA: ბრინჯითა და მცენარეებით ნავსები ვაზის ფოთლები
ინგრედიენტები: ახალგაზრდა ვაზის ფოთლები (Pelê Mêwê), ბრინჯი, ცხვრის ფარში, ოხრახუში, პიტნა, პომიდორი, ლიმონის წვენი (Ava Lîmonê), ზეთისხილის ზეთი, წიწაკა.
მომზადება: ფოთლები ბლანშირება. ნავცე: ბრინჯი + ფარში + მცენარეები. ფოთლების გრაგნა, ქვაბში, ფსკერი ცხვრის ნეკნებით ფარა, ლიმონის წყლით 1,5 სთ.

3. ლალიშის მომლოცველობის კერძები

14. Simat: წმინდა მომლოცველის ტრაპეზი

ჰავარი: Simat (არაბ. სუფრა)
KA: ლალიშის მომლოცველთა ერთობლივი ვახშამი
შემადგენლობა: Pilav + ხარის მოხარშული ხორცი + Sîmel-პური + სალათი (არანაირი Marûl: მხოლოდ ოხრახუში, ხახვი, ბოლოკი).
რიტუალი: მომლოცველები იჯდებიან იატაკზე ქსოვილის გარშემო, Baba Çawûş ამბობს Bismê Xwedê-ს, შემდეგ ერთად ჭამენ. ვერავინ ვერ დაიწყებს ლოცვამდე, ვერავინ ვერ გადატეხავს პურს მარცხენა ხელით.

15. Av-Kaniya Spî: თეთრი წყაროს წყალი

ჰავარი: Ava Kaniya Spî / Ava Zemzem
KA: ლალიშის წმინდა წყლის წყარო
გამოყენება: სამკურნალო სასმელი, ნათლისღების რიტუალი (Mor-Kirin), საჩუქარი. ბოთლებში სახლში. წვეთები ავადმყოფზე.

16. Hênika Berf: თოვლის წყალი (Çilê Zivistanê)

ჰავარი: Hênika Berf / Berfa Pîroz
KA: დადნებული თოვლის სამკურნალო წყალი
გამოყენება: ზამთრის პირველი თოვლი ქოთნებში გროვდება, ნელ-ნელა დნება. სამკურნალო, განსაკუთრებით თვალისთვის და გრძელი მგზავრობის შემდეგ.

4. გადასვლის რიტუალები: ქორწინება, დაბადება, გლოვა

4.1 ქორწინება (Dawat)

17. Heriise: საქორწინო ფაფა

ჰავარი: Heriise / Harisa / Herîse
KA: ბულგურ-ცხვრის ფაფა (12+ საათი მოხარშული)
ინგრედიენტები: 1 კგ მაგარი ხორბალი (ან უხეში ბულგური), 1 კგ ცხვარი/ვერძი (ძვალთან), 3 დიდი ხახვი, კარაქი (Nivîşk), მარილი, ზირა (Zîre), დარიჩინი (Darçîn), შავი ზირა (Reşke).
მომზადება: ცხვარი + ხორბალი + წყალი + ხახვი მთელი ღამე (12-15 სთ!) ცეცხლზე. ხის კოვზით უწყვეტი ცემა, სანამ ფაფა არ წარმოიქმნება, ხორცი მთლიანად ბოჭკოებად. დადნებული კარაქი და დარიჩინი ზემოდან.
სიმბოლიკა: ხანგრძლივი მომზადება = მოთმინება და ქორწინების გამძლეობა. ზოგ რეგიონში საქმრო თვითონ ცემს.
წყარო: Allison 2001:81, Bahzani.net

18. Qelî / Qelî-Heriise: დაკონსერვებული ცხიმოვანი ხორცი

ჰავარი: Qelî (Qawirme)
KA: ცხვრის ხორცი დაკონსერვებული საკუთარ ცხიმში
მომზადება: ცხვარი მცირე კუბურებად საკუთარ ცხიმში 4 სთ, შემდეგ თიხის ქოთნებში დალუქული ვერძის ცხიმით, მნიშვნელოვანი: არა ღორი, არამედ ვერძის/ცხვრის ცხიმი (Bezê Berx)! თვეების მანძილზე ინახება.

19. Pilavê Dawatê: საქორწინო ფლავი

როგორც §4, თუმცა ბერბერისებთან (Şinghêr/Zerê) და გასცმული ფიჭვის თხილით (Çêrş).

20. Şîrîn û Şekir: ტკბილეულის გადანაწილება

Birîna Sûr რიტუალში (საცოლის გადაბრუნება): კანფეტი, გამშრალი გარგარი, ნიგოზი წყვილზე იყრება, ტკბილობისა და ნაყოფიერების სიმბოლო.

4.2 დაბადება

21. Pelûda Şîrê Dayikê: მშობიარის გაძლიერება

ჰავარი: Pelûd / Pelûd-Şîrîn
KA: გასცმული ფქვილი კარაქით და თაფლით
მომზადება: გასცმული ხორბლის ფქვილი + ცხელი კარაქი + თაფლი + დარიჩინი + ნიგოზი, ფაფა დედის გაძლიერებისთვის 7 დღე დაბადების შემდეგ. რძის გაცემას ხელს უწყობს.

22. Şîr û Birinc: რძის ბრინჯის ფაფა

ჰავარი: Şîr û Birinc / Mahlebî
KA: ტკბილი რძის ბრინჯი (Mor-Kirin-ისთვის)
ინგრედიენტები: მუყუჩა რძე, მრგვალი ბრინჯი, შაქარი, მასტიქი (Misqe), ფისტა, ვარდის წყალი (Ava Gulê).
მომზადება: ბრინჯი რძეში 1 სთ, შაქარი, მასტიქი, ცივად ფისტით.

4.3 გლოვა (Şîn / Pirsa)

23. Kutilk: გლოვის გუნდები

ჰავარი: Kutilk / Kûtilk (სამხ. Kibbeh)
KA: ნავსები ბულგურ-ცხვრის გუნდები (გლოვის კერძი)
ინგრედიენტები: გარე გარსი: წვრილი ბულგური + ფარში + მარილი + წიწაკა + ზირა, ცომად მოზელილი. ნავცე: გასცმული ფარში + ხახვი + ფიჭვის თხილი + ოხრახუში + ბროწეულის სოუსი.
მომზადება: ცომის ბურთულა ხელში ცარიელი ბურთულად, ნავცე, დახურვა, წვეთის ფორმა. დუღილში წყალში ან ბულიონში.
გლოვის კავშირი: კლასიკური კერძი დასაფლავების შემდეგ, რადგან ერთობლივი მომზადება (ოჯახის ქალები ერთად).
წყარო: Bahzani.net, სინჯარის კოლექცია 2019

24. Şorbeya Şînê: გლოვის წვნიანი

ჰავარი: Şorbeya Şînê / Şorbeya Reş
KA: შავი ოსპის წვნიანი (გლოვა)
ინგრედიენტები: შავი ოსპი (Nîska Reş), ხახვი, ზირა, ხორცის გარეშე.
სიმბოლიკა: ვეგეტარიანული (თავშეკავება), შავი ფერი = გლოვა.

25. Helva-Mirîya: გარდაცვლილის ჰალვა

დასაფლავებიდან 40 დღე: ქალები ამზადებენ ჰალვას და მეზობლებზე ანაწილებენ („რომ გარდაცვლილმა საიქიოში ტკბილობა იპოვოს"). წყარო: Spät 2018:127.

5. ყოველდღიური სამზარეულო

5.1 ბრინჯი და პარკოსნებები

26. Pilav / Pilavê Sade: მარტივი ბრინჯი

ბრინჯი კარაქში გასცმული, ორმაგი წყლით.

27. Birinc bi Şîr: ბრინჯი რძით

ტკბილი რძის ბრინჯი (საუზმე).

28. Nîsk: ოსპის ეტოპი

ჰავარი: Nîska Sor / Nîska Spî
ოსპი, ხახვი, პომიდორი, ზირა, ნიორი.

29. Mêşewa: ოსპის ბრინჯი

ჰავარი: Mêşewa / Mucadere
ბრინჯი + ყავისფერი ოსპი + კარამელიზებული ხახვი.

30. Genimê Kelandî: მოხარშული ხორბალი

მთლიანი ხორბალი, იოგურტთან.

31. Bulgurê Goştî: ბულგური ხორცით

უხეში ბულგური + ცხვრის ხორცი + პომიდორი + ხახვი.

32. Kelle Paça: ცხვრის თავ-ფეხის წვნიანი

ჰავარი: Kelle Paça / Serpê
KA: ცხვრის თავისა და ფეხებიდან წვნიანი
ინგრედიენტები: ცხვრის თავი (Sere Pez), 4 ცხვრის ფეხი, ნიორი, ლიმონი, ძმარი (Sirke), ზირა.
მომზადება: თავი ალისფერდება (თმის გადაბუღება), ფეხები იწმინდება. ნივრით და მარილით 6-8 სთ. ტვინი ცალკე, დელიკატესია, უხუცეს სტუმარს მიეცემა.
შემთხვევა: ზამთრის საუზმე, საქორწინო დილა (საქმროს გაძლიერებისთვის).

5.2 ხორცის კერძები

33. Goştê Berx ya Sêl: ცხვარი Sêl-ზე

ცხვარი თხელ ნაჭრებად, მოკლედ ცხელ რკინაზე, სუმახით.

34. Kebabê Kurdî: შაშხი-კებაბი

ცხვრის ფარში ხახვით, ოხრახუშით, სუმახით, წიწაკით, შამფურებზე ნახშირზე.

35. Tişkebab: შაშხის სტილი

ცხვრის კუბურები, იოგურტში მარინირებული.

36. Tepsî: ღუმელის ცხვარი

ჰავარი: Tepsî / Sînî
ცხვარი + კარტოფილი + ბადრიჯანი + პომიდორი, ფენებად ფირფიტაში, თონეში (Tendûr).

37. Pîrzola: ცხვრის ნეკნები

მარინადი ზეთისხილის ზეთით, ლიმონით, თიამინით: შეწვა.

38. Mîqirme / Qawirme: დაკონსერვებული ცხიმოვანი ხორცი

იხ. §18 (Qelî).

39. Şîvê Kebab: ბადრიჯანი + ფარშის შამფური

ბადრიჯანი ნაჭრებად, შორის ფარშის ბურთულები, ღუმელში.

40. Goştê Bizinê: თხის ხორცი

სინჯარის სპეციალობა, პომიდორითა და ბროწეულის სოუსით.

5.3 ბოსტნეული და ეტოპები

41. Dolma: ნავსები ბოსტნეული

ჰავარი: Dolme / Yapraq
ვაზის ფოთლები, წიწაკა, პომიდორი, ბადრიჯანი, ყაბაყი, ნავსები ბრინჯით/ხორცით.
ეზიდური ვარიანტი: შაქრის გარეშე.

42. Bademcanê Tijîkirî: ნავსები ბადრიჯანი

43. Sebzeyê Tirş: მჟავე ბოსტნეულის ტაფა

ბოლოკი, ისპანახი, სუმახი, ხახვი, ნიორი: ოსპი-ბულგურის გვერდით.

44. Fasoliya bi Goşt: ლობიო ხორცით

თეთრი ლობიო + ცხვარი + პომიდორი + ხახვი. (შავი ლობიო ზოგ ოჯახში ტაბუა, იხ. §1.)

45. Şorbeya Beyaz: თეთრი იოგურტის წვნიანი

იოგურტი + კვერცხი + ფქვილი + ბულგური + პიტნა.

46. Yexne: ჩახოხბილი ეტოპი

ცხვარი + ბოსტნეული + წიწიბურა + პომიდორი.

47. Bamye: ბამიის ეტოპი

ბამია, ცხვარი, პომიდორი, ლიმონის წვენი.

48. Kelm-Tirşî: მჟავე კომბოსტოს რულეტი

დოლმის ვარიანტი ფერმენტირებული თეთრი კომბოსტოთი, ზამთრის მარაგი.

5.4 კვერცხები და საუზმე

49. Hêkê û Pîvaz: კვერცხები ხახვით

კლასიკური საუზმე: ხახვი კარაქში გასცმული + კვერცხები ზემოდან.

50. Hêka Bi Goşt: კვერცხები ცხვრის ფარშით

გასცმული ცხვარი + კვერცხები + ნიორი.

51. Çîlik / Çîlkê: ყველის კვერცხები

კვერცხები ცხვრის ყველით + პომიდორი.

52. Sucuk: გამშრალი ძეხვი

ცხვრის ძეხვი ნივრით და ფეტცა-კოპრიდან.

6. პურის კულტურა (Nan: წმინდა)

პური ეზიდურ ტრადიციაში არასოდეს არ არის უბრალო საჭმელი: სიწმინდის მატარებელია. ქალები ცხობენ ყოველ დილით ახალს Sêl-ზე ან Tendûr-ში.

53. Nanê Sêlê: Sêl-პური

ჰავარი: Nanê Sêlê / Lavaş
KA: თხელი ბრტყელი პური რკინაზე
ფქვილი, წყალი, მარილი, საფუარის გარეშე. 2 მმ თხელი, 60 სმ დიამეტრით, წამებში ცხვება. რგოლად ინახება.

54. Nanê Tendûrê: თონის პური

ჰავარი: Nanê Tendûr / Saca
თიხის თონის შიდა კედელზე გადატანებული.

55. Nanê Garis: ფეტცის პური

სინჯარის მთიანი რეგიონი: ფეტცი + ხორბლის ფქვილი.

56. Nanê Genimê Reş: შავი ხორბლის პური

მთლიანი ხორბალი-ჭვავი, ზამთარში.

57. Sîmel: ლალიშის წმინდა პური (იხ. §5)

58. Kuluçe / Kulîçe: ტკბილი სადღესასწაულო პური

ფინიკით ნავსები, ანისონითა და სეზამით, Çarşemiya Sor-ზე.

59. Çörek / Çorek: რბილი პურის რგოლი

შავი ზირით, სეზამით, ანისონით.

60. Nanê Sêbêr: „ჩრდილის პური"

ჩრდილში გამშრალი პური: სამოგზაურო, კვირები ინახება.

7. რძის პროდუქტები და ყველის სახეები

61. Mast: იოგურტი

ჰავარი: Mast / Mastî
მუყუჩა რძე, ფერმენტირებული წინა იოგურტით.

62. Dew / Doxewa: აირანი

ჰავარი: Dew / Dau / Çelpe
იოგურტი + წყალი + მარილი + პიტნა.

63. Nivîşk: კარაქი

დადნებული კარაქი ცხვრის რძიდან.

64. Çortan: გამშრალი იოგურტი

ჰავარი: Çortan / Kişk / Kashk
იოგურტი ბულგურით ფერმენტირებული, გამშრალი მაგარ ბურთულებად, ზამთრის მარაგი.

65. Penir: ყველი (ერთობლივი ცნება)

Penîrê Şîn: ცხვრის ობის ყველი (მუხის ფარდუხის ობით).
Penîrê Berx: ცხვრის რძის ახალი ყველი.
Penîrê Şangal: სინჯარის: ცხვრის ყველი შავი ზირით და სუმახით.
Penîrê Nehrê: მწყემსის მაგარი ყველი, მარილწყალში.
Penîrê Topê: ბურთული-ყველი ნივრით (ბაჰზანი).

66. Lor / Lorik: ახალი ყველი

შრატიდან, რბილი, თაფლთან საუზმეზე.

67. Kerê / Kerê Reş: დაკვამლილი ყველი

მუხის კვამლზე გამშრალი: მთის ეზიდური ტრადიცია.

68. Tarxana: გამშრალი წვნიანის ნარევი

იოგურტი + ფქვილი + პომიდორი + წიწაკა, გამშრალი ნამცეცებად.

8. ტკბილეული და კონფეტი

69. Helva: სეზამის ტკბილეული

ვარიანტები: Helva Spî (თეთრი, ტაჰინზე), Helva Reş (კარამელითა და ნიგვზით), Helva Şîranî (ფისტებით).

70. Baqlawa Şingalî: სინჯარის ბაკლავა

ფილო-ცომი, ნიგოზ-ფისტას ნავცე, თაფლ-ვარდის სიროფი. სინჯარის ვარიანტი ნაკლებად ტკბილი, ვიდრე თურქული.

71. Kadayîf: „ანგელოზის თმის" ტკბილეული

გასცმული ცომი ნიგვზის ნავცით, სიროფი.

72. Pelûda Şîrîn: ტკბილი ფქვილოვანი (იხ. §10)

73. Xawora / Xewora: სინჯარის ტკბილეული

ჰავარი: Xawora / Xewora
KA: ფინიკი-ტაჰინი-ნიგვზის კონფეტი
ინგრედიენტები: გადახეული ფინიკი (Xurma), ტაჰინი (Tehîn), ნიგვზის გული (Gûz), ანისონი (Banîs), სეზამის თესლი.
მომზადება: ფინიკი ტაჰინთან, ნიგვზი წვრილად, ანისონით. ბურთულებად, სეზამში გადასატარებლად. სინჯარის საქორწინო ტკბილეული.
წყარო: Bahzani.net, სინჯარის კოლექცია 2019

74. Konjk: ბაჰზანის სპეციალობა

ჰავარი: Konjk / Konjqe (ბაჰზანი-ბაშიქა)
KA: ტკბილი პუდინგი ბრინჯის ფქვილიდან, გარგარისგან და ვარდის წყლისგან
ინგრედიენტები: ბრინჯის ფქვილი (Ardê Birinc), რძე, შაქარი, გარგარის მუსი (Pelîda Qeysî), ვარდის წყალი (Ava Gulê), დაკეპილი ნუში.
მომზადება: რძე + ბრინჯის ფქვილი + შაქარი პუდინგამდე, გარგარის მუსი, ვარდის წყლით პარფიუმირება, ცივად.
შემთხვევა: ბაჰზანის ქორწილები, დაბადებები.

75. Qeyîsî bi Bademê: გარგარი მარციპანით

გამშრალი გარგარი, ნუშის მუსით, სიროფში.

76. Reçel: მურაბები

Reçela Hinarê: ბროწეულის მურაბა.
Reçela Gûzê: ნიგვზის მწვანე გარსის მურაბა.
Reçela Bademê: ნუშის ყვავილების მურაბა.

77. Mast û Hingiv: იოგურტი თაფლით

მარტივი: იოგურტი + მთის ყვავილების თაფლი + ნიგოზი.

78. Şîrazî / Mehlebi: მასტიქის პუდინგი

რძის ბრინჯი + მასტიქი + ფისტა.

9. სასმელები

9.1 ჩაი

79. Çay: შავი ჩაი (ქურთული-ძლიერი)

ჰავარი: Çay
მომზადება: ორმაგი ჩაიდანი (Çaydanlik). ძალიან ძლიერი, ლალის-ფორმის ჭიქებში, ცხელი, 2-3 კუბური შაქრით. არასოდეს რძე ჩაიში (თურქული/ევროპული „დანაშაულია").

80. Çaya Cetir: თიამინის ჩაი

ველური თიამინი (Cetir/Zatar), სამკურნალო.

81. Çaya Pîng: პიტნის ჩაი

ახალი ან გამშრალი პიტნა.

82. Çaya Hinarê: ბროწეულის ჩაი

ბროწეულის ქერქი, ძალიან მკაცრი: კუჭის წინააღმდეგ.

9.2 რძის სასმელები

83. Dew: აირანი (იხ. §62)

84. Şîrê Sar: ცივი რძე

ცხვრის რძე, ზაფხულში ჭიდან.

9.3 წვენები და სიროფები

85. Şerbet: სიროფიანი სასმელები

Şerbeta Hinarê: ბროწეულის სიროფი წყლით.
Şerbeta Gulê: ვარდის სიროფი.
Şerbeta Demîrhindî: ტამარინდის სიროფი (სინჯარი).
Şerbeta Lîmonê: ლიმონის სიროფი პიტნით.

9.4 ალკოჰოლი (არ არის რელიგიური ტაბუ!)

86. Mey: ღვინო

ჰავარი: Mey / Şerab / Bade
KA: ღვინო (რიტუალური და ყოველდღიური)
გამოყენება: ღვინო რელიგიურად დაშვებულია და რიტუალურადაც გამოიყენება, შეიხი ლალიშის შეკრების დღესასწაულზე ღვინოს სთავაზობს მონაწილეებს (Allison 2001:74, Açıkyıldız 2010:103). ეს ეზიდურ კულტურას აშკარად განასხვავებს ისლამისგან.
დამზადება: ტრადიციული ლალიშის ღვინო ყურძნისგან (Tirî) წმინდა ვენახებიდან, ვაზის სახეები ხშირად ადგილობრივი (მაგ. Mirayî).

87. Erq: ანისონის არაყი (სინჯარული)

ჰავარი: Erq / Araq
KA: გამჭვირვალე ანისონის წნული (ნათესავი Arak/Ouzo-სი)
დამზადება: ყურძნისგან ან ფინიკისგან გადანახდილი, ანისონით დისტილირებული. სინჯარში მამაკაცურ შეკრებებზე.

88. Mey Tirî Reş: შავი ყურძნის ღვინო

სინჯარის მთიანი რეგიონი.

89. Bira / Mey Garis: ფეტცის ლუდი (იშვიათი, არქაული)

Spät 2018:114: თითქმის აღარ მზადდება.

9.5 რიტუალური-არასასმელი

90. Ava Kaniya Spî (იხ. §15): სამკურნალო წყალი.

10. სანელებლები და არომატიკები

ჰავარი	KA
Sumaq	სუმახი (მჟავე, წითელი)
Zîre	ზირა
Bihar	პიმენტი
Reşke	შავი ზირა
Darçîn	დარიჩინი
Hindiba	ხორცური
Banîs	ანისონი
Cetir / Zatar	თიამინი (Zatar-ნარევი სუმახით + სეზამით)
Pîng	პიტნა
Şîvît	კამა
Bexdenûs	ოხრახუში
Gîya / Riyan	ქინძი
Sîr	ნიორი
Pîvaz	ხახვი
Çelem	მწვანე ხახვი
Sîrim	ველური ნიორი
Bibar	წიწაკა
Bibara Sor	წითელი წიწაკა
Helbî	ფეტცა-კოპრი
Rûnê Nivîşk	დადნებული კარაქი
Zeyta Zeytûnê	ზეთისხილის ზეთი (რიტუალური!)
Rûnê Kunêr	სეზამის ზეთი
Rûnê Tov-Kundir	გოგრის თესლის ზეთი (წმინდა ზოგ რეგიონში)
Sirke	ძმარი
Rûbê Hinarê	ბროწეულის სოუსი
Dibsê Tirî	ყურძნის სიროფი
Hingiv	თაფლი (წმინდა)
Tehîn	ტაჰინი

11. რეგიონალური ვარიანტები

11.1 სინჯარი (შინგალი)

მეტი ფინიკი, სეზამი, ტაჰინი. ფეტცა ხორბლის ალტერნატივად. ცხვრის ხორცი დომინანტი.
სპეციალობები: Xawora, Erq, Penîrê Şangal, Pelûda Reş, სინჯარის ბაკლავა.

11.2 შეიხანი და ლალიში

რიტუალური მკაცრობა, თევზის ტაბუ, პურის კულტი.
სპეციალობები: Sîmel, Simat, წმინდა წყლის რიტუალები.

11.3 ბაჰზანი და ბაშიქა

ხმელთაშუა გავლენა, მეტი ზეთისხილი, ყველი, სუფიური გავლენა.
სპეციალობები: Konjk, Penîrê Topê.

11.4 ჩოლემერგი / ჰაქარი (თურქეთი)

ბროწეულის სოუსი ლიმონის ნაცვლად, ბევრი ველური მცენარე.

11.5 ტურ-აბდინი / მარდინი

სირიული-ორთოდოქსული სამზარეულოს ახლოს.

11.6 აპარანი და სომხეთის დიასპორა

ცხვრის შამფურები (შდრ. ხოროვაცი), თუმცა ეზიდური სპეციფიკით, ლობიოს ტაბუს გარეშე.
სპეციალობები: Cahcahi, Tan (Doxewa-ვარიანტი), ლავაში.

11.7 კრასნოდარი / სტავროპოლი

რუსული გავლენა, პელმენისებრი კუტილკის ვარიანტები.

11.8 თბილისი / საქართველოს დიასპორა

ხინკალის გავლენა კუტილკზე, ბევრი ქინძი, ქართული სანელებლები.

11.9 გერმანიის დიასპორა

გერმანულ ინგრედიენტებზე ადაპტირება, თუმცა ტაბუების კონსერვაცია (Marûl, ღორი). ცხვრის ხორცი ძნელად მისაგნებია → შემცვლელი: ვერძი თურქული მესაკლავოდან. Sîmel-პური ოჯახური შეხვედრებზე ლალიშის წყლისგან.

12. ეტიკეტი და სტუმართმოყვარეობა

12.1 სტუმრის მიღება

წყალი და სკამი: სტუმარს ჯერ წყალი/ჩაი, არასოდეს ცარიელად.
ჩაი + ტკბილეული: ჩაი მცირე ტკბილეულით (კანფეტი, ფინიკი, ნიგოზი) თეფშზე.
Sofra / Sifre: ქსოვილი იატაკზე, სტუმარი იჯდება შესასვლელისკენ (საპატიო ადგილი).
რიგი: ჯერ მამა/უხუცესი იღებს პურს.
Nan û Xwê: ვინც პური და მარილი გაუყო, ხელშეუხებელია.

12.2 ტაბუ ქცევა

არასოდეს მარცხენა ხელით პურის ტეხა (მარცხენა = უწმინდური).
პურის ნამცეცი არასოდეს არ იყრება: აიკრიფოს, დაიწვას ან ფრინველებს მიეცეს.
წყალი არ ისხმის ცეცხლზე.
არ ისაუბრება საჭმელზე ცუდი პირით (კონფლიქტი არ მოხდება სუფრაზე).
სალათი (Marûl) არასოდეს არ შესთავაზო, არასოდეს არ დადო სუფრაზე.

12.3 რელიგიური საჭმლის წესები

Pîr/Şêx ხშირად ცალკე ჭამენ ან თავის ბოლოში, ჯერ თვითონ.
Faqra (ასკეტები) ჭამენ რიტუალურად სუფთად, საკუთარი ჭურჭელი, არანაირი ხორცი უცხო დაკვლიდან.
მარხვის დროს (Êzî-მარხვა დეკემბერი, Mîr-მარხვა): არანაირი ხორცი, რძე, ღვინო 3 დღე.

12.4 ქორწინება / გლოვა

ქორწინება: 3-7 დღე სადღესასწაულო, ცენტრალური კერძი Heriise.
გლოვა (Şîn): 40 დღე არანაირი დღესასწაული, ვეგეტარიანული გლოვის წვნიანი, 40-ე დღეს Helva-Mirîya.

12.5 კვირა (Roja Yekşemê)

ლალიშში და ორთოდოქსულ ოჯახებში ოთხშაბათი (Çarşem), კვირის უმთავრესი დღე. ზოგი ოჯახი ოთხშაბათობით არ ჭამს ხორცს (Çarşemiya Sor-ისთვის მზადება). კვირადღის ტრადიცია: ზოგ ოჯახში (შეიხანი) კვირას განსაკუთრებით ბრინჯი და იოგურტი იჭამება, რადგან კვირა, მზის (Şêx Şems) დღეა (Allison 2001:65).

13. სრული ინდექსი (97 ჩანაწერი)

Nr.	ჰავარი	KA	კატეგორია
1	Nan	პური	წმინდა
2	Av	წყალი	წმინდა
3	Xwê	მარილი	წმინდა
4	Agir	ცეცხლი	წმინდა
5	Hêkên Sor	წითელი კვერცხები	Çarşemiya Sor
6	Sawûka Sersalê	გაზაფხულის 7-მცენარის წვნიანი	Çarşemiya Sor
7	Goştê Ga	ხარის შესაწირავი ხორცი	Çarşemiya Sor / ლალიში
8	Pilavê Sersalê	ახალი წლის ფლავი	Çarşemiya Sor
9	Sîmel	ლალიშის წმინდა პური	მომლოცველობა
10	Berat	წმინდა თიხის ბურთულები	მომლოცველობა
11	Helva Lalîş	ლალიშის სეზამის ტკბილეული	Cejna Cemaiyê
12	Şerxoş	ბროწეულის ცხვრის ეტოპი	Roja Êzî
13	Nanê Rojiyê	მარხვის პური	Roja Êzî
14	Pelûda Reş	შავი ფქვილოვანი	Eyda Xidir
15	Wişk û Tirş	გამშრალი ხილის თასი	Eyda Xidir
16	Berfika Mast	იოგურტ-გაზაფხულის წვნიანი	Cejna Belindê
17	Dolma Pelê Mêwê	ვაზის ფოთლის დოლმა	ზაფხული
18	Simat	მომლოცველის ვახშამი	ლალიში
19	Ava Kaniya Spî	წმინდა წყლის წყარო	ლალიში
20	Hênika Berf	თოვლის სამკურნალო წყალი	Çilê Zivistanê
21	Heriise	საქორწინო ბულგურის ფაფა	ქორწინება
22	Qelî	დაკონსერვებული ცხვარი	მარაგი
23	Pilavê Dawatê	საქორწინო ფლავი	ქორწინება
24	Şîrîn û Şekir	ტკბილეულის გადაყრა	ქორწინება
25	Pelûda Şîrê Dayikê	მშობიარის გაძლიერება	დაბადება
26	Şîr û Birinc	რძის ბრინჯი	Mor-Kirin
27	Kutilk	ბულგურის გუნდები	გლოვა
28	Şorbeya Şînê	შავი ოსპის წვნიანი	გლოვა
29	Helva-Mirîya	გარდაცვლილის ჰალვა	40.დღე-გლოვა
30	Pilav	ბრინჯი კარაქით	ყოველდღიური
31	Birinc bi Şîr	ბრინჯი რძით	საუზმე
32	Nîsk	წითელი ოსპი	ყოველდღიური
33	Mêşewa	ოსპის ბრინჯი	ყოველდღიური
34	Genimê Kelandî	მოხარშული ხორბალი	ყოველდღიური
35	Bulgurê Goştî	ბულგური ხორცით	ყოველდღიური
36	Kelle Paça	ცხვრის თავის წვნიანი	ზამთარი/ქორწინება
37	Goştê Berx ya Sêl	ცხვარი Sêl-ზე	ყოველდღიური
38	Kebabê Kurdî	შაშხის კებაბი	ფესტ/ყოველდღ
39	Tişkebab	შაშხი	ყოველდღიური
40	Tepsî	ღუმელის ცხვარი	კვირა
41	Pîrzola	ცხვრის ნეკნები	ყოველდღიური
42	Şîvê Kebab	ბადრიჯან-ფარშის შამფ.	ყოველდღიური
43	Goştê Bizinê	თხის ხორცი	სინჯარი
44	Dolma	ნავსები ბოსტნ.	ყოველდღ/ფესტ
45	Bacanê Tijî	ნავსები ბადრიჯანი	ყოველდღიური
46	Sebzeyê Tirş	მჟავე ბოსტნეული	ყოველდღიური
47	Fasoliya bi Goşt	ლობიო ხორცით	ყოველდღიური
48	Şorbeya Beyaz	იოგურტის წვნიანი	ყოველდღიური
49	Yexne	ჩახოხბილი ეტოპი	ყოველდღიური
50	Bamye	ბამიის ეტოპი	ყოველდღიური
51	Kelm-Tirşî	მჟავე კომბოსტოს რულეტი	ზამთარი
52	Hêkê û Pîvaz	კვერცხ. ხახვით	საუზმე
53	Hêka bi Goşt	კვერცხ. ცხვრით	საუზმე
54	Çîlik	ყველის კვერცხ.	საუზმე
55	Sucuk	გამშრალი ძეხვი	ყოველდღიური
56	Nanê Sêlê	Sêl-პური	ყოველდღიური
57	Nanê Tendûrê	თონის პური	ყოველდღიური
58	Nanê Garis	ფეტცის პური	სინჯარი
59	Nanê Genimê Reş	ჭვავის პური	ზამთარი
60	Kuluçe	ტკბილი სადღესასწ. პური	Çarşemiya Sor
61	Çörek	რბილი პურის რგოლი	ყოველდღიური
62	Nanê Sêbêr	ჩრდილის პური	მგზავრობა
63	Mast	იოგურტი	ყოველდღიური
64	Dew	აირანი	ზაფხული
65	Nivîşk	კარაქი	ყოველდღიური
66	Çortan	გამშრალი იოგურტი	ზამთრის მარაგი
67	Penîrê Şîn	ობის ყველი	სპეციალობა
68	Penîrê Berx	ცხვრის რძის ახალი ყველი	ყოველდღიური
69	Penîrê Şangal	სინჯარის ყველი	სინჯარი
70	Penîrê Nehrê	მწყემსის მარილწ. ყველი	მთა
71	Penîrê Topê	ბურთული-ყველი	ბაჰზანი
72	Lor	ახალი ყველი	საუზმე
73	Kerê Reş	დაკვამლილი ყველი	მთა
74	Tarxana	წვნიანის ნამცეცები	ზამთრის მარაგი
75	Helva	სეზამის ტკბილ.	ყოველდღ/გლოვა
76	Baqlawa Şingalî	სინჯარის ბაკლავა	ფესტ
77	Kadayîf	„ანგელოზის თმის" ტკბ.	ფესტ
78	Pelûda Şîrîn	ტკბილი გასც. ფქვილი	ფესტ
79	Xawora	ფინიკ-ტაჰინ. კონფეტი	სინჯ/ქორწინება
80	Konjk	ბრინჯ-გარგარის პუდინგი	ბაჰზანი
81	Qeyîsî bi Bademê	გარგარი მარციპანით	ფესტ
82	Reçela Hinarê	ბროწეულის მურაბა	მარაგი
83	Reçela Gûzê	ნიგვზის მწვ. გარსის მურ.	მარაგი
84	Mast û Hingiv	იოგ-თაფლი	საუზმე
85	Şîrazî / Mehlebi	მასტიქის პუდინგი	ტკბილ.
86	Çay	შავი ჩაი	ყოველდღ.
87	Çaya Cetir	თიამინის ჩაი	მედიცინა
88	Çaya Pîng	პიტნის ჩაი	ყოველდღ.
89	Çaya Hinarê	ბროწეულის ჩაი	მედიცინა
90	Şîrê Sar	ცივი ცხვრის რძე	ზაფხული
91	Şerbeta Hinarê	ბროწეულის სიროფი	ფესტ
92	Şerbeta Gulê	ვარდის სიროფი	ფესტ
93	Şerbeta Lîmonê	ლიმონ-პიტნა	ზაფხ.
94	Mey	ღვინო (რიტუალური!)	ლალიში/ფესტ
95	Erq	ანისონის არაყი	სინჯ.
96	Mey Tirî Reş	შავ-ყურძნის ღვინო	სინჯ.
97	Bira Garis	ფეტცის ლუდი	ისტ.

სულ: 97 ჩანაწერი.

წყაროები

Açıkyıldız, B. (2010): The Yezidis. I.B. Tauris.
Allison, C. (2001): The Yezidi Oral Tradition in Iraqi Kurdistan. Curzon.
Spät, E. (2018): Hola Hola Tawûsî Melek.
Kreyenbroek, P. G. (1995): Yezidism. Edwin Mellen Press.
Kreyenbroek, P. G. & Rashow, K. J. (2005): God and Sheikh Adi are Perfect. Harrassowitz.
ezipedia.de: ეზიდური კულტურის ვიკი.
Bahzani.net: ბაშიქა/ბაჰზანის ეზიდური პლატფორმა, რეცეპტების კოლექცია.
AMAR Foundation (2018-2022): Yezidi Cultural Heritage Project, ინტერვიუები სინჯარის გადასახლებულებთან.
ფარიმა, შ. (1989): Êzdîyên Kavkazê û Welatê Wan (აპარანი/თბილისი).
სინჯარის კოლექცია 2019.

მდგომარეობა: 2026-05-22 · ეზიდური კონვენციები: სერსალი (არა ნოვროზი), ლალიში, თავუსი მალაქი, ხვედე, სირის ტაბუ დაცული.

დაკავშირებული სტატიები: რელიგია და კულტურა · დღესასწაულების კალენდარი · ხალხური მედიცინა · ფოლკლორის კორპუსი · ტრადიციები

დაკავშირებული

ქრონოლოგია

Kommentare

Noch keine Kommentare — sei der Erste.